ابلاغ نمونه اصلاحی جدید دفتر درآمد و هزینه صاحبان مشاغل موضوع بند «ب» ماده 95 ق. م. م...

به منظور ارائه خدمات بهینه به مؤدیان محترم مالیاتی، تسهیل انجام تکالیف قانونی برای آنان و نظاممند نمودن فرایند تشخیص درآمد مؤدیان، در اجرای بند ب ماده 95 و ماده 169 قانون مالیات‌های مستقیم، نمونه اصلاحی جدید «دفتر درآمد و هزینه صاحبان مشاغل» جهت بهره‌برداری مؤدیان مربوط، توسط سازمان امور مالیاتی کشور، تهیه گردیده است. نمونه فوق، شامل صفحات اصلی دفتر درآمد و هزینه و راهنمای تنظیم و تحریر دفتر مذکور به همراه لوح فشرده حاوی فیلم آموزشی مربوط، به پیوست ارسال می‌گردد.

مقتضی است ادارات کل امور مالیاتی، در این خصوص به شرح ذیل اقدام نمایند:

همان‌طور که می‌دانید شغل شما در ردیف مشاغل موضوع بند «ب» ماده 95 قانون مالیات‌های مستقیم قرار دارد و بر این اساس لازم است، فعالیت‌های مالی خود از قبیل خرید کالا یا دریافت خدمات، انجام هزینه‌های روزمره واحد کسبی، فروش کالا و ارائه خدمات، تحصیل دارایی‌های استهلاک‌پذیر و مالیات بر ارزش افزوده، به ترتیب تاریخ وقوع را در آن ثبت نمایید تا طبقه‌بندی و تلخیص حساب‌های موصوف برای تنظیم حساب درآمد و هزینه در پایان سال، امکان‌پذیر باشد.

پیشنهاد می‌گردد قبل از تحریر هرگونه ثبت، مفاد این راهنما را به دقت مطالعه نموده و بر اساس آن مبادرت به تنظیم دفتر نمایید. شایان ذکر است برخی از مقررات و قوانین مرتبط از قبیل هزینه‌های قابل قبول، آیین‌نامه تحریر دفاتر و استهلاکات برای اطلاع و بهره‌برداری لازم یادآوری گردیده است.

دفتر مشاغل (درآمد و هزینه) دفتری است که قبل از ثبت هرگونه عملیات مالی، از طرف اداره امور مالیاتی ذی‌ربط امضا و ثبت گردیده و به فارسی تحریر شده باشد و حداقل دارای ستون‌هایی برای درج ردیف، تاریخ، شرح معاملات، مشخصات مدرک، خرید، هزینه، درآمد/فروش و دارایی‌های استهلاک‌پذیر، مالیات و عوارض بر ارزش افزوده خرید/هزینه/دارایی و مالیات و عوارض بر ارزش افزوده عرضه کالا/ارائه خدمت باشد و معاملات مذکور به ترتیب تاریخ وقوع در آن ثبت گردد به طوری که در پایان سال یا فصل حسب مورد، تعیین جمع درآمد و هزینه شغلی و مالیات بر ارزش افزوده و تنظیم حساب درآمد و هزینه، از آن امکان‌پذیر باشد.

هرگونه درآمد و هزینه، خرید و فروش دارایی‌های قابل استهلاک و مالیات و عوارض ارزش افزوده حسب مورد و به ترتیب تاریخ وقوع می‌بایست با توجه به توضیحات ذیل در دفتر مشاغل ثبت شود و در صورتی که متکی به اسناد و مدارک باشد مستندات مربوط، به ترتیب شماره ردیف دفتر و به نحوی که برای رسیدگی مأموران مالیاتی قابل استفاده باشد نگهداری شود.

تبصره 1- نظر به این که دفتر درآمد و هزینه برای مشاغل بند «ب» ماده 95 ق. م. م تهیه شده است، ثبت طرف حساب معاملات از جمله بانک ضرورتی ندارد.

تبصره 2- در مورد عودت و برگشت از خرید، فروش، هزینه و یا خرید و فروش دارایی، رویدادهای مالی مربوطه می‌بایست در همان ستون با قلم قرمز و به صورت جداگانه و منفی ثبت گردد.

تبصره 3- نوشتن دفتر با وسایلی که به سهولت قابل محو است (مانند مواد گرافیت) ممنوع می‌باشد.

تبصره 4- دو ستون آخر مختص مؤدیانی است که مشمول قانون مالیات بر ارزش افزوده بوده و فراخوان گردیده‌اند.

تبصره 5- پرداخت‌های مرتبط با خرید کالا از جمله هزینه حمل و نقل در هزینه دوره ثبت، و موجودی کالای پایان دوره بر اساس آخرین خریدهای انجام شده در جدول پیوست شماره 2 منظور گردد.

الف - هزینه‌های قابل قبول موضوع مواد 147 تا 151 قانون مالیات‌های مستقیم و تبصره 5 ماده 17 قانون مالیات بر ارزش افزوده:

هزینه‌هایی که در حدود متعارف متکی به مدارک بوده و منحصراً مربوط به تحصیل درآمد صاحبان مشاغل در دوره مالی مربوط با رعایت حد نصاب‌های مقرر باشد، در حساب مالیاتی قابل قبول خواهد بود. هزینه‌هایی که حائز شرایط مذکور در تعریف فوق می‌باشد عبارتند از:

- قیمت تمام شده کالای خریداری شده یا مواد اولیه مصرفی در کالا یا خدمات

- هزینه حقوق و دستمزد

- هزینه اجاره محل

- هزینه آب، برق، گاز و تلفن و ...

- هزینه استهلاک دارایی‌های ثابت

- هزینه بیمه دارایی‌ها

- هزینه حمل و نقل

- آن قسمت از مالیات و عوارض پرداختی موضوع قانون مالیات بر ارزش افزوده که طبق مقررات، قابل کسر از مالیات‌های وصول شده یا قابل استرداد نیست.

- سایر هزینه‌ها

ب - موارد رد دفاتر مشاغل (درآمد و هزینه):

تخلف از تکالیف مقرر در آیین‌نامه مربوط در موارد زیر موجب رد دفاتر خواهد بود:

1- در صورتی که دفتر فاقد یک یا چند برگ باشد

2- عدم ثبت یک یا چند فعالیت مالی در دفتر به شرط احراز

3- ثبت تمام یا قسمتی از یک فعالیت در حاشیه

4- ثبت تمام یا قسمتی از یک فعالیت بین سطور

5- تراشیدن و پاک کردن و محو کردن مندرجات دفتر به منظور سوء استفاده

6- جای سفید گذاشتن بیش از حد معمول در صفحات و سفید ماندن تمام صفحه به منظور سوء استفاده

7- تأخیر در تحریر دفتر، زاید بر حد مجاز مقرر در تبصره‌های 2، 3 و 4 ماده 13 آیین‌نامه مربوط؛

8- در صورتی که مؤدیان مالیاتی حسب مورد از اوراق مخصوص موضوع ماده 169 قانون مالیات‌های مستقیم استفاده ننماید

9- استفاده از دفاتر ثبت و امضا شده سال‌های قبل

10- عدم تطبیق مندرجات دفاتر با اطلاعات موجود در سیستم‌های الکترونیکی در مورد اشخاصی که از سیستم‌های مذکور استفاده می‌نمایند

11- عدم ارائه آیین‌نامه‌ها یا دستورالعمل‌های کار ماشین و برنامه‌های آن و نحوه کار با نرم‌افزارهای مالی مورد استفاده

12- ثبت هزینه‌ها و درآمدهای غیر واقع در دفاتر به شرط احراز (توضیح این که ثبت هزینه‌هایی که وقوع آن محقق بوده اما به دلایل خاص قانونی، قابل قبول از حیث مالیاتی نیست و برگشت داده می‌شود، به منزله ثبت هزینه‌های غیر واقع تلقی نمی‌شود)

13- عدم ارائه یک یا چند جلد از دفاتر ثبت شده (ولو نانویس)

ج - سازمان امور مالیاتی کشور امیدوار است صاحبان محترم مشاغل موضوع بند «ب» ماده 95 قانون مالیات‌های مستقیم با تسلیم اظهارنامه (شامل حساب درآمد و هزینه) در مهلت مقرر قانونی، ارائه دفتر و رعایت سایر مقررات مربوط ضمن ایجاد زمینه تعامل بیشتر، امکان تعیین درآمد مشمول مالیات واقعی و عدم تعلق جرایم را فراهم آورند.