تشخیص درآمد مشمول مالیات از طریق علی‌الرأس و نحوه استفاده از مندرجات اظهارنامه و صورت‌های مالی تسلیمی و...

نظر به اینکه در خصوص تشخیص درآمد مشمول مالیات از طریق علی‌الرأس و نحوه استفاده از مندرجات اظهارنامه و صورت‌های مالی تسلیمی و اسناد و مدارک ارائه شده از طرف مؤدیان کراراً سؤالاتی مطرح می‌گردد، لذا جهت رفع هرگونه اشکال و اتخاذ رویه‌های اصولی و هماهنگ در رسیدگی به پرونده‌های مالیاتی، توجه مأموران تشخیص و مراجع مالیاتی را به نکات زیر که مورد تأیید هیأت عمومی شورای عالی مالیاتی نیز قرار گرفته است، معطوف می‌دارد:

1- در مواردی که دفاتر مؤدی بر اساس بند 3 ماده 97 قانون مالیات‌های مستقیم مصوب اسفند ماه 1366 و اصلاحیه بعدی آن مردود شناخته می‌شود چنانچه تعیین درآمد مشمول مالیات واقعی وفق تبصره ذیل ماده 98 قانون مذکور امکان‌پذیر نباشد مأموران تشخیص و یا کارشناسان مالیاتی و حسابرسان مالیات حسب مورد مقید نخواهند بود که قرائن مالیاتی مورد نظر را از همان دفاتر و اسناد و مدارک استخراج و مورد استفاده قرار دهند، بلکه لازم است با مراجعه به محل کار یا تولید و عنداللزوم به اشخاص ثالث و انجام تحقیقات کافی قرینه یا قرائن مناسب را مشخص و آن‌گاه با اعمال ضریب یا ضرایب مالیاتی مقرر حسب مورد نسبت به تعیین درآمد مشمول مالیات اقدام نمایند.

2- هرگاه بنا به شرایط خاص فعالیت مؤدی ضرایب مندرج در جدول ضرایب منطبق با فعالیت مزبور نباشد، حوزه مالیاتی ذی‌ربط بایستی ضمن شرح کامل موضوع و توضیح ویژگی خاص مذکور به استناد تبصره 3 ماده 154 قانون یاد شده از طریق اداره متبوع درخواست تعیین ضریب لازم را بنماید.

3- در مواردی که درآمد مشمول مالیات تعیین شده به طریق علی‌الرأس بنا به جهاتی کمتر از سودی است که مؤدیان مالیاتی در صورت‌های مالی تسلیمی در مهلت مقرر یا خارج از آن ابراز نموده‌اند سود مندرج در صورت‌های مالی با توجه به مفاد تبصره 2 ماده 210 قانون فوق و مقررات قانون مدنی در باب اقرار باید مبنای محاسبه مالیات قرار گیرد.

4- اگرچه شرکت‌های موضوع تبصره یک ماده 110 قانون مالیات‌های مستقیم مکلف به تسلیم ترازنامه و حساب سود و زیان مصوب مجمع عمومی متکی به دفاتر قانونی می‌باشند، اما توجه داشته باشند که طبق بخشنامه شماره 20572/5731/4/30 مورخ 25/4/1370 که مورد تأیید اکثریت اعضای هیأت عمومی شورای عالی مالیاتی نیز قرار گرفته است. صرف عدم تسلیم مصوبه مجمع عمومی یا مصوب نبودن ترازنامه و حساب سود و زیان تسلیمی در مهلت مقرر موجب تشخیص درآمد مشمول مالیات به طریق علی‌الرأس نخواهد بود.

5- گاهی دیده می‌شود که در موارد تشخیص درآمد مشمول مالیات به طریق علی‌الرأس، مأموران تشخیص مالیات برخی اقلام درآمد ناویژه (مانند کارمزد تحصیلی بابت وام‌های پرداختی و یا بعضی حق‌الامتیازهای دریافتی) را عیناً به درآمد مشمول مالیات می‌افزاید که این عمل مغایر با مفاد مادتین 98 و 153 قانون مالیات‌های مستقیم بوده و لذا متذکر می‌گردد که در این‌گونه موارد نیز باید با اعمال ضریب مناسب نسبت به تعیین درآمد مشمول مالیات اقدام نمود.