مورخ: 1393/06/30
شماره: 200/93/525
دستورالعمل
دستورالعمل شناسایی مؤدیان خوش حساب نمونه و تقدیر از ایشان
  1. مقدمه

    • نظر به اهمیت تعمیق فرهنگ مالیاتی در جلب تمکین داوطلبانه مؤدیان و کاهش هزینه‌های وصول مالیات، سازمان امور مالیاتی کشور تلاش در جهت فرهنگ‌سازی مالیاتی را وجه همت خود قرار داده است. در این مسیر دستورالعمل حاضر می‌کوشد بسترهایی مناسب برای تکریم مؤدیان قانون‌مدار و خوش حساب، فراهم آورد. بر این اساس انتظار می‌رود که ادارات کل امور مالیاتی با اجرای دقیق مفاد این دستورالعمل ضمن شناسایی مؤدیان خوش حساب نمونه و تقدیر از ایشان زمینه بسط و گسترش فرهنگ مالیاتی را در نقاط مختلف کشور فراهم آورند.

  2. هدف

    • هدف‌های مهم این دستورالعمل عبارتند از:

      • ایجاد ساز و کار لازم برای شناسایی و تقدیر از مؤدیانی که به تکالیف مالیاتی خود مطابق قوانین مربوط عمل می‌نمایند.

      • ارتقای فرهنگ مالیاتی در سطح جامعه.

      • ایجاد بسترهای فرهنگی مناسب برای افزایش سطح تمکین داوطلبانه مؤدیان مالیاتی.

  3. دامنه کاربرد

    • دامنه موضوعی: این دستورالعمل ضمن تعیین معیارهای عمومی و اختصاصی انتخاب مؤدیان نمونه و خوش حساب منابع مالیاتی اشخاص حقوقی، مشاغل، املاک اجاری و مالیات بر ارزش افزوده، ساز و کار تقدیر از مؤدیان منتخب را نیز تبیین می‌نماید.

    • دامنه مکانی: دامنه مکانی اجرای این دستورالعمل ادارات کل امور مالیاتی سراسر کشور است.

  4. مراجع

    • مراجع مهم مورد استفاده در تهیه این دستورالعمل عبارتند از:

      • قانون مالیات‌های مستقیم و آیین‌نامه‌ها و دستورالعمل‌ها و بخشنامه‌های مربوط

      • قانون مالیات بر ارزش افزوده و آیین‌نامه‌ها و دستورالعمل‌ها و بخشنامه‌های مربوط

      • سایر قوانین مرتبط.

  5. تعاریف

    • تعریف برخی عبارات مورد استفاده در این دستورالعمل به شرح ذیل می‌باشد:

      • سازمان: مقصود از سازمان، سازمان امور مالیاتی کشور است.

      • ق. م. م: حروف اختصاری «قانون مالیات‌های مستقیم» است.

      • مؤدی نمونه: مقصود، مؤدی خوش حساب نمونه است که شرایط عمومی و اختصاصی مندرج در این دستورالعمل را احراز نموده باشد.

      • اداره کل: مقصود از اداره کل، اداره کل امور مالیاتی است.

  6. مسئولیت‌ها

    • بر این اساس مسئولیت اجرای بندهای مختلف این دستورالعمل، حسب مورد، بر عهده گروه‌های ذیل می‌باشد:

      • رؤسای امور مالیاتی

      • مدیران کل امور مالیاتی

      • دفتر خدمات مؤدیان معاونت مالیات‌های مستقیم

نحوه انتخاب مؤدیان نمونه
  • ماده (1) کلیات

    • شرایط انتخاب مؤدیان نمونه در دو گروه «عمومی» و «اختصاصی» دسته‌بندی می‌شوند. شرایط عمومی برای تمامی مؤدیان در تمامی منابع مالیاتی مصداق دارد و برخورداری از آن‌ها برای کسب عنوان مؤدی نمونه، الزامی است؛ بنابراین عدم احراز یک یا چند مورد از این شرایط مانع از ورود مؤدی به فرایند بررسی و انتخاب مؤدی نمونه خواهد شد.

    • شرایط اختصاصی، ویژگی‌های خاص مؤدیان نمونه را به تفکیک منابع مالیاتی مطرح می‌سازد و عدم احراز یک یا چند مورد از شرایط مذکور مانع از ورود به فرایند بررسی و انتخاب مؤدی نمونه نخواهد بود، لیکن بر امتیاز مؤدی تأثیر خواهد داشت.

    • در نهایت مؤدیان نمونه بر اساس امتیازی که نشان‌دهنده میزان تطابق عملکرد ایشان با شرایط اختصاصی است، تعیین می‌شوند.

  • ماده (2) شرایط عمومی

    • احراز عنوان مؤدی نمونه مستلزم برخورداری از شرایط عمومی ذیل است و مؤدیان فاقد این شرایط امکان ورود به فرایند بررسی و انتخاب مؤدی نمونه را نخواهند داشت.

    • الف - تسلیم اظهارنامه مالیاتی:

    • الف -1- مؤدیان مالیات‌های مستقیم باید اظهارنامه مالیاتی برای عملکرد سه (3) سال آخر منتهی به سال معرفی مؤدی نمونه را در موعد مقرر قانونی تسلیم نموده باشند.

    • الف -2- مؤدیان مالیات بر ارزش افزوده باید اظهارنامه هر دوره مالیاتی را در مهلت مقرر قانونی (یا تمدید شده توسط سازمان) تکمیل و تسلیم نموده باشند.

    • ب - مالیات عملکرد سه (3) سال آخر منتهی به سال معرفی مؤدی نمونه، بر اساس تمکین و یا توافق با اداره امور مالیاتی یا خوداظهاری به قطعیت رسیده باشد.

    • ج - مؤدی هم‌زمان با تسلیم اظهارنامه برای پرداخت یا ترتیب پرداخت مالیات ابرازی اقدام نموده باشد.

    • د - مؤدی ظرف یک ماه از تاریخ ابلاغ برگ قطعی، برای پرداخت یا ترتیب پرداخت مالیات قطعی، اقدام نموده باشد.

    • هـ - در رابطه با عملکرد سه (3) سال آخر منتهی به سال معرفی مؤدی نمونه، موردی از کتمان درآمد برای مؤدی گزارش و یا برای وی برگ تشخیص متمم (موضوع ماده 227 ق. م. م) صادر نشده باشد.

    • و - مؤدی منتخب باید در «سامانه بدهکاران وصول و اجرای تحت وب» در تمامی منابع مالیاتی، فاقد بدهی باشد. در مورد اشخاص حقوقی، مدیران شرکت نیز باید در این سامانه فاقد بدهی باشند.

    • ز - مؤدیان منتخب مالیات‌های مستقیم در صورت شمول قانون مالیات بر ارزش افزوده، باید نسبت به انجام تکالیف قانونی از جمله ثبت نام، تسلیم اظهارنامه، پرداخت مالیات و عوارض متعلقه اقدام نموده باشند.

    • ح - مؤدیان مالیات بر ارزش افزوده باید شرط مذکور در بند (الف -1) این ماده را نیز احراز کنند.

    • ت - مؤدیان بخش مالیات بر درآمد مشاغل (اعم از مشمولین بندهای الف، ب و ج ماده 96 ق. م. م) باید از مراجع ذی‌صلاح، دارای پروانه معتبر کسب و کار باشند.

    • ی - مالیات آخرین عملکرد قطعی شده در منابع مختلف مالیاتی نباید از میزان مذکور در جدول شماره (1) کمتر باشد. مسئولین امر در معاونت‌های مالیات‌های مستقیم و ارزش افزوده می‌توانند با توجه به شرایط اقتصادی، میزان تورم و تغییرات ایجاد شده در درآمدهای مالیاتی، ارقام مذکور را مورد بازبینی قرار دهند.

      جدول (1): حداقل مالیات قابل قبول برای ورود مؤدیان به فرایند انتخاب مؤدیان نمونه ارقام (به میلیون ریال)

      حوزه جغرافیایی

      منبع مالیاتی

      سطح کشورسطح استان
      منطقه 1منطقه 2منطقه 3منطقه 1منطقه 2منطقه 3
      اشخاص حقوقی40003000200020001500750
      مشاغل400300200200150100
      املاک اجاری25020015015010075
      مالیات بر ارزش افزوده
      (جمع آخرین چهار دوره)
      30002500200020001500500

      نکته: میزان GDP هر استان، مرجع منطقه‌بندی استان‌های کشور به شمار می‌آید. این تقسیم‌بندی در پیوست شماره (1) آمده است.

  • ماده (3) شرایط اختصاصی بخش املاک

    • مؤدیانی شرایط اختصاصی احراز عنوان مؤدی نمونه در بخش املاک اجاری را دارا هستند که اظهارنامه تسلیمی آنان پس از رسیدگی مورد قبول اداره امور مالیاتی قرار گرفته باشد و یا ارزش اجاری ابراز شده توسط مؤدی بیش از 15 درصد، با ارزش اجاری تعیین شده توسط کمیسیون تقویم املاک موضوع ماده 64 و تبصره 2 ماده 54 ق. م. م اختلاف نداشته باشد.

  • ماده (4) شرایط اختصاصی صاحبان مشاغل مشمول بندهای «الف» و «ب» ماده 95 ق. م. م

    • صاحبان مشاغل مشمول بندهای «الف» و «ب» ماده 95 ق. م. م برای احراز عنوان مؤدی نمونه باید از شرایط اختصاصی ذیل برخوردار باشند:

    • الف - تسلیم اظهارنامه در چهارچوب توافق یا خوداظهاری در اجرای مقررات تبصره (5) ماده 100 و یا ماده 158 ق. م. م حسب مورد و پرداخت یا ترتیب پرداخت مالیات متعلقه در موعد مقرر قانونی، برای عملکرد سه سال آخر منتهی به سال معرفی مؤدی نمونه و ارائه دفاتر و اسناد و مدارک مثبته که مورد قبول واقع شود.

    • ب - رعایت مفاد ماده 86 و 104 ق. م. م حسب مورد و یا پرداخت مالیات‌های تکلیفی و حقوق مطالبه و قطعی شده توسط اداره امور مالیاتی در مهلت مقرر.

    • ج - نسبت سود ابرازی به فروش ابرازی در آخرین اظهارنامه تسلیمی، جزء 20% نخست مشاغل مشابه بوده یا کمتر از ضریب مربوط نباشد.

  • ماده (5) شرایط اختصاصی مشمولین بند «ج» ماده 95 ق. م. م

    • شرایط اختصاصی مشمولین بند «ج» ماده 95 ق. م. م برای کسب عنوان مؤدی نمونه عبارتند از:

    • الف - ارائه صورت خلاصه وضعیت درآمد و هزینه طبق ضوابط و نمونه‌های تعیین شده از طرف سازمان.

    • ب - تسلیم اظهارنامه در چهارچوب توافق یا خوداظهاری در اجرای مقررات تبصره (5) ماده 100 یا ماده 158 ق. م. م حسب مورد و پرداخت یا ترتیب پرداخت مالیات متعلقه در موعد مقرر قانونی، برای عملکرد سه (3) سال آخر منتهی به سال معرفی مؤدی نمونه.

    • ج - نسبت سود ابرازی به فروش ابرازی در آخرین اظهارنامه تسلیمی، جزء 20% نخست مشاغل مشابه بوده یا کمتر از ضریب مربوط نباشد.

  • ماده (6) شرایط اختصاصی مؤدیان بخش مالیات بر درآمد اشخاص حقوقی

    • مؤدیان بخش مالیات بر درآمد اشخاص حقوقی برای کسب عنوان مؤدی نمونه باید شرایط ذیل را دارا باشند:

    • الف - مالیات مؤدی برای عملکرد (3) سال آخر منتهی به سال معرفی مؤدی نمونه، بر اساس اظهارنامه تسلیمی و رسیدگی به دفاتر قانونی به قطعیت رسیده باشد.

    • ب - رعایت مفاد ماده 86 و 104 و 107 ق. م. م حسب مورد و یا پرداخت مالیات‌های تکلیفی و حقوق مطالبه و قطعی شده توسط اداره امور مالیاتی در مهلت مقرر.

    • ج - نسبت سود ابرازی به فروش ابرازی در آخرین اظهارنامه تسلیمی، جزء 20% نخست شرکت‌های مشابه بوده یا کمتر از ضریب مربوط نباشد.

  • ماده (7) شرایط اختصاصی مشمولین بخش مالیات بر ارزش افزوده

    • شرایط اختصاصی مشمولین بخش مالیات بر ارزش افزوده برای کسب عنوان مؤدی نمونه عبارتند از:

    • الف - ثبت نام به موقع در سامانه مالیات بر ارزش افزوده (حداکثر تا پایان اولین دوره‌ای که مؤدی مشمول فراخوان شده است).

    • ب - صورتحساب‌های مربوط به آخرین چهار دوره رسیدگی شده، منطبق بر صورت حساب اعلام شده از سوی سازمان (معاونت مالیات بر ارزش افزوده) باشد.

    • ج - مالیات و عوارض (و در صورت شمول، عوارض آلایندگی) مربوط به چهار دوره آخر، حداکثر تا یک ماه پس از هر دوره مالیاتی پرداخت شده باشد.

    • د - مالیات بر ارزش افزوده و عوارض (مربوط به آخرین چهار دوره رسیدگی شده) بر مبنای رسیدگی به دفاتر و اسناد و مدارک تسلیمی از سوی مؤدی تشخیص شده باشد.

    • مراحل انتخاب مؤدیان نمونه

  • ماده (8) انتخاب مؤدیان نمونه در سطح ادارات امور مالیاتی

    • رؤسای امور مالیاتی مکلفند پرونده‌های مالیاتی مؤدیان حائز شرایط را با ضوابط و معیارهای صدرالاشاره تطبیق داده و پس از محاسبه امتیاز مؤدی مطابق پیوست شماره (2) سه مورد از مؤدیان دارای بالاترین امتیاز را به عنوان مؤدی نمونه انتخاب و مشخصات منتخبین را حسب مورد در چهارچوب فرم‌های پیوست (3) یا (4) به انضمام تصویر مدارک و مستندات، به اداره کل ذی‌ربط ارسال نمایند.

    • تبصره: در شرایطی که مؤدیان امتیاز اختصاصی یکسانی کسب نمایند، مؤدی دارای مالیات قطعی شده بالاتر، حائز اولویت خواهد بود.

  • ماده (9) انتخاب مؤدیان نمونه در سطح ادارات کل

    • مدیران کل امور مالیاتی مکلفند با تشکیل ستادی مرکب از یک یا دو نفر از معاونین اداره کل، دو نفر از رؤسای امور مالیاتی، نماینده حراست و دادستانی انتظامی مالیاتی، ضمن بررسی مدارک و مستندات، مؤدیان نمونه مالیاتی استان متبوع خود را با توجه به سهمیه تعیین شده در پیوست شماره (1) انتخاب نمایند.

    • تبصره (1): برای انتخاب مؤدی نمونه بخش مالیات بر ارزش افزوده حضور معاون مالیات بر ارزش افزوده یا رئیس امور مالیاتی ذی‌ربط الزامی است.

    • تبصره (2): پس از آنکه بر مبنای مفاد مواد (2) الی (7) این دستورالعمل، صلاحیت مالیاتی مؤدیان، تأیید شد، نمایندگان حراست و دادستانی انتظامی مالیاتی مکلفند با انجام استعلام و اخذ تأییدیه‌های لازم، صلاحیت عمومی آنان برای کسب عنوان مؤدی نمونه را احراز نمایند.

  • ماده (10) انتخاب مؤدیان نمونه در سطح ملی

    • به منظور انتخاب مؤدی نمونه ملی ادارات کل مکلفند، اسامی کلیه مؤدیان نمونه استان را به انضمام فرم‌ها و مستندات مربوط، تا تاریخ تعیین شده توسط معاونت مالیات‌های مستقیم، به دفتر خدمات مؤدیان، اعلام نمایند.

    • شرایط منتخبین استانی در دبیرخانه‌ای که به همین منظور در دفتر خدمات مؤدیان تشکیل خواهد شد؛ مجدداً (از نظر صلاحیت مالیاتی و عمومی) بررسی و از بین آنان، مؤدیان حائز شرایط و دارای بالاترین امتیاز به عنوان مؤدی نمونه ملی، انتخاب می‌شوند. نتایج بررسی‌های انجام شده در دبیرخانه مذکور جهت تأیید، حسب مورد به معاونت مالیات‌های مستقیم و معاونت مالیات بر ارزش افزوده ارسال می‌گردد.

    • تبصره (1): دفتر خدمات مؤدیان در بهمن ماه هر سال پس از انجام هماهنگی‌های لازم، برنامه زمان‌بندی مربوط به انتخاب و معرفی مؤدیان نمونه را تهیه و به انضمام آخرین تغییرات لازم در مبالغ موضوع بند (ی) ماده (2) این دستورالعمل و سهمیه ادارات کل برای انتخاب مؤدیان نمونه، ابلاغ می‌نماید.

    • نکته: شمایی از فرایند انتخاب مؤدیان نمونه و تقدیر از ایشان در پیوست شماره (5) آمده است.

    • نحوه تقدیر از مؤدیان نمونه

  • ماده (11) تقدیر رسمی از مؤدیان نمونه

    • از مؤدیان نمونه منتخب در سطح کشور و استان به شرح ذیل تقدیر به عمل خواهد آمد:

    • الف - مؤدیانی که عنوان نمونه ملی را کسب نمایند، به نحو مقتضی از سوی وزارت امور اقتصادی و دارایی یا سازمان مورد تقدیر قرار خواهند گرفت.

    • ب - مؤدیانی که عنوان نمونه استانی را کسب نمایند، در مراسمی که از سوی اداره کل و با حضور مسئولین استان برگزار خواهد شد به نحو مقتضی مورد تقدیر قرار خواهند گرفت.

    • ج - مؤدیان نمونه استانی و ملی موفق به دریافت کارت «اعتبار طلایی مؤدی خوش حساب نمونه» می‌شوند که با ارائه آن به ادارات امور مالیاتی مربوط می‌توانند حسب مورد از تسهیلات مالیاتی مندرج در ماده‌های (12) یا (13) این دستورالعمل استفاده نمایند.

    • تبصره (1): مؤدیان نمونه کلان شهر تهران توسط امور مالیاتی شهر تهران و مؤدیان نمونه شهرستان‌های تابعه توسط امور مالیاتی استان تهران انتخاب شده و مورد تقدیر قرار می‌گیرند.

    • تبصره (2): به منظور تعمیق فرهنگ مالیاتی، ادارات کل مکلفند ترتیبی اتخاذ نمایند که اقدامات انجام شده در راستای بند (ب) فوق به نحو مقتضی در رسانه‌های استانی انعکاس داده شود و نتایج را هر ساله طی گزارشی به دفتر خدمات مؤدیان اعلام نمایند.

  • ماده (12) ارائه تشویقات و تسهیلات به مؤدیان نمونه بخش مالیات‌های مستقیم

    • مؤدیان نمونه بخش مالیات‌های مستقیم می‌توانند با ارائه کارت «اعتبار طلایی مؤدی خوش حساب نمونه» به ادارات امور مالیاتی مربوط حسب درخواست خود، از تشویقات مالیاتی ذیل بهره‌مند شوند:

    • الف - در صورتی که مؤدیان نمونه (مندرج در این دستورالعمل) شرایط مذکور در ماده (189) ق. م. م را دارا باشند، در اجرای ماده قانونی موصوف، برای اشخاص حقوقی و مؤدیان موضوع بندهای (الف) و (ب) ماده 95 ق. م. م در کمترین زمان ممکن، معادل (5%) از اصل مالیات سه سال مذکور (سه سال آخر منتهی به سال انتخاب مؤدی نمونه) به عنوان جایزه خوش حسابی از محل وصولی‌های جاری به ایشان پرداخت یا در حساب سنوات بعد آنان منظور شود.

    • ب - در اولین سال پس از کسب عنوان مؤدی نمونه، مأمورین مالیاتی رسیدگی‌کننده می‌توانند با رعایت تبصره الحاقی ماده 29 آیین‌نامه ماده 219 قانون مالیات‌های مستقیم، اظهارنامه و حسب مورد، ترازنامه، حساب سود و زیان و یا صورت خلاصه وضعیت درآمد و هزینه را قبول و با رعایت سایر مقررات نسبت به صدور برگ قطعی اقدام نمایند.

    • ج - در اولین سال پس از کسب عنوان مؤدی نمونه، درخواست آنان برای تقسیط مالیات قطعی شده همان عملکرد، مورد قبول قرار گرفته و حسب شرایط حداکثر مساعدت از سوی اداره کل به عمل آید.

    • تبصره: نظر به آنکه عملکرد مؤدیان نمونه تأثیر قابل توجهی در تعمیق فرهنگ مالیاتی دارد، به منظور قدردانی از نقش ایشان در تشویق جامعه به پرداخت مالیات، ضمن ارائه تسهیلات فوق و تقدیر معنوی از آنان، از محل وجوه ماده 217 ق. م. م به مؤدیان نمونه کشوری جوایزی نقدی و غیر نقدی نیز اهدا می‌شود.

  • ماده (13) ارائه تشویقات و تسهیلات به مؤدیان نمونه بخش مالیات بر ارزش افزوده

    • مؤدیان نمونه بخش مالیات بر ارزش افزوده با ارائه کارت «اعتبار طلایی مؤدی خوش حساب نمونه» به ادارات امور مالیاتی مربوط می‌توانند درخواست نمایند که مالیات و عوارض ابرازی آنان در اظهارنامه‌های تسلیمی مربوط به نخستین سال (4 دوره) پس از کسب عنوان مؤدی نمونه، بدون رسیدگی مورد قبول قرار گیرد. به علاوه، مؤدیان نمونه کشوری بخش مالیات بر ارزش افزوده از تشویقات موضوع تبصره ماده (12) فوق نیز برخوردار می‌شوند.

  • ماده (14) شرایط اعطای تسهیلات مالیاتی

    • در صورت درخواست کتبی مؤدی برای استفاده از هر یک از تسهیلات موضوع مواد (12) و (13) فوق، ادارات امور مالیاتی باید با هماهنگی اداره کل مربوط، نسبت به ارائه تشویقات و تسهیلات مذکور، اقدام نمایند.

  • ماده (15) تصویب دستورالعمل

    • این دستورالعمل در (15) ماده توسط معاونت مالیات‌های مستقیم تنظیم و به تصویب رئیس کل سازمان امور مالیاتی کشور رسیده است و از تاریخ ابلاغ برای تمامی واحدهای مالیاتی لازم‌الاجرا می‌باشد.
علی عسکری
رئیس کل سازمان امور مالیاتی کشور
مورخ: 1394/04/31
شماره: 219
قانون مالیات‌های مستقیم