درخواست ابطال حکم مقرر در بند نخست نامه شماره 232/14297/ص مورخ 1398/8/16 مدیرکل دفتر فنی و حسابرسی مالیاتی...

به موجب بند 6 ماده 91 قانون مالیات‌های مستقیم، هزینه سفر و فوق‌العاده مسافرت مربوط به شغل از پرداخت مالیات حقوق معاف است. بدیهی است با توجه به اینکه به موجب آیین‌نامه اجرایی هزینه سفر و فوق‌العاده مسافرت مدیران و بازرسان و کارکنان به خارج از ایران، موضوع جزء (ب) بند 2 ماده 148 قانون مالیات‌های مستقیم، نصاب هزینه سفر و فوق‌العاده مسافرت تعیین گردیده است، بنابراین پرداخت‌های مازاد بر نصاب‌های قانونی تعیین شده مشمول معافیت بند 6 ماده 91 قانون فوق نخواهد بود.

در بند نخست نامه مورد اعتراض چنین مقرر شده که به موجب بند 6 ماده 91 قانون مالیات‌های مستقیم، هزینه سفر و فوق‌العاده مسافرت مربوط به شغل از پرداخت مالیات حقوق معاف است. بدیهی است با توجه به اینکه به موجب آیین‌نامه اجرایی هزینه سفر و فوق‌العاده مسافرت مدیران و بازرسان و کارکنان به خارج از ایران، موضوع جزء ب بند 2 ماده 148 قانون مالیات‌های مستیم، نصاب هزینه سفر و فوق‌العاده مسافرت تعیین گردیده است؛ بنابراین پرداخت‌های مازاد بر نصاب‌های قانونی تعیین شده مشمول معافیت بند 6 ماده 91 قانون فوق نخواهد بود.

معافیت هزینه سفر و فوق‌العاده مسافرت مربوط به شغل، مذکور در بند 6 ماده 91 قانون مالیات‌های مستقیم، به صورت مطلق توسط قانون‌گذار وضع شده، طبعاً هرگونه تضییق این معافیت، غیر از آن که توسط خود قانون‌گذار صورت گیرد، خلاف قانون و خارج از حدود اختیار سایر مراجع خواهد بود. آیین‌نامه اجرایی هزینه سفر و فوق‌العاده مسافرت مدیران و بازرسان و کارکنان به خارج از ایران، موضوع جزء (ب) بند 3 ماده 128 قانون مالیات‌های مستقیم هم که در نامه ذکر شده، اصولاً مربوط به مقوله‌ای دیگر، یعنی تعیین قابل قبول مالیاتی بودن هزینه‌های پرداختی برای تشخیص درآمد مشمول مالیات است، که بر اساس آن مبالغ پرداختی بالاتر از نصاب تعیین شده در آیین‌نامه جزء هزینه‌های قابل قبول مالیاتی محسوب نخواهد شد و با توجه به عدم ذکر ارتباط میان این امر و معافیت مطلق مالیاتی هزینه سفر و فوق‌العاده مسافرت مربوط به شغل دریافتی توسط شاغل، طبعاً مرتبط کردن این دو مقوله مجزا، یعنی قابل قبول بودن یا نبودن یک هزینه در حساب‌های پرداخت‌کننده و همچنین معاف مالیاتی بودن یا نبودن آن برای دریافت‌کننده، چنان که ذکر شد خلاف قانون و خارج از حدود اختیار است. کمااینکه هیچ مرجع ذی‌صلاح مالیاتیای نیز بخشنامه یا دستورالعملی متضمن این ارتباط و مشروط کردن اعمال معافیت بند 6 ماده 91 به رعایت نصاب مذکور در آیین‌نامه اجرایی موضوع جزء (ب) بند 2 ماده 48 صادر نکرده است. همچنین باید توجه داشت که آیین‌نامه اجرایی مذکور که هم برای مدت مأموریت، محدودیت وضع و هم برای هزینه روزانه سفر و فوق‌العاده مسافرت مبلغی را به صورت ریالی به عنوان حداکثر مبلغ قابل قبول مالیاتی تعیین نموده، از زمان آخرین اصلاح در فروردین سال 1387 تا کنون افزایشی پیدا نکرده و مبلغ دو میلیون ریال تعیین شده در آن با توجه به افزایش مداوم نرخ ارز اصولاً کفاف هزینه سفر به جایی را نمی‌دهد، حال گرچه این نصاب به حکم قانون‌گذار باید عیناً در تعیین میزان هزینه‌های قابل قبول مالیاتی رعایت شود. جدای از عدم تطابق نصاب ریالی تعیین شده در سال 1387 با هزینه‌های ارزی مأموریت در حال حاضر، اگر شخصی، حسب نیاز یا به دستور مافوق مدت زمان بیشتری از آنچه در آیین‌نامه اجرایی مقرر شده را در مأموریت بود. با کدام استناد قانونی باید بابت دریافت مبلغی که به موجب بند 4 ماده 11 قانون مالیات‌های مستقیم معاف مطلق است، مالیات حقوق پرداخت کند؟

الف - ایراد شکلی در خصوص قابل رسیدگی نبودن موضوع درخواست شاکی در هیأت عمومی دیوان عدالت اداری:

پاسخ دفتر یاد شده به نامه مرکز مطالعات و همکاری علمی بین‌المللی از مصادیق آیین‌نامه‌ها و سایر نظامات و مقررات دولتی و شهرداری‌ها و مؤسسات عمومی غیر دولتی موضوع بند 1 ماده 12 قانون تشکیلات و آئین دادرسی دیوان عدالت اداری محسوب نمی‌شود تا قابلیت رسیدگی به درخواست ابطال را در هیأت عمومی دیوان عدالت اداری داشته باشد.

ب - ایراد ماهوی

به موجب جزء (ب) بند (2) ماده 148 قانون مالیات‌های مستقیم اصلاحی 1380/11/27، مزایای غیر مستمر اعم از نقدی و غیر نقدی از قبیل خواروبار، بهره‌وری، پاداش، عیدی، اضافه کار، هزینه سفر و فوق‌العاده مسافرت از مصادیق هزینه‌های قابل قبول مالیاتی تلقی می‌شود. نصاب هزینه سفر و فوق‌العاده مسافرت مدیران و بازرسان و کارکنان به خارج از ایران به منظور رفع حوایج مؤسسه ذی‌ربط طبق آیین‌نامه‌ای خواهد بود که از طرف وزارت امور اقتصادی و دارایی و سازمان مدیریت و برنامه‌ریزی کشور تهیه و به تصویب هیأت وزیران می‌رسد.

به موجب مصوبه شماره 10130/ت 122 هـ مورخ 1368/2/25 آیین‌نامه مذکور تدوین شده و برای هزینه سفر و فوق‌العاده مسافرت نصاب تعیین شده است. ماده 3 آیین‌نامه یاد شده مقرر می‌دارد: «خارج از مبالغ مذکور هزینه دیگری به عنوان فوق‌العاده مسافرت در خارج از کشور در تشخیص درآمد مشمول مالیات قابل قبول نخواهد بود.» بنابراین معافیت هزینه سفر و فوق‌العاده مسافرت موضوع بند 6 ماده 91 قانون مالیات‌های مستقیم نیز تا سقف نصاب‌های مقرر قابل اعمال خواهد بود و پرداخت مازاد بر نصاب مذکور قابل پذیرش نبوده و اعمال معافیت نیز در این خصوص فاقد وجاهت قانونی می‌باشد.