شماره پرونده: هـ ت/0300335
شماره دادنامه سیلور: 140431390002313026 تاریخ: 1404/09/11
شاکی: آقای بهمن زبردست
طرف شکایت: سازمان امورمالیاتی
موضوع شکایت و خواسته: ابطال از زمان صدور اطلاق حکم مصوبه کارگروه راهبری سامانه مودیان، موضوع بخشنامه شماره 56504/268/د مورخ 1403/08/05 سرپرست مرکز تنظیم مقررات، نظام پایانه های فروشگاهی و سامانه مودیان سازمان امورمالیاتی کشور، درخصوص معتبر دانستن صدور صورتحساب از طریق سامانه هایی غیر از سامانه مودیان و صرفا ارسال آن به کار پوشه مودیان طی مهلت دوازده روزه، به جای صدور صورتحساب از طریق سامانه مودیان
شاکی دادخواستی به طرفیت سازمان امورمالیاتی به خواسته فوق الذکر به دیوان عدالت اداری تقدیم کرده که به هییت عمومی ارجاع شده است متن مقرره مورد شکایت به قرار زیر می باشد:
موضوع: اعلام حداکثر فاصله زمانی تاریخ صدور صورتحساب الکترونیکی تا تاریخ ارسال و ثبت آن در سامانه مودیان
بدین وسیله در اجرای مصوبه کارگروه راهبری سامانه مودیان به اطلاع می رساند:
« از تاریخ 1403/08/15 حداکثر فاصله زمانی تاریخ صدور صورتحساب الکترونیکی تا تاریخ ارسال و ثبت آن در سامانه مودیان 12 روز می باشد.»
ضروری است برای جلوگیری از بروز مشکلات احتمالی برای مودیان محترم ناشی از عدم توجه به مهلت ارسال و ثبت صورتحساب الکترونیکی در سامانه مودیان، اقدامات مقتضی صورت پذیرد.
دلایل شاکی برای ابطال مقرره مورد شکایت:
نکتۀ مهمی که باید در اینجا به آن توجه داشت این است که، در مواد متعددی از قانون پایانه های فروشگاهی و سامانه مودیان تصریح شده که صورتحساب معتبر، صرفا صورتحسابی است که از طریق سامانه مودیان صادر شده نه صورتحسابی که مانند گذشته از طریق سامانه فروش مودی صادر و بعدتر اطلاعات آن برای سازمان امور مالیاتی ارسال شده باشد. برای نمونه، در بند (پ) مادۀ (1) این قانون، سامانه مودیان، چنین تعریف شده که، "سامانه ای است تحت مدیریت سازمان که در آن به هر مودی، کارپوشه ویژه ای اختصاص یافته و تبادل اطلاعات میان مودیان و سازمان منحصرا از طریق آن کارپوشه انجام می شود. مودیان می توانند با استفاده از هرگونه سخت افزار یا نرم افزار اعم از رایانه شخصی، پایانه فروشگاهی، سامانه های ابری یا هر وسیله دیگری که حافظه مالیاتی به آن متصل شده باشد، به سامانه مودیان متصل شوند. مرجع نهایی ثبت، صدور و استعلام صورتحساب الکترونیکی، سامانه مودیان می باشد." یعنی سامانه مودیان دو کارکرد مشخص دارد. 1) تبادل اطلاعات میان سازمان امور مالیاتی و مودیان از طریق کارپوشه ویژه هر مودی و 2) مرجع نهایی ثبت، صدور و استعلام صورتحساب الکترونیکی.
وفق مادۀ (3) این قانون هم، سازمان امور مالیاتی، "موظف است حداکثر ظرف مدت پانزده ماه از تاریخ لازم الاجرا شدن این قانون، سامانه مودیان را راه اندازی و امکان ثبت نام مودیان در سامانه و صدور صورتحساب الکترونیکی را از طریق سامانه مزبور فراهم کند." اینجا هم قانونگذار تصریح کرده که صدور صورتحساب الکترونیکی باید از طریق سامانه صورت گیرد، نه اینکه مانند گذشته، صورتحسابها از طریق سامانه فروش هر مودی صادر و بعد اطلاعات آنها به سامانه مودیان ارسال شود.
همچنین در بند (الف) مادۀ (5) این قانون هم، صراحتا مقرر شده که، "صورتحساب الکترونیکی، توسط فروشنده از طریق سامانه مودیان صادر می شود. در مورد مودیانی که مستقیما با مصرف کننده نهایی ارتباط دارند، عملیات ثبت فروش و صدور صورتحساب الکترونیکی، توسط پایانه فروشگاهی انجام می شود." و مطابق بند (ب) این ماده هم، "در صورتی که خریدار، مصرف کننده نهایی نبوده و خود عضو سامانه مودیان باشد، صورتحساب الکترونیکی صادرشده توسط فروشنده، به صورت خودکار به کارپوشه وی در سامانه مودیان منتقل می شود و به عنوان اعتبار مالیاتی برای او منظور می شود." که این بندها هم دلالت بر صدور صورتحساب الکترونیکی در سامانه مودیان دارند.
در مادۀ (9) قانون هم، اینکه مودی از "صدور صورتحساب های خود از طریق سامانه مودیان خودداری کرده" باشد، از موارد تخلف و مشمول جریمه شمرده شده که باید توسط سازمان امور مالیاتی به اطلاعش رسانده شود.
مطابق مادۀ (12) قانون هم، "اشخاص مشمول مکلفند در صورتی که امکان صدور صورتحساب الکترونیکی به دلیل بروز حادثه یا نقص فنی فراهم نباشد مراتب را تا پایان روز اداری بعد، از طریق کارپوشه خود در سامانه مودیان یا به هر طریق دیگری که سازمان اعلام می کند، حسب مورد به سازمان یا شرکت معتمد ارایه دهنده خدمات مالیاتی اعلام کنند و تا زمان امکان پذیرشدن صدور صورتحساب الکترونیکی، فروش های خود را به ترتیبی که سازمان به موجب دستورالعملی مقرر می کند، ثبت و صورتحساب های صادره را به سازمان ارسال کنند." اینجا هم قانونگذار، صراحتا میان صدور صورتحساب الکترونیکی از طریق سامانه مودیان، با صدور صورتحساب از طریق سامانه فروش هر مودی و ارسال آن به سامانه مودیان، تفکیک قایل شده و صدور صورتحساب از طریق سامانه فروش مودی و ارسال آن به سامانه مودیان را تنها در صورت امکان پذیر نبودن صدور صورتحساب الکترونیکی در سامانه مودیان به دلیل بروز حادثه یا نقص فنی، و به شرط اعلام مراتب توسط مودی تا پایان روز اداری بعد، و تا زمان امکان پذیر شدن صدور صورتحساب الکترونیکی، مجاز دانسته است و به محض رفع مشکل و امکان پذیرشدن صدور صورتحساب الکترونیکی در سامانه مودیان، کماکان باید صدور صورتحساب از طریق همین سامانه انجام شود.
در پاسخ به شکایت مذکور، مدیرکل حقوقی سازمان امور مالیاتی به موجب لایحه شماره 4734772ـ 1403/11/30 به طور خلاصه توضیح داده است که:
اولا: مطابق قانون پایانه های فروشگاهی و سامانه مودیان، اشخاص مشمول این قانون مکلفند کلیه صورتحساب های خود را از طریق پایانه سامانه های فروش بصورت الکترونیکی صادر و همزمان به سامانه مودیان ارسال نمایند. همچنین مطابق ماده 2 آن خرده فروشی ها و واحدهای صنفی که مستقیما با مصرف کننده نهایی ارتباط دارند، علاوه بر عضویت در سامانه مودیان، موظف به استفاده از پایانه فروشگاهی می باشند و نیز مطابق بند (الف) ماده 5 این قانون عملیات ثبت فروش و صدور صورتحساب الکترونیکی، در مورد این مودیان، توسط پایانه فروشگاهی انجام می شود. باتوجه به اینکه مطابق بند (پ) ماده 1 این قانون مرجع نهایی ثبت، صدور و استعلام صورتحساب الکترونیکی، سامانه مودیان است، فلذا مودیان مذکور باید از پایانه ی فروشگاهی که امکان اتصال به شبکه ای الکترونیکی پرداخت رسمی کشور و سامانه مودیان را دارا است و قابلیت صدور صورتحساب الکترونیکی را دارد، استفاده کنند. در اینصورت صورتحساب الکترونیکی توسط حافظه مالیاتی ثبت و به سامانه مودیان منتقل می شود. بنابراین تخطی از ضوابط قانونی صورت نگرفته است.
ثانیا: به موجب بند ح ماده 1 قانون پایانه های فروشگاهی و سامانه مودیان، به منظور سیاستگذاری در چهارچوب این قانون و با رعایت اسناد بالادستی و ایجاد هماهنگی بین نهادهای ذی ربط و نیز تدوین استانداردهای تبادل اطلاعات، در چهارچوب ملی تعامل پذیری اطلاعات (کارگروه راهبری سامانه مودیان) تشکیل شده است.
حال از آنجا که وفق مصوبه کارگروه فوق، که به تصویب وزیران محترم امور اقتصادی و دارایی و ارتباطات و فناوری اطلاعات رسیده است (تصویب پیوست) بدوا حداکثر مدت زمان بین انجام معامله و ثبت صورتحساب، به مدت سه هفته تعیین شده است لکن در ادامه، ترتیبات مذکور را به سازمان امور مالیاتی محول نموده است که با نظر مرکز تنظیم مقررات اعمال شود، لذا مرکز یاد شده نیز اقدام به اصلاح مدت زمان سه هفته به 12 روز نموده است.
بنابراین مقرره مورد اعتراض، ضمن رعایت سقف زمانی مندرج در مصوبه کارگروه راهبری سامانه مودیان و در چارچوب قانون و اختیارات پیش بینی شده است.
رای هییت تخصصی مالیاتی بانکی دیوان عدالت اداری
براساس ماده 2 قانون پایانه های فروشگاهی و سامانه مودیان (اصلاحی 1404/04/08): «...خرده فروشی ها و واحدهای صنفی که مستقیما با مصرف کننده نهایی ارتباط دارند، علاوه بر عضویت در سامانه مودیان موظف به استفاده از پایانه فروشگاهی می باشند. استفاده از پایانه فروشگاهی برای مودیانی که مستقیما با مصرف کننده نهایی ارتباط ندارند، الزامی نیست. اما مودیان مزبور موظفند کلیه صورتحسابهای خود را به ترتیبی که سازمان مقرر می کند، از طریق سامانه مودیان صادر کنند...» و به موجب بند (الف) ماده 5 همین قانون: «صورتحساب الکترونیکی توسط فروشنده از طریق سامانه مودیان صادر می شود. در مورد مودیانی که مستقیما با مصرف کننده نهایی ارتباط دارند، عملیات ثبت فروش و صدور صورتحساب الکترونیکی، توسط پایانه فروشگاهی انجام می شود» و برمبنای بند (پ) ماده 1 قانون مذکور نیز مرجع نهایی ثبت، صدور و استعلام صورتحساب الکترونیکی، سامانه مودیان است و با توجه به امکان اتصال پایانه فروشگاهی به سامانه مودیان و تصریح قانونگذار به لزوم ثبت نهایی صورتحساب توسط سامانه مودیان، مقرره مورد شکایت خلاف قانون و خارج از حدود اختیار نیست و به استناد بند (ب) ماده 84 قانون دیوان عدالت اداری مصوب سال 1392 رای به رد شکایت صادر و اعلام می کند. این رای مستند به ماده 93 قانون دیوان عدالت اداری (اصلاحی مصوب 1402/02/10) در رسیدگی و تصمیم گیری مراجع قضایی و اداری معتبر و ملاک عمل بوده و ظرف مدت بیست روز از تاریخ صدور توسط رییس دیوان عدالت اداری و یا ده نفر از قضات دیوان عدالت اداری قابل اعتراض است.
نایب رییس هییت تخصصی مالیاتی، بانکی دیوان عدالت اداری ـ ابوالفضل حسن زاده