مورخ:
1385/05/29
شماره:
232/1623/18921
بخشنامه
دستورالعمل رسیدگی به پروندههای مالیاتی شعب و نمایندگی شرکتهای خارجی در ایران
به منظور ایجاد وحدت رویه در رسیدگی به پروندههای مالیاتی شعب و نمایندگی شرکتهای خارجی در ایران مقتضی است مأموران مالیاتی در رسیدگیهای خود به این پروندهها موارد ذیل را مورد توجه قرار دهند:
1- دفاتر نمایندگی و شعب شرکتهای خارجی که در اجرای قانون ثبت شرکتهای خارجی در ایران بابت فعالیتهای زیر به ثبت رسیدهاند.
1-1- ارائه خدمات بعد از فروش کالا یا خدمات شرکت خارجی
2-1- انجام عملیات اجرایی قراردادهایی که بین اشخاص ایرانی و شرکت خارجی منعقد میشود.
3-1- بررسی و زمینهسازی برای سرمایهگذاری شرکت خارجی در ایران.
4-1- همکاری با شرکتهای فنی و مهندسی ایرانی.
5-1- افزایش صادرات غیر نفتی
6-1- ارائه خدمات فنی و مهندسی و انتقال دانش فنی
7-1- انجام فعالیتهایی که مجوز آن توسط دستگاههای دولتی که مجاز به صدور مجوز هستند صادر میگردد. از قبیل ارائه خدمات در زمینههای حمل و نقل، بیمه و بازرسی کالا و بازاریابی و ...
2- کلیه اشخاص حقیقی و حقوقی ایرانی (شرکتهای سهامی، با مسئولیت محدود، مؤسسات و ...) که نمایندگی شرکتهای خارجی جزء فعالیتهای آنها میباشد و خود را به عنوان نماینده آن شرکتها معرفی مینمایند.
3- در اجرای ماده 1 آییننامه اجرایی قانون اجازه ثبت شعب یا نمایندگی شرکتهای خارجی در ایران مصوب 11/1/78 هیأت محترم وزیران، شرکتهای خارجی صرفاً در زمینه فعالیتهای مندرج در بند 1 قسمت الف فوق میتواند در ایران شعبه یا نمایندگی ثبت نمایند، بنابراین مأموران مالیاتی در زمان رسیدگی گزارش توجیهی ثبت شرکت یا ادامه فعالیت شرکت را به استناد مواد 3 و 10 آییننامه مذکور از شرکت خارجی اخذ نمایند.
4- در اجرای ماده 8 آییننامه اجرایی ثبت شعب و نمایندگی شرکتهای خارجی و همچنین بند «هـ» ماده 2 آییننامه اجرایی تبصره 4 قانون استفاده از خدمات تخصصی و حرفهای حسابداران ذیصلاح به عنوان حسابدار رسمی مأموران مالیاتی مکلفند در فرم دعوت ارائه دفاتر و اسناد و مدارک در اجرای بند 2 ماده 97 ق. م. م از شعبه یا نمایندگی شرکتهای خارجی صورتهای مالی حسابرسی شده را در خواست نمایند.
5- نظریه اینکه یکی از شروط ثبت شعبه و نمایندگی خارجی در ایران به استناد ماده 5 آییننامه اجرایی قانون اجازه ثبت شعب و نمایندگی شرکتهای خارجی در ایران اخذ مجوز از یکی از دستگاههای دولتی میباشد، در زمان درخواست ارائه اسناد و مدارک مجوز مذکور را از شرکت مورد نظر اخذ نمایند.
6- طبق مفاد آییننامه مزبور شعب شرکتهای خارجی مکلفند هر سال گزارش سالانه شرکت اصلی مشتمل بر گزارشهای مالی حسابرسی شده توسط حسابرسان مستقل مقیم در کشور متبوع را به دستگاه ذیربط (صادرکننده مجوز) ارائه نمایند بنابراین مأموران مالیاتی از طریق مکاتبه با دستگاههای ذیربط با رعایت مقررات نسبت به اخذ اطلاعات مربوط اقدام نمایند.
7- هر چند طبق حکم تبصره 3 ماده 107 قانون مالیاتهای مستقیم شعب و نمایندگیهای شرکتها و بانکهای خارجی در ایران که بدون داشتن حق انجام دادن معامله به امر بازاریابی و جمعآوری اطلاعات اقتصادی در ایران برای شرکت مادر اشتغال دارند و برای جبران مخارج خود از شرکت مادر وجوهی دریافت میکنند نسبت به آن وجوه مشمول مالیات نخواهند بود لیکن در خصوص فعالیت آنها در ایران توجه به نکات ذیل در انجام رسیدگیها ضروری میباشد.
1-7- برخی از شعب و نمایندگی شرکتهای خارجی علاوه بر انجام امور بازاریابی و جمعآوری اطلاعات برای شرکت اصلی (شرکت مادر) اقدام به امور بازاریابی و جمعآوری اطلاعات جهت سایر اشخاص خارجی نیز مینماید در این صورت فعالیتهای انجام شده بابت سایر اشخاص خارجی مشمول مالیات خواهد بود.
2-7- برخی از شعب و نمایندگیهای شرکت خارجی در ایران علاوه بر بازاریابی و جمعآوری اطلاعات در زمینه خدمات پس از فروش نیز فعالیت دارند. در این صورت موضوع فعالیت خدمات پس از فروش از مصادیق تبصره 3 ماده 107 نبوده و شعبه شرکت خارجی علاوه بر درآمد حاصل از خدمات پس از فروش که احتمالاً در برخی موارد عاید آن خواهد شد در زمینه کمیسیونری خارجی نیز مشمول پرداخت مالیات میباشد.
3-7- برخی از شعب و نمایندگی شرکتهای خارجی هر چند طبق آگهی تأسیس در اداره ثبت شرکتها و مالکیت صنعتی مجاز به فعالیت انتفاعی نمیباشد لیکن در مواردی ممکن است با ارائه پیش فاکتور و یا همچنین انعقاد قرارداد از طرف شرکت مادر در ایران فعالیت نمایند. توجه شود شعب و نمایندگیهای مذکور مشمول حکم تبصره 3 ماده 107 نبوده و میبایست مطابق با شرایط حاکم بر قواعد بینالمللی نمایندگی نسبت به شناسایی درآمد اقدام نمایند.
8- مأموران مالیاتی در اجرای تبصره 3 ماده 107 ق. م. م با رسیدگی به اسناد و مدارک شرکت و جمعآوری اطلاعات لازم از نحوه و چگونگی انجام فعالیت شرکت در ایران اطمینان حاصل نمایند، در هر حال اگر جمعآوری اطلاعات منجر به آن شود که شرکت اصلی اقدام به فروش کالا و خدمات مینماید (فروش مستقیم)، در چنین حالتی وضعیت شعبه همانند قبل نخواهد بود بلکه وارد فعالیت انتفاعی شده و یا اینکه شعبه مزبور باید نام شخص حقیقی یا حقوقی دیگری که امور نمایندگی فروش مستقیم را دارد معرفی کند.
9- طبق اصول و ضوابط و مقررات بینالمللی هرگونه فعالیت نمایندگی در چهارچوب قرارداد صورت میگیرد و مؤدیان مکلفند در اجرای قوانین مالیاتی قرارداد نمایندگی مربوط که مرتبط به اسناد و مدارک درآمد آنهاست در اختیار واحد مالیاتی قرار دهند.
10- مطابق نمونه قراردادهای بینالمللی (oecd) و همچنین قوانین اجتناب از اخذ مالیات مضاعف بین ایران و سایر کشورها در صورتی که مؤسسه یک دولت متعاهد به طور مستقیم یا غیر مستقیم در اداره یا کنترل یا سرمایه یک مؤسسه دولت متعاهد دیگر شرکت داشته باشد یا همین اشخاص به طور مستقیم یا غیر مستقیم در اداره یا کنترل یا سرمایه مؤسسه یک دولت متعاهد دیگر شرکت داشته باشند و در هر یک از دو مؤسسه از لحاظ روابط تجاری یا مالی تحت شرایطی (مورد تراضی یا تحمیلی) با یکدیگر مربوط باشند که این شرایط با شرایطی که ممکن است بین مؤسسات مستقل برقرار شود متفاوت باشد (third party comparison basis/arms length principle). در این صورت منافعی را که در صورت فقد این شرایط ممکن بود عاید یکی از مؤسسات گردد و عملاً به علت وجود همین شرایط عاید نشده است میتوان جزء منافع این مؤسسه محسوب و در نتیجه مشمول مالیات نمود.
11- بنابراین در محاسبه درآمد و شناسایی سود میبایست اصول قانونی و ضوابط معامله در شرایط عادی رعایت شده باشد لذا مقرر میدارد مأموران مالیاتی ضمن بررسی موضوع، نحوه و چگونگی ارتباط بین شعب و نمایندگی شرکت خارجی در ایران را با شرکت اصلی با توجه به مدارک و مستندات به دست آمده بررسی و در نتیجه از صحت و سقم قراردادهای نمایندگی و درآمدهای ابرازی به نحوی اطمینان حاصل نمایند.
با توجه به عرف بینالمللی در خصوص فعالیتهای نمایندگی و دلالی، قراردادهای به صورت هزینه به اضافه چند درصد (cost plus)، مبالغ مقطوع درآمد و یا تأمین هزینه در قبال ارائه خدمات نمایندگی در صورتی مورد پذیرش است که از مبانی منطقی و شرایط مشابه برخوردار باشند (مشابه قرارداد با اشخاص غیر وابسته که در آنها به طور معمول درآمد تحت عنوان کمیسیون یا حقالزحمه به صورت درصدی از مبلغ صورتحساب قطعی فروشنده تعیین میشود. ملاک، صورتحساب فروشنده خارجی است که بر مبنای هرگونه اعتبار اسنادی به صورت نقدی، برات اسناد، بدون انتقال ارز و طرق دیگر بانکی است) لذا اگر درآمد ابرازی با توجه به نرخ معمول کمیسیونری توسط اشخاص مستقل نباشد، باید مبالغ قطعی اعتبارات اسنادی گشایش یافته و هم ارز ریالی آن و هم ارز ریالی ثبت سفارش بدون انتقال ارز و سایر موارد مربوط مبنای تعیین درآمد کمیسیونری یا نمایندگی قرار گیرد.
12- به استناد بند 16 ماده 20 آییننامه تحریر دفاتر، ثبت هزینهها و درآمدها و اقلام مالی غیر واقع در دفاتر به شرط احراز موجب ردی دفاتر میباشد، بنابراین واحدهای مالیاتی با بررسی قراردادهای ارائه شده و همچنین بررسی موارد مشابه در قراردادهای کمیسیونری و با در نظر گرفتن شرایط عادی معامله مواردی را که طبق عرف بینالملل و شرایط بازار به صورت غیر واقعی ابراز شده به هیأت سه نفری موضوع بند 3 ماده 97 قانون مالیاتهای مستقیم ارجاع نمایند.
13- نظر به اینکه طبق ماده 8 آییننامه اجرایی ثبت شعب و نمایندگی شرکتهای خارجی و همچنین بند «هـ» ماده 2 آییننامه اجرایی تبصره 4 قانون استفاده از خدمات تخصصی و حرفهای حسابداران ذیصلاح به عنوان حسابدار رسمی، شعب و نمایندگی شرکتهای خارجی در ایران مکلفند حسابرس و یا بازرسی قانونی خود را از مؤسسات حسابرسی عضو جامعه حسابداران رسمی ایران انتخاب نمایند، بنابراین شعب و نمایندگیهایی که به تکلیف قانونی خود در این زمینه اقدام و صورتهای مالی حسابرسی شده را به شرح فوق ارائه نمودهاند در چهارچوب قوانین و مقررات مربوط مورد بررسی قرار گیرد و تا حد امکان گزارش مذکور مبنای عمل قرار گیرد.
14- با توجه به اینکه امور حسابداری و نگهداری دفاتر قانونی اکثر شعب و نمایندگیهای شرکتهای خارجی را مؤسسات حسابرسی و خدمات مالی به عهده دارند توجه شود در اجرای اصل استقلال در حسابرسی، گزارش حسابرسی میبایست توسط حسابرس مستقل دیگری تهیه گردد. بنابراین گزارش حسابرسی که توسط حسابرس مسئول تهیه حسابها و صورتحسابها و نگهداری دفاتر شرکت تهیه شده باشد فاقد اعتبار است.
15- حسابداران رسمی که امور حسابرسی مالی شعب و نمایندگی شرکتهای خارجی در ایران را به عهده دارند باید در گزارش حسابرسی خود به شرایط عادی عملیات تجاری در شناسایی درآمد و هزینه صاحب کار و صحت درآمدهای ابرازی اعم از حقالعمل، کارمزد یا تخفیف دریافتی اظهارنظر صریح نموده و فرم پیوست را تکمیل نمایند.
در خصوص شعب و نمایندگیهایی که در ایران اقدام به فروش کالا و ارائه خدمات میکنند به صورت زیر عمل گردد:
1-15- شعب یا نمایندگیهایی که خود مستقیماً در ایران مبادرت به فروش کالا و تجهیزات و ارائه خدمات مینمایند که در این حالت میزان فروش یا درآمد حاصل از ارائه خدمات میباید مبنای محاسبه مالیات با رعایت سایر مقررات قانون مالیاتهای مستقیم قرار گیرد.
2-15- شعب یا نمایندگیهایی که به موجب قرارداد منعقده فیمابین خود و دفتر مرکزی (شرکت مادر) فروش توسط شرکت مرکزی انجام گرفته و دفاتر و نمایندگیها صرفاً نسبت به ثبت تخفیفهای دریافتی یا حقالعمل فروش در دفاتر خود اقدام مینمایند که در این صورت حقالعمل فروش یا تخفیفهای دریافتی نباید از حد متعارف موارد مشابه کمتر باشد؛ لذا چنانچه اینگونه دفاتر نمایندگی و شعب درآمد واقعی خود را همانند یک شعبه مستقل در دفاتر ثبت ننمایند یا با ارائه قراردادهای صوری درآمد کمتری ابراز نمایند، ادارات امور مالیاتی با تهیه اسناد و مدارک مستند و مستدل ضمن بررسی دقیق و بر اساس قراردادهای مشابه مربوط به سایر دفاتر نمایندگیهای خارجی میتوانند نسبت به محاسبه و تعیین درآمد اینگونه مؤدیان اقدام نمایند.
16- اشخاص حقوقی و حقیقی ایرانی که دارای نمایندگی انحصاری شرکتهای خارجی میباشند و به امر خرید و فروش کالا و ارائه خدمات مربوط به کالای خارجی در ایران اشتغال دارند، اینگونه اشخاص مکلفند نسبت به ثبت درآمد از محل فروش کالای خارجی و خدمات ارائه شده اقدام نمایند. صرف نظر از اینکه درآمد مذکور، به صورت نقدی (وجوه ارسالی) یا غیر نقدی (کالا و قطعات) باشد.
17- سایر اشخاص حقیقی و حقوقی که به فعالیت نمایندگی شرکتهای خارجی اشتغال دارند (فروش کالا، ارائه خدمات فنی، بازرسی و غیره) از نظر رسیدگی مشمول مفاد این دستورالعمل میباشند.
علیاکبر عربمازار
فرم گواهی میزان درآمد کمیسیونری/نمایندگی/کارمزد و ...
شرکت ------------------------------- به شماره ثبت --------------- در عملکرد سال منتهی به ---/---/--138، شعبه/نمایندگی/خدمات پس از فروش/---------- شرکت/شرکتهای ------------- و ---------- و --------- از کشور/کشورهای --------- و -------- و ------- در ایران را داشته که از این بابت مبلغ --------------------- دلار/یورو/------------- معادل ------------- ریال درآمد به شرح زیر ابراز نموده است.
¨ درآمد ابرازی به شرح فوق بر اساس اصول حاکم بر معاملات آزاد ابراز گردیده و مورد تأیید است. ¨ درآمد ابرازی به شرح فوق بر اساس اصول حاکم بر معاملات آزاد ابراز نگردیده و مسائل مربوط به نمایندگی و شرایط عدم استقلال در تعیین درآمد ابرازی مؤثر بوده است لذا با توجه به اصول حاکم بر معاملات آزاد و بدون در نظر گرفتن شرایط حاکم بر نمایندگی میزان درآمد متعلقه به شرح زیر تعیین میگردد.
سایر توضیحات: ----------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- مؤسسه حسابرسی یا حسابدار رسمی مهر و امضا |
مورخ:
1403/12/28
شماره:
200/1403/64
بخشنامه
مورخ:
1394/04/31
شماره:
97
قانون مالیاتهای مستقیم
مورخ:
1394/04/31
شماره:
107
قانون مالیاتهای مستقیم
مورخ:
1372/11/03
شماره:
2323/ق
سایر قوانین