مورخ: 1398/02/14
شماره: 9809970906010023
سایر قوانین
درخواست ابطال بخش‌هایی از آیین‌نامه اجرایی ماده 132 اصلاحی ق. م. م موضوع تصویب‌نامه شماره 165311/ت 52642 هـ مورخ 1394/12/16 از هیأت تخصصی اقتصادی، مالی و اصناف دیوان عدالت اداری
کلاسه پرونده: هـ ع/97/1699
مرجع رسیدگی: هیأت تخصصی اقتصادی مالی
شاکی: آقای بهمن زبردست
طرف شکایت: هیأت وزیران
موضوع شکایت و خواسته: ابطال تبصره‌های 1، 2 و 6 ماده 2، تبصره 2 ماده 3، تبصره 2 ماده 7 و تبصره ماده 9 آیین‌نامه اجرایی ماده 132 اصلاحی قانون مالیات‌های مستقیم
دلایل شاکی برای ابطال مقرره مورد شکایت:
شاکی به موجب دادخواستی تقاضای ابطال مقررات مورد شکایت را مطرح نموده و در تبیین خواسته خود اعلام کرده است:
  1. در حالی که ماده 132 قانون مالیات‌های مستقیم، صرفاً تأیید وزارتخانه‌های ذی‌ربط و معاونت علمی و فناوری رئیس‌جمهور را برای برخورداری واحدهای تولیدی فناوری اطلاعات از معافیت‌های موضوع این ماده لازم دانسته، در تبصره 1 ماده 2 آیین‌نامه با آوردن عبارت «تأیید معاونت علمی و فناوری رئیس‌جمهور و سایر مراجع قانونی ذی‌ربط مبنی بر تولید فناوری اطلاعات» و در تبصره 2 همین ماده با ذکر عبارت «محاسبه مالیات با نرخ صفر واحدهای تولیدی فناوری اطلاعات شامل درآمدهای حاصل از تولید محصولات موضوع پروانه بهره‌برداری می‌باشد و به سایر درآمدهای واحدهای مذکور از قبیل درآمدهای حاصل از پشتیبانی تسری ندارد» عملاً برخلاف دیگر واحدهای تولیدی که درآمد پشتیبانی و خدمات پس از فروششان هم در دوره معافیت مشمول این معافیت می‌شود، در اقدامی تبعیض‌آمیز، خلاف قانون و خارج از حدود اختیارات هیأت وزیران، واحدهای تولیدی فناوری اطلاعات را از این بخش معافیت یعنی معافیت درآمدهای حاصل از پشتیبانی محروم نموده است.

  2. ذکر عبارت «واحدهای تولیدی و معدنی» در تبصره 6 ماده 2 آیین‌نامه مورد شکایت به جای عبارت عام‌تر «واحدهای تولیدی و خدماتی و سایر مراکز موضوع این ماده» که در بند «ب» ماده 132 قانون مالیات‌های مستقیم ذکر شده، عملاً باعث ایجاد محدودیت برای واحدهای غیر تولیدی و معدنی مشمول معافیت مقرر در این بند شده و وضع آن خارج از حدود اختیارات هیأت وزیران است.

  3. در تبصره 2 ماده 3 آیین‌نامه مورد شکایت مقرر شده است که شرکت خارجی مکلف به رعایت تکالیف مندرج در قانون از جمله تسلیم اظهارنامه مالیاتی و… می‌باشد. در حالی که در متن ماده هیچ تکلیفی برای شرکت‌های خارجی جهت استفاده از معافیتشان تعیین نشده و وضع تبصره فوق نیز خارج از حدود اختیارات هیأت وزیران است.

  4. در تبصره 2 ماده 7 آیین‌نامه مورد شکایت ذکر شده است که واحدهای موضوع این ماده می‌بایست قبل از شروع سرمایه‌گذاری مجوز قانونی لازم را از مراجع ذی‌ربط اخذ نموده باشند. در حالی که در بند «ث» ماده 132 قانون مالیات‌های مستقیم که به موضوع معافیت سرمایه‌گذاری مربوط است، صرف ارائه مجوز را برای برخورداری از این معافیت کافی دانسته و هیچ ذکری از لزوم اخذ مجوز قبل از شروع سرمایه‌گذاری نکرده و وضع آن نیز خارج از اختیارات هیأت وزیران است.

  5. در تبصره ماده 9 آیین‌نامه مورد شکایت آمده است که چنانچه آن مناطق بعداً به فهرست مناطق کمتر توسعه یافته اضافه گردد امکان برخورداری از مزایای مناطق کمتر توسعه یافته را نخواهند داشت که چنین قیدی نیز در متن ماده 132 قانون مالیات‌های مستقیم ذکر نشده و افزودن آن خارج از حدود اختیارات هیأت وزیران است.
متن مقرره مورد شکایت:
[آیین‌نامه فوق‌الذکر در سربرگ اسناد مرتبط در دسترس است.]
خلاصه مدافعات طرف شکایت:
با وجود اینکه نسخه دوم دادخواست به موجب نامه شماره 80152 مورخ 27/5/97 و در تاریخ 5/6/1397 به طرف شکایت ابلاغ شده، ولی تا کنون پاسخی واصل نشده است و با توجه به گذشتن مهلت مقرر قانونی (یک ماه) در اجرای حکم ماده 83 قانون تشکیلات و آئین دادرسی دیوان عدالت اداری پرونده مهیای اظهارنظر و اتخاذ تصمیم می‌باشد.
متعاقباً پس از دعوت طرفین در جلسه مورخ 12/12/1397، لایحه دفاعیه طرف شکایت واصل که پیوست پرونده شده و اجمالاً مفاد آیین‌نامه اجرایی ماده 132 اصلاحی سال 1394 قانون مالیات‌های مستقیم را منطبق بر قانون دانسته اعلام نموده است که تأییدیه وزارتخانه‌های ذی‌ربط و معاونت علمی و فناوری ریاست‌جمهوری به موجب قانون تجویز شده است و ایضاً شرکت خارجی مکلف است تکالیف قانونی خویش از جمله ارائه اظهارنامه و ترازنامه و سایر مقررات را انجام دهد؛ فلذا تقاضای رد شکایت را نموده‌اند.
رأی هیأت تخصصی اقتصادی مالی دیوان
با مداقه در اوراق و محتوای پرونده؛
  • اولاً عبارت «مراجع قانونی ذی‌ربط» در تبصره 1 ماده 2 آیین‌نامه اجرایی ماده 132 قانون مالیات‌های مستقیم، ناظر به مراجع تعیین شده در قانون مالیات‌های مستقیم برای صدور تأییدیه لازم به منظور بهره‌مندی واحدهای تولیدی و فناوری اطلاعات از معافیت‌های موضوع ماده 132 قانون مالیات‌های مستقیم است و مغایرتی میان تبصره 1 ماده 2 آیین‌نامه اجرایی ماده 132 قانون مالیات‌های مستقیم و قوانین مورد استناد وجود ندارد.

  • ثانیاً در بند «ب» ماده 132 قانون مالیات‌های مستقیم به محاسبه مالیات با نرخ صفر برای واحدهای تولیدی و خدماتی و سایر مراکز موضوع این ماده با رعایت شرایطی مشخص اشاره شده است و در تبصره 6 ماده 2 آیین‌نامه اجرایی ماده 132 قانون مالیات‌های مستقیم به اجرای حکم فوق در واحدهای تولیدی و معدنی و در تبصره 2 ماده 4 همان مقرره نیز به اجرای حکم فوق در رابطه با سایر مراکز مورد نظر قانون‌گذار تصریح شده است و از همین رو، تبصره‌های 2 و 6 ماده 2 آیین‌نامه اجرایی ماده 132 قانون مالیات‌های مستقیم با قوانین مورد استناد مغایرتی ندارند.

  • ثالثاً بر مبنای بند 5 ماده 1 قانون مالیات‌های مستقیم، درآمدهای تحصیل شده اشخاص غیر ایرانی (اعم از حقیقی و یا حقوقی) در ایران، مشمول پرداخت مالیات و انجام سایر تکالیف مقرر در قانون مالیات‌های مستقیم شده است و از این جهت حکم مقرر در تبصره 2 ماده 3 آیین‌نامه اجرایی ماده 132 قانون مالیات‌های مستقیم که شرکت خارجی را مکلف به رعایت تکالیف مندرج در قانون دانسته، در راستای حکم مقنن و شیوه‌های اجرایی آن بوده و مغایرتی با قوانین ندارد.

  • رابعاً در ماده 132 قانون مالیات‌های مستقیم به لزوم اخذ پروانه بهره‌برداری و یا مجوز برای برخورداری درآمد ابرازی ناشی از فعالیت‌های تولیدی و معدنی از معافیت‌های موضوع این ماده تصریح شده و این امر در ماده 7 آیین‌نامه اجرایی ماده 132 قانون مالیات‌های مستقیم نیز مورد اشاره قرار گرفته است؛ بنابراین تبصره 7 ماده 2 آیین‌نامه مورد شکایت که بر لزوم اخذ مجوز توسط واحدهای موضوع ماده 132 قانون مالیات‌های مستقیم تصریح نموده، مغایر با قوانین مورد استناد نمی‌باشد.

  • خامساً به موجب فراز اخیر بند «ذ» ماده 132 قانون مالیات‌های مستقیم مقرر شده است که: «تاریخ شروع فعالیت یا تأیید مراجع قانونی ذی‌ربط مناط اعتبار برای احتساب مشوق‌های مناطق کمتر توسعه یافته است.» و در واقع چنانچه واحدهای موضوع ماده 132 قانون مالیات‌های مستقیم در تاریخ آغاز فعالیت در مناطق کمتر توسعه یافته قرار نداشته باشند، تغییرات بعدی در فهرست این مناطق تأثیری در معافیت آنان نخواهد داشت. از این رو، حکم مقرر در تبصره ماده 9 آیین‌نامه اجرایی ماده 132 قانون مالیات‌های مستقیم که بر اساس آن مقرر شده است که: «… واحدهایی که در تاریخ شروع بهره‌برداری، استخراج، فعالیت یا مجوز سرمایه‌گذاری مجدد حسب مورد در مناطق کمتر توسعه یافته واقع نشده باشند، چنانچه آن مناطق بعداً به فهرست مناطق کمتر توسعه یافته اضافه گردد، امکان برخورداری از مزایای مناطق کمتر توسعه یافته را نخواهند داشت»، در راستای حکم مقنن بوده و مغایر با قوانین مورد استناد نمی‌باشد.
لذا تبصره 1، 2 و 6 ماده 2 و تبصره 2 ماده 3 و تبصره 2 ماده 7 و تبصره ماده 9 آیین‌نامه مورد شکایت خلاف قانون و خارج از اختیار نبوده، به استناد بند «ب» ماده 84 قانون تشکیلات و آئین دادرسی دیوان عدالت اداری مصوب 1392 رأی به رد شکایت صادر و اعلام می‌کند. رأی صادره ظرف مدت بیست روز از تاریخ صدور از سوی ریاست ارزشمند دیوان عدالت اداری و یا ده نفر از قضات گران‌قدر دیوان قابل اعتراض است.
دکتر زین‌العابدین تقوی
رئیس هیأت تخصصی اقتصادی مالی دیوان عدالت اداری