کلیات، مشخصات و شروط تحقق اهداف طرح مجموعه شهری تهران

هیأت وزیران در جلسه مورخ 10/2/1382 بنا به پیشنهاد شماره 02/100/1561 مورخ 15/4/1381 وزارت مسکن و شهرسازی و به استناد اصل یکصد و سی و هشتم قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران، کلیات، مشخصات و شروط تحقق اهداف طرح مجموعه شهری تهران را به شرح زیر تصویب نمود:
1- مجموعه شهری تهران و شهرهای اطراف آن شامل شهرهای واقع در شهرستان‌های تهران، دماوند، ری، شمیرانات، کرج، ورامین، اسلام‌شهر، ساوجبلاغ و شهریار است.
2- اهداف طرح مجموعه شهری تهران به شرح زیر است:
الف - ساماندهی فعالیت‌ها در مجموعه شهری تهران، به منظور تضمین توسعه پایدار مجموعه.
ب - کاهش خسارت‌های اجتماعی - اقتصادی و زیست محیطی ناشی از پراکندگی، نابسامانی و بی‌نظمی در استقرار جمعیت و فعالیت و نحوه استفاده از زمین.
پ - ایجاد محیطی قابل زندگی برای کلیه ساکنان مجموعه شهری
ت - ایجاد شرایط لازم در مجموعه شهری تهران برای نیل به جایگاه شایسته و ایفای نقش در سطح ملی و بین‌المللی
3- راهبردهای طرح یاد شده به شرح زیر می‌باشد:
الف - کاهش تمرکز جمعیت و فعالیت در شهر تهران و توزیع آن‌ها در سایر کانون‌های جمعیتی مصوب مجموعه به منظور جلوگیری از پراکندگی بیشتر در روند اسکان جمعیت و استقرار فعالیت‌ها.
ب - ایجاد انسجام و ساماندهی و تجهیز کانون‌های جمعیتی عمده مجموعه و تقویت ارتباط بین آن‌ها.
پ - استفاده حداکثر از توان و ظرفیت زیرساخت‌های موجود.
ت - بازنگری در سیاست‌ها و برنامه‌های اسکان جمعیت در سطح ملی و استانی با تأکید بر حل مسئله اسکان غیر رسمی و تأمین مسکن کم درآمدها.
4- با توجه به محدودیت‌های توسعه مجموعه شهری تهران به ویژه در زمینه تأمین آب و ضرورت کنترل، به منظور مهار و جلوگیری جدی از افزایش جمعیت مجموعه، سقف جمعیتی 15 میلیون نفر به ازای تحقق جمعیت 6/101 میلیون نفری کشور و سقف جمعیتی 14 میلیون نفر به ازای تحقق جمعیت 3/92 میلیون نفری کشور در سال 1400 تعیین می‌شود.
5- با توجه به نقش و دخالت عوامل متعدد اقتصادی، اجتماعی، فرهنگی و کالبدی در تحقق یافتن هدف جمعیتی فوق، اقدامات لازم در زمینه‌های ذیل، توسط دستگاه‌های ذی‌ربط به منظور پیشگیری از تجاوز جمعیت مجموعه شهری تهران از سقف یاد شده و به عنوان شروط تحقق سقف جمعیتی 14 تا 15 میلیون نفر (تا سقف 15% جمعیت کشور) در افق سال 1400 برای مجموعه شهری تهران و سایر اهداف طرح مذکور، انجام پذیرد:

بخش اول - اقدامات بنیادی در سطح ملی:
الف - تداوم کنترل آهنگ رشد جمعیت کشور تا رسیدن به حد مطلوب برای توسعه پایدار ملی.
ب - تراکم زدایی و تمرکز زدایی در نظام تصمیم‌سازی و تصمیم‌گیری برای افزایش اختیارات در سطوح استانی و مجموعه‌های شهری
ج - تکمیل و تصویب طرح آمایش سرزمین طی حداکثر یک سال با تأکید بر موارد زیر:
1- تجهیز و ایجاد قطب‌های توسعه منطقه‌ای و تجاری با صنایع و خدمات پیشرفته و ارتباطات ملی و فراملی به منظور جذب جمعیت و فعالیت‌ها به دیگر مناطق مستعد کشور.
2- ایجاد تحول کیفی در بخش کشاورزی و مدیریت توسعه روستایی به منظور بالا بردن میزان بهره‌وری و کارایی بخش کشاورزی و استقرار فعالیت‌های نوین صنعتی و خدماتی برای حفظ و جذب جمعیت به مناطق روستایی.
د - تدوین قوانین لازم به منظور ایجاد هماهنگی در فرایند اجرای برنامه‌های توسعه بخشی و کالبدی (طرح‌های آمایش منطقه‌ای و مجموعه‌های شهری)
هـ - فعالیت و مداخله مؤثر دولت در زمینه فراهم آوردن شبکه‌های زیربنایی، ارتباطات پیشرفته و تشویق‌ها و انگیزه‌های مالیاتی و اعتباری به منظور جذب جمعیت و فعالیت‌ها به دیگر مناطق مستعد کشور در چهارچوب طرح‌های مصوب ملی.
و - اصلاح قوانین مالیاتی و ساز و کار درآمد و هزینه بر اساس اصل «تأمین هزینه‌های اداره امور شهرها توسط ساکنان آن‌ها»

بخش دوم - اقدامات در سطح مجموعه شهری تهران:
الف - برنامه‌ریزی برای خروج تدریجی بخشی از فعالیت‌های خدماتی، آموزشی، صنعتی، کشاورزی و تجاری غیر ضروری و نامتناسب با ظرفیت شهری و مجموعه شهری تهران (در حد 250 هزار شغل)
ب - بازنگری در سیاست‌ها، برنامه‌ها و طرح‌های در دست مطالعه، مصوب و در دست اجرای توسعه بخشی و کالبدی استان تهران توسط کلیه دستگاه‌های اجرایی ذی‌ربط و مؤثر در امر توسعه و عمران بر مبنای الزامات گزینه جمعیت مصوب.
ج - تقویت و تجهیز کانون‌های اصلی تمرکز جمعیت و نیز شهرهای جدید در دست اجرای مجموعه به لحاظ تأسیسات و خدمات شهری و امکانات دسترسی و ارتباط به منظور گسترش عرصه سرمایه‌گذاری‌ها در زمینه توسعه عمران به کل مجموعه و تحقق هدف طرح در زمینه تمرکز زدایی از شهر تهران.
د - بازنگری سایر ضوابط و مقررات ناظر بر استقرار صنایع در استان تهران بر اساس شرایط نوین اقتصادی، با توجه ویژه به صنایع متکی بر فناوری‌های پیشرفته و رعایت سقف جمعیتی مصوب مجموعه شهری تهران با رعایت قوانین و مقررات مربوط.
هـ - سیاست‌گذاری در خصوص نحوه واگذاری تراکم ساختمانی با رعایت سقف مصوب 65/7 میلیون نفر جمعیت برای محدوده شهر تهران در کلیه برنامه‌ها و طرح‌های توسعه شهری و توقف توسعه مسکونی در مناطق (21 و 22) و اراضی شرق منطقه (4) شهرداری تهران و تخصیص اراضی مذکور به کاربردهای مقیاس منطقه‌ای، ملی و فراملی در چهارچوب طرح‌های جامع و تفصیلی؛
و - تهیه و اجرای برنامه‌ها و طرح‌های لازم به منظور حفاظت از اراضی کشاورزی، مرتعی و نواحی روستایی و توسعه فضاها و کمربندهای سبز، پارک‌های ملی و مناطق حفاظت شده مجموعه، به منظور ارتقای کیفیت محیط زیست، توسعه کشاورزی، حفظ توان‌های طبیعی و همچنین جلوگیری از گسترش بی‌رویه و پراکندگی استقرار جمعیت و فعالیت در سطح مجموعه.
ز - تأسیس «مرکز آمار، اطلاعات و برنامه‌ریزی مجموعه شهری تهران و شهرهای اطراف آن» به منظور جمع‌آوری، پردازش، تجزیه و تحلیل مستمر و ارائه منظم گزارش‌ها در زمینه چگونگی و تحولات رشد و توسعه مجموعه شهری تهران و شهرهای اطراف آن.
6- استاندار تهران با اختیارات ویژه به عنوان مدیر مجموعه شهری تهران تعیین می‌شود.
7- ساختار تشکیلاتی، حدود اختیارات و شرح وظایف مدیریت مجموعه شهری به پیشنهاد وزارتخانه‌های مسکن و شهرسازی و کشور و تصویب سازمان مدیریت و برنامه‌ریزی کشور و با رعایت قوانین و مقررات مربوط تعیین خواهد شد.
8- مسئولیت پیگیری شرایط مندرج در بخش اول از بند (5) این تصویب‌نامه مربوط به سقف جمعیتی طرح یاد شده تا نیل به نتایج مورد نظر، بر عهده کارگروهی به مسئولیت سازمان مدیریت و برنامه‌ریزی کشور و عضویت وزارتخانه‌های کشور، مسکن و شهرسازی و سازمان حفاظت محیط زیست و سایر دستگاه‌های ذی‌ربط به تشخیص اعضای اصلی، می‌باشد.
9- مسئولیت انجام اقدامات لازم به منظور تحقق شرایط مندرج در بند «د» بخش اول از بند (5) این تصویب‌نامه مربوط به سقف جمعیتی طرح یاد شده، بر عهده وزارت مسکن و شهرسازی با همکاری وزارت کشور خواهد بود.
10- مسئولیت انجام اقدام‌های لازم به منظور تحقق شرایط مندرج در بند «الف» بخش دوم از بند (5) این تصویب‌نامه مربوط به سقف جمعیتی طرح یاد شده، توسط کارگروهی با مسئولیت سازمان مدیریت و برنامه‌ریزی کشور و عضویت وزارتخانه‌های کشور و مسکن و شهرسازی، با کسب نظر سایر دستگاه‌های ذی‌ربط خواهد بود.
11- مسئولیت انجام اقدام‌های لازم به منظور تحقق شرایط مندرج در بند «ج» بخش دوم از بند (5) این آئین‌نامه مربوط به سقف جمعیتی طرح یاد شده بر عهده وزارتخانه‌های مسکن و شهرسازی و کشور خواهد بود.
12- مسئولیت بازنگری مقررات و ضوابط ناظر به استقرار صنایع در مجموعه شهری تهران (موضوع بند «د» بخش دوم از بند 5 این تصویب‌نامه مربوط به سقف جمعیتی طرح یاد شده) بر عهده کارگروهی به مسئولیت وزارت مسکن و شهرسازی و عضویت وزارتخانه‌های کشور، صنایع و معادن و سازمان حفاظت محیط زیست با رعایت قوانین مربوط خواهد بود.