رای شماره 2199680 هییت عمومی دیوان عدالت اداری با موضوع: به تبعیت از نظر فقهای شورای نگهبان در...

شماره 0402115                                                                           1404/09/08

بسمه تعالی

مدیرعامل محترم روزنامه رسمی جمهوری اسلامی ایران

یک نسخه از رای هییت عمومی دیوان عدالت اداری با شماره دادنامه 140431390002199680 مورخ 1404/08/27 مبنی بر: به تبعیت از نظر فقهای شورای نگهبان در خصوص جنبه شرعی مقررات اجرایی، اطلاق ماده 3 دفترچه تعرفه عوارض و بهای خدمات ملاک عمل دهیاری روستای خیرآباد در خصوص تفکیک عرصه در حد مقرر در نظریه شماره 47325/102 مورخ 1404/07/12 فقهای شورای نگهبان از تاریخ تصویب اعلام بطلان می شود جهت درج در روزنامه رسمی به پیوست ارسال می گردد./

مدیرکل هییت عمومی و هییت های تخصصی دیوان عدالت اداری ـ یداله اسمعیلی فرد

تاریخ دادنامه: 1404/08/27     شماره دادنامه: 140431390002199680

شماره پرونده: 0402115

مرجع رسیدگی: هییت عمومی دیوان عدالت اداری 

شاکی: آقای سید محمد آل محمد 

طرف شکایت: سازمان شهرداری ها و دهیاری های کشور 

موضوع شکایت و خواسته: ابطال ماده 3 از دفترچه تعرفه عوارض و بهای خدمات ملاک عمل دهیاری روستای خیرآباد بخش مرکزی شهرستان فسا موضوع تبصره 1 ماده 50 قانون مالیات بر ارزش افزوده مصوب شورای اسلامی بخش مرکزی فسا سال 1399

گردش کار: شاکی به موجب دادخواستی ابطال ماده 3 از دفترچه تعرفه عوارض و بهای خدمات ملاک عمل دهیاری روستای خیرآباد بخش مرکزی شهرستان فسا موضوع تبصره 1 ماده 50 قانون مالیات بر ارزش افزوده مصوب شورای اسلامی بخش مرکزی فسا سال 1399 را خواستار شده و در جهت تبیین خواسته اعلام کرده است که:

"دهیاری روستای خیرآباد فسا در استان فارس، با تهیه دفترچه تعرفه عوارض سال 1399، در ماده 3 آن تحت عنوان عوارض عرصه در خصوص زمین موقوفه عامی که در طرح هادی به روستا الحاق شده است، تقاضای 35% از اراضی را نموده است و علی رغم اعلام موقوفه عام زمین مذکور و تذکر نظریه شورای نگهبان به شماره 44599/30/90 مورخ 1390/09/02 در خصوص معافیت موقوفات عام از عوارض شهرداری و همچنین ارایه 19 رای هییت عمومی دیوان عدالت اداری در خصوص ابطال عوارض مذکور، اما متاسفانه ایشان با اصرار بر نظر خود و اعلام اینکه ما طبق بخشنامه و دستورالعمل خودمان کار 
می کنیم، تاکنون از تفکیک و واگذاری ممانعت به عمل آورده که موجب تضییع حقوق موقوفه و معطل ماندن نیت واقف شده است.

در ضمن در تبصره 4 ماده فوق الذکر: مقدار عوارض به صورت تملک زمین برای عرصه های بیشتر از 1000 متر (خالص اراضی پس از کسر معابر و حرایم) را با توجه به درخواست دهیاری  قید کرده است و بسیار اصرار دارند که چون این دفترچه توسط اعضای شورای اسلامی روستا تایید شده و شورای بخش مرکزی نیز آن را مهر و امضا نموده اند، از اعتبار خاصی برخوردار است و حاضر به تمکین نسبت به نظریه شورای نگهبان و آرا متقن و متعدد هییت عمومی دیوان عدالت اداری نمی باشد. لذا تقاضای ابطال ماده 3 دفترچه تعرفه عوارض و بهای خدمات دهیاری روستای خیرآباد فسا و تبصره های آن در خصوص عوارض تفکیک عرصه را دارم."

در پی اخطار رفع نقصی که از طرف دفتر هییت عمومی دیوان عدالت اداری برای شاکی ارسال شده بود، وی به موجب لایحه ای فاقد شماره و تاریخ توضیح داده است که:

"مقرره مورد شکایت در خصوص عوارض تفکیک و اخذ زمین یا وجه آن می باشد که مخالف با قاعده تسلیط و الناس مسلطون علی اموالهم، اصل 47 و 51 قانون اساسی، ماده 30 و 31 قانون مدنی، ماده 5 قانون مالیات بر ارزش افزوده (در خصوص مابه ازا خدمات)، ماده 7 دستـورالعمل تبصره ذیل ماده 37 آیین نامه دهیاری ها مصوب هییت وزیران در خصوص حق تفکیک و قیمت منطقه ای آن، ماده واحده نحوه تقویم ابنیه و املاک و اراضی مورد نیاز شهرداری مصوب 1377، ماده 4 قانون تنظیم بخشی از مقررات مالی دولت، نظریه شورای نگهبان به شماره 44599/30/9 ـ 1390/09/02 در خصوص ماده 101 قانون شهرداری ها و عدم تسری آن به موقوفات عام می باشد و همچنین مخالف حداقل 19 رای هییت عمومی دیوان عدالت اداری و ابطال موارد متعدد مصوبات شوراهای اسلامی سراسر کشور از جمله آرا شماره 492 مورخ 1389/11/04، 393 مورخ 1389/09/29، 495 مورخ 1389/01/20، 218 مورخ 1387/04/09، 966 مورخ 1386/09/11، 51 مورخ 1375/06/09، 9110090905800175 مورخ 1391/05/16، 169 مورخ 1381/05/27، 5611 مورخ 1386/10/11، 9310090905801018 مورخ 1393/06/17و 59 مورخ 1385/06/11 می باشد.

متن مقرره مورد شکایت به شرح زیر است:

"تعرفه عوارض و بهای خدمات ملاک عمل دهیاری روستای خیرآباد بخش مرکزی شهرستان فسا

موضوع تبصره 1 ماده 50 قانون مالیات بر ارزش افزوده مصوب شورای اسلامی بخش مرکزی فسا 

تاریخ اجرا از: 1399/01/01

........

ماده 3ـ عوارض تفکیک عرصه

به کلیه اراضی واقع در محدوده روستا (و اراضی الحاقی به طرح هادی) در هنگام انجام مراحل قانونی تفکیک، عوارض تفکیک عرصه تعلق می گیرد. عوارض موصوف صرفا به خالص اراضی و پس از کسر معابر و حرایم تعلق خواهد گرفت که هنگام انجام مراحل قانونی تفکیک اخذ می شوند و طبق رابطه زیر محاسبه می شود.

  A = B * S * Kمقدار عوارض (ریال)

S= مساحت مفید عرصه تفکیک شده پس از کسر معابر ایجاد شده و انواع حرایم ( متر مربع)

K= ارزش روز ملک بر اساس نظر کارشناس  رسمی دادگستری

کاربری عرصه ـ  Bدرصد

اراضی با کاربری مسکونی ـ 35%

اراضی با کاربری تجاری، تجاری متمرکز، نوار تجاری، پارکینگ، تجاری ـ مسکونی ـ 25%

کاربری کشاورزی شامل دامداری، مرغداری، گلخانه و ... ـ 20%

سایر کاربری ها شامل اداری، آموزشی، ورزشی، بهداشتی و صنعتی ـ 15%

تبصره1: برای اراضی مسکونی کمتر از 1000 متر مربع، ضریب B تا 20 درصد کاهش می یابد.

تبصره2: ارزش روز ملک برای هر کاربری مطابق با کاربری مشخص شده تعیین می گردد.

تبصره3: در صورت عدم وجود کارشناس رسمی دادگستری در محل ارزش روز ملک بر اساس نظر کارشناس محلی یا عرف محلی تعیین می گردد.

تبصره4: مقدار عوارض به صورت تملک زمین برای عرصه های بیشتر از 1000 متر مربع (خالص اراضی پس از کسر معابر و حرایم) با توجه به درخواست دهیاری طبق فرمول ذیل محاسبه می گردد.

A = B * S مقدار زمین ( متر مربع) "

در جلسه مورخ 1401/01/16 هییت عمومی دیوان عدالت اداری، موضوع ابطال ماده 3 از تعرفه عوارض و بهای خدمات ملاک عمل دهیاری روستای خیرآباد سال 1399 مصوب شورای اسلامی شهر فسا از بعد قانونی مطرح شد و پس از بحث و بررسی اکثریت اعضای هییت عمومی دیوان عدالت اداری به موجب دادنامه شماره 140109970905810059 مورخ 1401/01/16 بر ابطال مقرره مذکور از بعد قانونی اعلام نظر کردند. لیکن از آنجا که شاکی ابطال مقرره مورد شکایت را از بعد شرعی نیز خواستار شده بود، در اجرای بند 2 از ماده 87 قانون دیوان عدالت اداری در خصوص جنبه شرعی مقرره مورد اعتراض از شورای نگهبان استعلام به عمل آمد و قایم مقام دبیر شورای نگهبان به موجب نامه شماره 102/47325 مورخ 1404/07/12 در خصوص جنبه شرعی مقرره مورد اعتراض، اعلام کرده است که:

" رییس محترم هییت عمومی دیوان عدالت اداری 

با سلام و تحیت 

عطف به نامه شماره 9901861 مورخ 1399/11/25؛

موضوع ماده 3 دفترچه تعرفه عوارض و بهای خدمات ملاک عمل دهیاری روستای خیرآباد در خصوص تفکیک عرصه، در جلسه مورخ 1404/07/06 فقهای معظم شورای نگهبان مورد بحث و بررسی قرار گرفت که به شرح ذیل اعلام نظر می گردد:

ـ اطلاق مصوبه مورد شکایت از جهت شمول نسبت به اراضی موقوفه و آنچه در حکم وقف است، چه به صورت اخذ قیمت چه به صورت اخذ زمین، در غیر موارد لزوم (از قبیل پدید آمدن اختلال در نظام جامعه) خلاف شرع شناخته شد. همچنین اخذ عوارض به نحو اجحاف هرچند در موارد جواز اخذ عوارض (چه در مورد موقوفات چه غیر آن) خلاف شرع است."

با توجه به مراتب پرونده در دستورکار جلسه هییت عمومی قرار گرفت.

هییت عمومی دیوان عدالت اداری در تاریخ 1404/08/27 با حضور رییس و معاونین دیوان عدالت اداری و روسا و مستشاران شعب دیوان تشکیل شد و پس از بحث و بررسی با اکثریت آرا به شرح زیر به صدور رای مبادرت کرده است.

رای هییت عمومی

قایم مقام دبیر شورای نگهبان به موجب نامه شماره 102/47325 مورخ 1404/07/12 در رابطه با جنبه شرعی مقرره مورد شکایت اعلام کرده است که: «اطلاق مصوبه مورد شکایت از جهت شمول نسبت به اراضی موقوفه و آنچه در حکم وقف است، چه به صورت اخذ قیمت چه به صورت اخذ زمین، در غیر موارد لزوم (از قبیل پدید آمدن اختلال در نظام جامعه) خلاف شرع شناخته شد. همچنین اخذ عوارض به نحو اجحاف هرچند در موارد جواز اخذ عوارض (چه در مورد موقوفات چه غیر آن) خلاف شرع است.» بنابراین در اجرای حکم مقرر در ماده 87 قانون دیوان عدالت اداری مصوب سال 1392 مبنی بر لزوم تبعیت هییت عمومی دیوان عدالت اداری از نظر فقهای شورای نگهبان درخصوص جنبه شرعی مقررات اجرایی، اطلاق ماده 3 دفترچه تعرفه عوارض و بهای خدمات ملاک عمل دهیاری روستای خیرآباد در خصوص تفکیک عرصه در حد مقرر در نظریه فقهای شورای نگهبان خلاف شرع است و مستند به بند 1 ماده 12 و مواد 13 و 88 قانون دیوان عدالت اداری مصوب سال 1392 بطلان آن از تاریخ تصویب اعلام می شود. این رای براساس ماده 93 قانون دیوان عدالت اداری (اصلاحی مصوب 1402/02/10) در رسیدگی و تصمیم گیری مراجع قضایی و اداری معتبر و ملاک عمل است.

                            رییس هییت عمومی دیوان عدالت اداری ـ احمدرضا عابدی