ابلاغ دستورالعمل تفکیک وظایف شناسایی و ثبت، رسیدگی و تشخیص درآمد مشمول مالیات و مطالبه، وصول و خدمات...

در اجرای مفاد ماده (2) آیین‌نامه اجرایی موضوع ماده 219 اصلاحی قانون مالیات‌های مستقیم مورخ 27/11/1380 به پیوست دستورالعمل تفکیک وظایف شناسایی و ثبت، رسیدگی و تشخیص درآمد مشمول مالیات و مطالبه، وصول و خدمات مؤدیان ابلاغ می‌گردد. مقتضی است ادارات کل امور مالیاتی در مرحله نخست، مفاد دستورالعمل مذکور را برای منبع مالیاتی اشخاص حقوقی از ابتدای سال 1384 اجرا نمایند به نحوی که از ابتدای سال یاد شده کلیه امور مالیاتی اشخاص حقوقی در چهارچوب تفکیک وظایف انجام پذیرد. ضمناً در صورتی که در نحوه اجرای مفاد دستورالعمل یاد شده ابهامی وجود داشته باشد مراتب را کتباً از معاونت عملیاتی سازمان استعلام به عمل آید.

مسئولیت حسن اجرای این دستورالعمل بر عهده مدیران کل محترم امور مالیاتی بوده و دادستانی انتظامی مالیاتی نیز نظارت مستمر خود را اعمال و نتیجه را به اینجانب گزارش خواهد نمود.

1- وظایف شناسایی، تشخیص درآمد مشمول مالیات و مطالبه، وصول و خدمات مؤدیان از سایر وظایف انتزاع می‌گردد.

2- شرح وظایف هر یک از امور یاد شده به شرح ذیل می‌باشد:

1-2- امور شناسایی و ثبت:

- شناسایی مؤدیان و فعالیت‌های اقتصادی آنان بر اساس مفاد ماده (19) آیین‌نامه اجرایی ماده (219) قانون مالیات‌های مستقیم.

- ایجاد بانک اطلاعات هویتی مؤدیان مالیاتی ابواب‌جمعی اداره کل.

- شناسایی و ثبت نام مؤدیان از طریق تخصیص شماره شناسایی (شماره اقتصادی).

- تحویل شماره شناسایی (اقتصادی) به مؤدی.

- دریافت مدارک و اطلاعات هویتی مؤدیان و انجام بررسی‌های لازم به منظور رفع نقص و تکمیل آن و تشکیل پرونده مالیاتی.

- انجام امور مربوط به واحدیابی از طریق استفاده از بانک‌های اطلاعاتی موجود از قبیل کد پستی ده رقمی، بانک اطلاعات املاک شهرداری و ...

- انجام واحدیابی جغرافیایی در صورت لزوم.

- تخصیص شماره پرونده به تمامی پرونده‌های موجود در محدوده اداره امور مالیاتی ادارات کل مطابق دستورالعمل صادره.

- لحاظ نمودن هرگونه تغییرات مربوط به اطلاعات هویتی مؤدیان (نام و نشانی و ...) و به عبارت دیگر به روز نمودن اطلاعات.

- مراجعه حضوری به محل فعالیت‌های اقتصادی به منظور بررسی و تحقیق در صورت لزوم و تهیه گزارشات لازم.

- استفاده از سیستم رایانه‌ای جهت پردازش اطلاعات.

- دریافت، جمع‌آوری و طبقه‌بندی اطلاعات خرید، فروش، معاملات ذی‌حسابی‌ها و هرگونه اطلاعات در خصوص میزان فعالیت اقتصادی مؤدیان و ارسال آن جهت پردازش.

- دریافت قراردادهای منعقده مؤدیان.

- توزیع به هنگام اطلاعیه‌های واصله به ادارات امور مالیاتی مربوط.

- تحقیق و استعلام از مراجع و اشخاص ثالث به منظور کسب اطلاعات لازم در خصوص میزان فعالیت اقتصادی مؤدیان.

- برقراری ارتباط و تبادل اطلاعات بین سازمان‌ها و ارگان‌های مختلف به منظور دستیابی به اطلاعات مربوط به فعالیت‌های اقتصادی مؤدیان.

- استخراج فهرست مؤدیان مختلف در ارتباط با عدم ارائه اطلاعات جهت پیگیری مراحل قانونی از طریق اعلام به دادستانی انتظامی مالیاتی.

- دریافت اظهارنامه مالیاتی مؤدیان و ورود اطلاعات اظهارنامه‌ها به محیط‌های رایانه‌ای.

- کنترل صحت اظهارنامه مالیاتی مؤدیان از حیث تکمیل اظهارنامه و مهر و امضای مجاز و مالیات ابرازی و انجام مکاتبات لازم در صورت نیاز.

- پردازش اطلاعات اظهارنامه‌های مالیاتی به منظور ارائه پیشنهاد نحوه انتخاب نمونه اظهارنامه‌هایی که می‌بایستی در اجرای ماده (158) قانون مالیات‌های مستقیم مورد رسیدگی واقع شوند.

- ارسال اظهارنامه‌های مالیاتی مؤدیان به همراه سایر ضمایم مربوط، برگ شمار و ممهور به مهر مسئول ارسال اظهارنامه‌ها، به امور رسیدگی و تشخیص (مسئولیت مرور زمان موضوع ماده 156 قانون مالیات‌های مستقیم اظهارنامه‌های مالیاتی تا زمان ارسال به امور رسیدگی و تشخیص به عهده امور شناسایی و ثبت می‌باشد)

- دریافت فهرست معاملات استخراجی از امور رسیدگی و تشخیص.

- ارائه خدمات مربوط به تأیید کد شناسایی (اقتصادی) اشخاص طرف معامله مؤدیان.

- ارسال اطلاعات مورد نیاز در خصوص پرونده‌های مالیاتی به حسابداری مالیاتی.

- استخراج اسامی فعالان اقتصادی شناسایی شده فاقد پرونده مالیاتی.

- ثبت نام مؤدیان فاقد پرونده‌های مالیاتی مطابق دستورالعمل و تخصیص کد پرونده به آن‌ها.

- استخراج اسامی مؤدیان اظهارنامه نداده.

- ارسال فهرست اسامی مؤدیان اظهارنامه نداده به امور رسیدگی و تشخیص (مسئولیت مرور زمان موضوع ماده 157 قانون مالیات‌های مستقیم تا زمان ارسال فهرست مذکور به امور رسیدگی و تشخیص بر عهده امور شناسایی و ثبت می‌باشد)

- در خواست اطلاعات از بانک‌های اطلاعاتی موجود در کشور نظیر کد ملی، کد پستی، املاک شهرداری‌ها و ... به منظور تکمیل بانک اطلاعات مؤدیان.

- کنترل‌های لازم در خصوص صحت ورود اطلاعات فوق.

- کنترل و نظارت بر اساس اطلاعات مربوط به فعالیت‌های اقتصادی مؤدیان.

- دریافت لیست حقوق و مالیات‌های تکلیفی.

- دریافت چک و قبوض پرداخت مالیات‌های همراه اظهارنامه، لیست حقوق، مالیات‌های تکلیفی و ... و ارسال آن به امور مطالبه، وصول و خدمات مؤدیان و حسابداری مالیاتی حسب مورد.

- ارسال لیست‌های حقوق و مالیات‌های تکلیفی به انضمام فهرست مؤدیانی که از ارائه لیست‌های حقوق خودداری نموده‌اند به امور رسیدگی و تشخیص.

- انجام سایر وظایف مرتبط با امور شناسایی و ثبت حسب مفاد قانون مالیات‌های مستقیم، آیین‌نامه‌ها، دستورالعمل و بخشنامه‌های مربوط.

- تهیه و ارائه آمار و گزارشات مدیریتی لازم.

-2-2- امور رسیدگی و تشخیص درآمد مشمول مالیات:

- دریافت پرونده‌های مالیاتی که می‌بایست مورد رسیدگی مالیاتی قرار گیرند.

- دریافت اظهارنامه مالیاتی و فهرست مؤدیانی که از تسلیم اظهارنامه مالیاتی خودداری نموده‌اند از امور شناسایی و ثبت.

- برنامه‌ریزی و انجام امور مربوط به رسیدگی و تشخیص، هماهنگ با سیاست‌های سازمان.

- تحقیق و استعلام از مراجع و اشخاص ثالث جهت کسب اطلاعات مورد نیاز پرونده‌های مالیاتی در صورت نیاز:

- هماهنگی و برنامه‌ریزی و مشاوره با اشخاص ذی‌صلاح مالیاتی جهت ارائه پیشنهاد به منظور تدوین آخرین روش‌های رسیدگی مالیاتی.

- رسیدگی گروهی به پرونده‌های بزرگ مالیاتی وفق مقررات قانونی.

- انطباق شرایط اعلام شده موضوع تبصره (5) ماده (100) قانون مالیات‌های مستقیم با پرونده‌های مالیاتی واصله و انجام رسیدگی‌های لازم و اعلام نتیجه به امور مطالبه، وصول و خدمات مؤدیان.

- ارسال دعوت‌نامه درخواست ارائه اسناد و مدارک از مؤدیان.

- انطباق شرایط اعلام شده موضوع ماده (158) قانون مالیات‌های مستقیم با پرونده‌های واصله و انجام رسیدگی‌های لازم و اعلام نتیجه به امور مطالبه، وصول و خدمات مؤدیان.

- تعیین درآمد مشمول مالیات پرونده‌های مالیاتی و صدور برگ تشخیص و ارسال آن به امور مطالبه، وصول و خدمات مؤدیان (مسئولیت مرور زمان موضوع مواد 156 و 157 ق. م. م تا زمان ارسال برگ تشخیص به امور مطالبه، وصول و خدمات مؤدیان به عهده این بخش است)

- انجام اقدامات لازم در خصوص بندهای (1) و (3) ماده (33) آیین‌نامه اجرایی موضوع ماده (219) قانون مالیات‌های مستقیم.

- رسیدگی به فعالیت‌های کتمان شده مؤدی و صدور برگ تشخیص متمم و ارسال آن به امور مطالبه، وصول و خدمات (مسئولیت مرور زمان موضوع ماده 157 ق. م. م تا زمان ارسال برگ تشخیص متمم به امور مطالبه، وصول و خدمات مؤدیان به عهده این بخش است)

- دریافت گزارشات حسابرسی مالیاتی موضوع ماده (272) قانون مالیات‌های مستقیم و انجام اقدامات لازم وفق مقررات قانونی و دستورالعمل‌های سازمان.

- انجام اقدامات لازم در خصوص بند (3) ماده (97) قانون مالیات‌های مستقیم.

- محاسبه و تعیین درآمد مشمول مالیات و مالیات منابع مصرح در قوانین و مقررات مالیاتی.

- رسیدگی و حسابرسی مالیاتی انواع منابع مالیاتی وفق مقررات قانونی.

- دفاع از گزارشات تهیه شده در مراجع مختلف طبق مقررات قانونی.

- پیشنهاد استفاده از خدمات حسابداران رسمی موضوع تبصره (2) ماده (272) ق. م. م به مقامات مافوق.

- رسیدگی و حسابرسی پرونده‌های مالیاتی مؤدیان ارجاعی از طرف مقامات مافوق.

- ارائه پیشنهاد فهرست مشاغل موضوع تبصره (1) ماده (95) ق. م. م به مقامات مافوق.

- انجام سایر وظایف قانونی مرتبط با امور رسیدگی و تشخیص حسب مفاد قوانین و مقررات مالیاتی و آیین‌نامه‌ها، دستورالعمل‌ها و بخشنامه‌های مربوط.

- تهیه و ارائه آمار و گزارشات مدیریتی لازم.

3-2- امور مطالبه، وصول و خدمات مؤدیان:

- نگهداری پرونده‌های مالیاتی.

- دریافت پرونده‌های مالیاتی رسیدگی شده به همراه برگ‌های تشخیص صادره از امور رسیدگی و تشخیص.

- دریافت و ابلاغ کلیه اوراق و مکاتبات مالیاتی وفق مقررات قانونی.

- دریافت و ثبت اعتراضات مؤدیان.

- انجام توافق موضوع ماده (238) قانون مالیات‌های مستقیم.

- انجام اقدامات لازم در خصوص بند (2) ماده (23) آیین‌نامه اجرای موضوع ماده (219) قانون مالیات‌های مستقیم.

- صدور برگ دعوت هیأت حل اختلاف مالیاتی وفق مقررات قانونی.

- صدور برگ قطعی مالیات وفق مقررات قانونی.

- وصول مالیات‌های ابرازی، قطعی شده و بدهی‌های معوق وفق مقررات قانونی.

- دریافت تقاضای استرداد و سایر وجوه از مؤدیان و انجام بررسی‌ها و اقدامات لازم.

- صدور انواع گواهی‌های مالیاتی وفق مقررات قانونی.

- دریافت اطلاعات مربوط به موضوع ماده (185) قانون مالیات‌های مستقیم.

- ارسال قبوض و اسناد دریافتی از مؤدیان به حسابداری.

- انجام اقدامات اجرایی موضوع فصل نهم از باب چهارم قانون مالیات‌های مستقیم.

- اقدامات لازم به منظور ممنوع‌الخروج نمودن بدهکاران مالیاتی یا رفع آن وفق مقررات قانونی.

- اعلام اسامی مؤدیان بدهکار به سایر ادارات و درخواست ارائه اطلاعات مربوط به اموال و املاک آنان.

- اطلاع‌رسانی به مؤدیان به منظور یادآوری تکالیف قانونی آنان.

- پاسخ به سؤالات و ابهامات مالیاتی مؤدیان.

- اعتراض به آرای هیأت‌های حل اختلاف مالیاتی در صورت لزوم.

- ارائه خدمات مشاوره مالیاتی به مؤدیان.

- دریافت استعلام‌های مختلف در ارتباط با امور مطالبه، وصول و خدمات مؤدیان و ارائه پاسخ لازم.

- ارسال تدریجی پرونده‌های مالیاتی به امور رسیدگی و تشخیص حسب برنامه زمان‌بندی جهت رسیدگی‌های قانونی.

- نظارت بر حسن اجرای قرارداد استفاده از خدمات پستی.

- تأیید کارکرد مأموران ابلاغ.

- اعلام رأی هیأت حل اختلاف مالیاتی به رئیس امور مالیاتی رسیدگی و تشخیص در صورت لزوم جهت اطلاع.

- در خواست از هیأت حل اختلاف مالیاتی جهت تأمین اموال موضوع ماده (161) قانون مالیات مستقیم.

- ارسال پرونده‌های مالیاتی به هیأت‌های حل اختلاف مالیاتی، شورای عالی مالیاتی، هیأت موضوع ماده (251) مکرر قانون مالیات‌های مستقیم، دیوان عدالت اداری و ... و دریافت مجدد آن حسب مورد.

- پیگیری کلیه مراحل قطعیت پرونده‌های مالیاتی و اقدامات اجرایی تا وصول مالیات‌های متعلق وفق مقررات قانونی.

- مسئولیت مرور زمان موضوع ماده (157) قانون مالیات‌های مستقیم پرونده‌های مالیاتی تا زمان ارسال به امور رسیدگی و تشخیص به عهده این بخش می‌باشد.

- مسئولیت مرور زمان موضوع ماده (156) قانون مالیات‌های مستقیم پرونده‌های مالیاتی از حیث ابلاغ به موقع اوراق تشخیص به عهده این بخش می‌باشد.

- ارائه پیشنهادات لازم به مقامات مافوق جهت بهبود کیفیت ارائه خدمات به مؤدیان مالیاتی.

- اجرای مفاد منشور حقوق مؤدیان مالیاتی ارسالی از سازمان متبوع.

- انتشار اطلاعات مربوط به قوانین مالیاتی در جهت افزایش آگاهی مؤدیان.

- برگزاری سمینار و کارگاه‌های آموزشی مالیاتی برای مؤدیان در صورت لزوم.

- ارائه آموزش‌های لازم به مؤدیان در خصوص تکمیل اوراق مالیاتی و اجرای صحیح تکالیف قانونی.

- ارائه فرم‌های مالیاتی مورد نیاز مؤدی نظیر اظهارنامه مالیاتی و -----

- انجام سایر وظایف قانونی مرتبط با امور مطالبه، وصول و خدمات مؤدیان حسب مفاد قوانین و مقررات مالیاتی، آیین‌نامه‌ها، دستورالعمل‌ها و بخشنامه‌های مربوط.

- تهیه و ارائه آمار و گزارشات مدیریتی لازم.

3- ترتیبات اجرایی تفکیک وظایف:

1-3- سازماندهی مأموران مالیاتی مربوط در چهارچوب تفکیک وظایف به سه گروه ذیل:

- شناسایی و ثبت.

- رسیدگی و تشخیص درآمد مشمول مالیات.

- مطالبه، وصول و خدمات مؤدیان.

با توجه به تعداد پرونده‌های مالیاتی مربوط و حجم وظایف یاد شده، تقسیم‌بندی مأموران مالیاتی بر عهده مدیران کل محترم امور مالیاتی می‌باشد.

2-3- صدور احکام مربوط برای مأموران مالیاتی ذی‌ربط بر حسب وظایف محوله.

3-3- انتقال پرونده‌های مالیاتی به امور مطالبه، وصول و خدمات مؤدیان. بدیهی است کلیه پرونده‌های مذکور طی صورت‌جلسات تحویل و تحول، برگ شمار و هر برگ ممهور به مهر مأمور مالیاتی شده و با امضای رئیس گروه و رئیس امور مالیاتی مربوط تحویل خواهد شد. صورت‌جلسه مذکور در سه نسخه تنظیم که یک نسخه آن نزد رئیس امور مالیاتی تحویل‌دهنده و نسخه دیگر نزد مسئول ذی‌ربط در امور مطالبه، وصول و خدمات مؤدیان و نسخه سوم نزد مدیریت اداره کل نگهداری می‌شود.

4-3- تهیه فهرست کلیه پرونده‌های مالیاتی اعم از اظهارنامه داده و نداده به تفکیک پرونده‌های رسیدگی شده و رسیدگی نشده با ذکر آخرین مهلت رسیدگی توسط مسئول یا مسئولان امور مطالبه، وصول و خدمات مؤدیان حسب مورد و ارائه یک نسخه از این فهرست‌ها به مدیریت اداره کل.

5-3- تنظیم برنامه زمان‌بندی انجام رسیدگی‌های مالیاتی پرونده‌هایی که می‌بایست مورد رسیدگی قرار گیرند توسط مدیریت اداره کل و ابلاغ آن به مسئول یا مسئولان امور رسیدگی و تشخیص درآمد مشمول مالیات حسب مورد.

6-3- ادارات کل امور مالیاتی مکلفند پرونده‌های بزرگ مالیاتی را انتخاب و فهرست آن را به مسئول یا مسئولان امور رسیدگی و تشخیص درآمد مشمول مالیات حسب مورد اعلام نمایند.

7-3- مسئول یا مسئولان امور رسیدگی و تشخیص درآمد مشمول مالیات مکلفند رسیدگی به پرونده‌های بزرگ مالیاتی موضوع بند 6-3 را به صورت گروهی وفق مقررات قانونی و آیین‌نامه‌های اجرایی مربوط انجام دهند.

8-3- از آنجا که مسئولیت مرور زمان پرونده‌های مالیاتی بین مسئول یا مسئولان امور مالیاتی یاد شده حسب مورد تقسیم شده است لذا لازم است هرگونه تحویل و تحول پرونده‌های مالیاتی و نیز اظهارنامه‌های آنان با اخذ رسید صورت پذیرد.

4- سایر اقدامات

1-4- از ابتدای سال 1384 کلیه اوراق تشخیص مالیات صادره که تا پایان سال 1383 ابلاغ نگردیده، می‌بایست توسط مأموران مالیاتی، امور مطالبه، وصول و خدمات مؤدیان یا مأموران پست حسب مورد ابلاغ شود.

2-4- برگ‌های تشخیص مالیات ابلاغ شده در اجرای مفاد ماده (34) آیین‌نامه اجرایی موضوع ماده (219) قانون مالیات‌های مستقیم می‌بایست توسط رئیس یا رؤسای امور مالیاتی امور مطالبه، وصول و خدمات مؤدیان مورد اقلام لازم قرار گیرد. بدیهی است مفاد تبصره ماده (34) آیین‌نامه مذکور نیز قابلیت اجرا دارد.

3-4- برگ دعوت پرونده‌های مالیاتی که می‌بایست وفق مقررات قانونی در هیأت‌های حل اختلاف مالیاتی مطرح شوند، توسط امور مطالبه، وصول و خدمات مؤدیان صادر و پس از تعیین وقت ابلاغ شود.

4-4- مأموران مالیاتی امور مطالبه، وصول و خدمات مؤدیان نسبت به صدور برگ‌های قطعی پرونده‌هایی که درآمد مشمول مالیات آن‌ها وفق مقررات قانونی، قطعی شده است اقدام لازم معمول و در اسرع وقت ابلاغ نمایند.

5-4- مالیات‌های قطعی شده پرداخت نشده در مهلت‌های مقرر وفق مقررات قانونی در اسرع وقت به حیطه وصول درآید.

6-4- کلیه واحدها و اداراتی که قبل از ابلاغ این دستورالعمل، به صورت مجزا عهده‌دار بخشی از وظایف مذکور بوده‌اند می‌بایست به صورت متمرکز در چهارچوب تفکیک وظایف یاد شده سازماندهی شوند.

7-4- ادارات کل امور مالیاتی که حداقل دارای یک اداره امور مالیاتی (ممیز کلی) با حداقل سه گروه مالیاتی (سرممیزی) می‌باشند، موظفند ساختار وظیفه‌ای را در سطح گروه مالیاتی (سرممیزی) اجرا نمایند. ترکیب و تعداد مأموران مالیاتی ذی‌ربط با توجه به حجم امور و تعداد پرونده‌های مالیاتی هر گروه مالیاتی به اختیار و انتخاب مدیران کل امور مالیاتی می‌باشند. ضمناً ادارات کل امور مالیاتی که دارای بیش از یک اداره امور مالیاتی (ممیز کلی) می‌باشند، می‌توانند ساختار خود را بر حسب اداره امور مالیاتی (ممیز کلی) سازماندهی و اجرا نمایند.

8-4- در نقاطی که تشکیلات سازمانی ادارات کل امور مالیاتی در سطح گروه مالیاتی است، تفکیک وظایف در سطح واحد مالیاتی قابل اجرا می‌باشد. بدیهی است در بخش‌هایی که تشکیلات آن صرفاً در سطح واحد مالیاتی می‌باشد اجرای تفکیک وظایف الزامی نخواهد بود. به منظور تبیین بیشتر اجرای ساختار وظیفه‌ای به شرح فوق «گزارش تفکیک وظایف شناسایی و تشخیص درآمد مشمول مالیات از سایر وظایف مالیاتی» جهت اطلاع و بهره‌برداری لازم پیوست می‌باشد.