رای شماره 437 هیات عمومی دیوان عدالت اداری با موضوع: ابطال بخشنامه شماره 2104265ـ 91 مورخ 1391/08/17 سازمان...

شماره 94/765 1396/05/31

بسمه تعالی

جناب آقای جاسبی

مدیرعامل محترم روزنامه رسمی جمهوری اسلامی ایران

با سلام

یک نسخه از رای هیات عمومی دیوان عدالت اداری به شماره دادنامه 437 مورخ 1396/05/10 با موضوع:

«ابطال بخشنامه شماره 2104265ـ 91 مورخ 1391/08/17 سازمان توسعه تجارت ایران» جهت درج در روزنامه رسمی به پیوست ارسال می‌گردد.

مدیرکل هیات عمومی و سرپرست هیاتهای تخصصی دیوان عدالت اداری ـ مهدی دربین

تاریخ دادنامه: 1396/05/10 شماره دادنامه: 437 کلاسه پرونده: 94/765

مرجع رسیدگی: هیات عمومی دیوان عدالت اداری

شاکی: شرکت ابر تجارت کاسپین

موضوع شکایت و خواسته: ابطال بخشنامه شماره 2104265 ـ 91 مورخ 1391/08/17 سازمان توسعه تجارت ایران

گردش کار: شرکت ابر تجارت کاسپین به موجب دادخواستی ابطال بخشنامه شماره 2104265 ـ 91 مورخ 1391/08/17 سازمان توسعه تجارت ایران را خواستار شده و در جهت تبیین خواسته اعلام کرده است که:

«احتراما، به استحضار می‌رساند: دفتر مقررات صادرات و واردات سازمان توسعه تجارت ایران برخلاف مصوبه هیات دولت به شماره 134268/ت47898هـ ـ 1391/07/08 که صادرات کالاهایی که در تولید آن نرخ ارز مرجع یا کمتر از نرخ بازار دریافت می‌کند را نیازمند اخذ مجوز از سازمان مذکور (گمرک ایران) می‌داند، طی نامه شماره 2104265 ـ 91 مورخ 1391/08/17 به دفتر صادرات گمرک ایران، صادرات کالا را شامل عوارض و یا ممنوعیت نموده است. پیرو این نامه، متعاقبا گمرکات اقدام به اخذ عوارض از صادرکنندگان نمودند که این شرکت نیز بابت صادرات انواع شیرینی ـ شکلات ـ کیک ـ بیسکوییت ـ ماکارونی ـ ویفر مبلغ 151/648/127/2 ریال بابت 40 فقره عوارض صادراتی پرداخت می‌نماید. لذا با توجه به اینکه این عوارض مغایر با مصوبه فوق‌الذکر هیات دولت و همچنین برنامه پنجم توسعه و ماده واحده مجلس شورای اسلامی می‌باشد که اشاره دارد:

1ـ بند ب ماده 104 قانون برنامه پنجساله پنجم توسعه جمهوری اسلامی ایران است که صراحتا اعلام می‌دارد: «اخذ هر گونه مالیات و عوارض از صادرات کالاهای غیرنفتی و خدمات در طول برنامه ممنوع است.

تبصره2ـ دولت مجاز است به منظور صیانت از منابع کشور، عوارض ویژه‌ای برای صادرات مواد خام یا دارای ارزش افزوده پایین وضع و دریافت نماید.» لازم به ذکر است کالاهای صادراتی فوق‌الذکر نه مواد اولیه هستند و نه دارای ارزش افزوده پایین.

2ـ همچنین با ماده واحده مورخ 1379/12/27 مجلس شورای اسلامی نیز مغایرت دارد.

لذا با توجه به عدم توجه به موارد فوق و خسارت وارده به این شرکت به ارزش 151/648/127/2 ریال بدینوسیله درخواست ابطال نظر دفتر مقررات صادرات و واردات سازمان توسعه تجارت ایران و استرداد عوارض اخذ شده به گمرکات را دارم.»

در پاسخ به شکایت مذکور، رییس اداره حقوقی و قراردادهای سازمان توسعه تجارت ایران به موجب لایحه شماره 59991/550/94ـ 1394/09/30 توضیح داده است که:

«متعلق بخشنامه مورد شکایت در ارتباط با تصویب‌نامه شماره 134268/ت/47898هـ ـ 1391/07/08 هیات وزیران می‌باشد که حسب نظر سازمان حمایت از مصرف کنندگان و تولیدکنندگان در خصوص ممنوعیت 39 قلم کالا و مشمولیت عوارض صادراتی بر 34 قلم کالا با ذکر رعایت مفاد 11 مکرر آیین‌نامه اجرایی قانون مقررات صادرات و واردات در تاریخ 1391/08/17 به گمرکات اجرایی کشور ابلاغ گردیده لیکن در تاریخ 1391/09/23 ستاد ویژه تدابیر اقتصادی تحت نظر شورای امنیت ملی طی نامه شماره 4922/210/91 با رویکرد حمایت بیشتر از صادرات غیرنفتی، میزان عوارض صادراتی بر 34 قلم کالا «موضوع نامه» مورد شکایت را تعدیل و کاهش داده است.

لذا چنانچه شاکی، معترض اصل اعمال عوارض صادراتی بر محصولات تولیدی منسوبه است قاعدتا می‌بایست نسبت به مصوبه فعلی به شماره 4922/210/91 که جاری و دارای حیات حقوقی، است طرح شکایت نماید و چنانچه معترض میزان کاهش عوارض صادراتی از 20 درصد به 7 درصد برای محصولات تولیدی خود می‌باشد، پاسخگویی به آن مستلزم طرح شکایت علیحده است. در ضمن خواسته شاکی مبنی بر استرداد وجوه ماخوذه توسط گمرک ایران متوجه این سازمان نمی باشد، لذا با عنایت به مراتب وفق ماده 53 قانون آیین دادرسی دیوان عدالت اداری صدور قرار رد شکایت مورد استدعاست.»

هیات عمومی دیوان عدالت اداری در تاریخ 1396/05/10 با حضور رییس و معاونین دیوان عدالت اداری و روسا و مستشاران و دادرسان شعب دیوان تشکیل شد و پس از بحث و بررسی با اکثریت آرا به شرح زیر به صدور رای مبادرت کرده است.

رای هیات عمومی

مطابق بند (ب) ماده 104 قانون برنامه پنجساله پنجم توسعه جمهوری اسلامی ایران مقرر شده: «اخذ هرگونه مالیات و عوارض از صادرات کالاهای غیرنفتی و خدمات در طول برنامه ممنوع است.» بر اساس تبصره 2 ماده مزبور نیز مقرر گردیده: «دولت مجاز است به منظور صیانت از منابع کشور، عوارض ویژه‌ای برای صادرات مواد خام یا دارای ارزش افزوده پایین وضع و دریافت نماید.» در تبصره 3 ماده 104 قانون یاد شده آمده است که: «میزان عوارض موضوع این ماده بر حسب جدولی است که متناسب با افزایش سهم ارزش افزوده داخلی، کاهش می‌یابد. فهرست و عوارض مربوطه این کالاها و جدول مذکور به تصویب شورای اقتصاد می‌رسد. این عوارض حداقل سه ماه پس از وضع و اعلام عمومی قابل وصول است.» نظر به اینکه سازمان توسعه تجارت ایران با صدور بخشنامه مذکور بر خلاف تبصره‌های 2 و 3 ماده 104 قانون فوق‌الذکر و ماده واحده قانون معافیت صادرات کالا و خدمات از پرداخت عوارض مصوب سال 1379، به وضع عوارض مبادرت کرده است در نتیجه تصویب بخشنامه مورد اعتراض از حدود اختیارات این سازمان خارج است تصویب و مستند به بند 1 ماده 12 و ماده 88 قانون تشکیلات و آیین دادرسی دیوان عدالت اداری مصوب سال 1392 ابطال می‌شود.

رییس هیات عمومی دیوان عدالت اداری ـ محمدکاظم بهرامی