اگر صاحب کسبوکار هستید، گروه مالیاتی شما تعیین میکند چه نوع اظهارنامهای باید بدهید، چه اسناد و مدارکی باید نگهداری کنید و آیا نگهداری دفاتر قانونی برای شما الزامی است یا نه. این راهنما به همراه ابزار آنلاین تشخیص گروه، مفاد مهم ماده 95 را ساده، کاربردی و قابل اجرا توضیح میدهد.
برای نمونه، درآمد اظهارشده عملکرد سال 1402 میتواند مبنای گروهبندی سال 1404 باشد.
این ابزار برای تشخیص سریع گروه اول، دوم یا سوم موضوع ماده 95 طراحی شده است. ابتدا نوع فعالیت، سپس خدماتی بودن، سال گروهبندی و مبلغ فروش/درآمد ابرازی یا قطعیشده سال مبنا را وارد کنید تا گروه احتمالی نمایش داده شود.
اگر پاسخ «بله» باشد، طبق ماده 2 آییننامه، معمولاً بدون توجه به مبلغ فروش در گروه اول قرار میگیرید.
در مشاغل خاص ماده 2، نتیجه گروه اول است؛ اما سال را انتخاب کنید تا نتیجه و نکات همان سال نمایش داده شود.
اگر فعالیت شما فقط خدماتی باشد، طبق تبصره 2 ماده 2، نصابهای گروهبندی نصف میشود. اگر فروش کالا هم دارید، گزینه «خیر» را انتخاب کنید.
سال را بر اساس سالی انتخاب کنید که میخواهید گروه مالیاتی آن را بدانید. سپس فروش/درآمد ابرازی دو سال قبل همان سال یا آخرین فروش/درآمد قطعیشده مرتبط را به «میلیارد ریال» وارد کنید؛ مثلاً برای 200 میلیارد ریال، عدد 200 را بنویسید.
بعد از انتخاب سال، سال مبنا و نوع مبلغ قابل ورود اینجا نمایش داده میشود.
نتیجه این ابزار بر اساس متن دو مقرره و نصابهای اعلامشده محاسبه میشود و برای موارد خاص، باید متن کامل مقرره و وضعیت پرونده مؤدی هم بررسی شود.
ابتدا نوع فعالیت را بررسی کنید؛ اگر با نوع فعالیت در گروه اول قرار نگرفتید، سپس به نصاب درآمدی توجه کنید.
واردات، صادرات، کارخانه، معدن، صرافی، فروشگاه زنجیرهای، حملونقل و برخی فعالیتهای خاص معمولاً مستقیم در گروه اول قرار میگیرند.
اگر فعالیت شما بهصورت نوع فعالیت در گروه اول نبود، فروش کالا یا فروش توأم کالا و خدمات دو سال قبل ملاک گروهبندی میشود.
بیش از 450 میلیارد ریال: گروه اول؛ بیش از 150 تا 450 میلیارد ریال: گروه دوم؛ کمتر از آن: گروه سوم.
اگر شغل شما از نوع فعالیتهای خاص ماده 2 باشد، حتی بدون توجه به نصاب درآمدی، در گروه اول قرار میگیرید. سایر مشاغل نیز اگر فروش کالا یا فروش توأم کالا و خدمات آنها از نصاب مقرر بیشتر باشد، گروه اول محسوب میشوند.
اگر در گروه اول نیستید و درآمد ابرازی یا آخرین درآمد قطعیشده شما از فروش کالا یا فروش توأم کالا و خدمات در این بازه باشد، در گروه دوم قرار میگیرید.
صاحبان مشاغلی که با نوع فعالیت یا نصاب درآمدی در گروه اول و دوم قرار نمیگیرند، گروه سوم محسوب میشوند.
این نصابها برای مشاغلی است که صرفاً به دلیل نوع فعالیت، مستقیم در گروه اول قرار نمیگیرند. برای سالهای 1402 و 1403 نصاب اصلاحیه ماده 2 ملاک است و از سال 1404 به بعد نصاب آییننامه جدید اعمال میشود.
| سال گروهبندی | نوع فعالیت | گروه اول | گروه دوم | گروه سوم |
|---|---|---|---|---|
| 1402 و 1403 | فروش کالا یا فروش توأم کالا و خدمات | بیش از 300 میلیارد ریال | بیش از 100 تا 300 میلیارد ریال | 100 میلیارد ریال و کمتر |
| 1402 و 1403 | صرفاً ارائه خدمت | بیش از 150 میلیارد ریال | بیش از 50 تا 150 میلیارد ریال | 50 میلیارد ریال و کمتر |
| 1404 به بعد | فروش کالا یا فروش توأم کالا و خدمات | بیش از 450 میلیارد ریال | بیش از 150 تا 450 میلیارد ریال | 150 میلیارد ریال و کمتر |
| 1404 به بعد | صرفاً ارائه خدمت | بیش از 225 میلیارد ریال | بیش از 75 تا 225 میلیارد ریال | 75 میلیارد ریال و کمتر |
طبق تبصره 2 ماده 2، در فعالیتهایی که مؤدی صرفاً ارائهدهنده خدمت است، پنجاه درصد نصابهای تعیینشده مبنای گروهبندی قرار میگیرد. همچنین طبق مثال ماده 2، برای تشخیص گروه سال 1404، درآمد اظهارشده عملکرد سال 1402 مبنا قرار میگیرد.
در اصلاحیه شماره 2/24360، نصابهای قبلی افزایش یافت؛ مبلغ 150 میلیارد ریال به 300 میلیارد ریال و مبالغ 50 و 150 میلیارد ریال بهترتیب به 100 و 300 میلیارد ریال اصلاح شد.
مشاهده متن اصلاحیه ماده 2در آییننامه شماره 2/153304، گروهبندی صاحبان مشاغل، تکالیف اظهارنامه، دفاتر دستی و الکترونیکی، اسناد و مدارک و نحوه ارائه آنها برای رسیدگی مالیاتی در 7 فصل و 8 ماده تنظیم شده است.
مشاهده متن کامل آییننامهمکلف به نگهداری دفاتر روزنامه و کل یا سایر دفاتر، حسب مورد دستی یا الکترونیکی، متکی به اسناد و مدارک هستند. اطلاعات اظهارنامه این گروه کاملتر است و شامل ترازنامه، سود و زیان، موجودی کالا، واردات و صادرات، حسابهای بانکی و سایر اطلاعات مرتبط میشود.
باید اسناد درآمد، خرید، هزینهها و داراییهای مربوط به فعالیت را نگهداری و صورت درآمد و هزینه ماهانه تنظیم کنند. طبق آییننامه، نگهداری دفاتر قانونی برای گروه دوم الزامی نیست.
باید اسناد و مدارک معاملات خود را نگهداری و خلاصه درآمد و هزینه سالانه تنظیم کنند. تکالیف این گروه سادهتر است و نگهداری دفاتر قانونی برای آنان الزامی نیست.
برخی مشاغل صرفاً به دلیل نوع فعالیت، مانند واردات، صادرات، صرافی یا حملونقل، در گروه اول قرار میگیرند.
اگر مؤدی صرفاً خدمات ارائه میکند، نصابهای 450 و 150 میلیارد ریال بهترتیب به 225 و 75 میلیارد ریال کاهش مییابد.
در مشاغل مشارکتی، درآمد ابرازی یا قطعیشده کل مشارکت ملاک گروهبندی است.
در دو سال اول شروع فعالیت، بهجز مؤدیانی که به واسطه نوع فعالیت در گروه اول قرار میگیرند، انتخاب گروهبندی با مؤدی است.
درآمد ابرازی دو سال قبل، مبنای تعیین گروهبندی سال بعد از تسلیم اظهارنامه است؛ برای نمونه، عملکرد سال 1402 میتواند مبنای گروهبندی سال 1404 باشد.
برای سالهای 1402 و 1403 نصابهای 100 و 300 میلیارد ریال و برای سال 1404 به بعد نصابهای 150 و 450 میلیارد ریال ملاک محاسبه این راهنماست.
خیر. طبق تبصره 5 ماده 2، تسلیم اظهارنامه گروه بالاتر توسط مؤدیانی که در گروه پایینتر قرار دارند منعی ندارد، اما صرف این کار باعث قرار گرفتن مؤدی در گروه بالاتر نمیشود.
اگر همه اقلام اطلاعاتی مربوط به گروه بالاتر در فرم اظهارنامه گروه پایینتر وجود داشته و تکمیل شده باشد، به منزله تسلیم اظهارنامه است. اما اگر اقلام لازم وجود نداشته باشد یا تکمیل نشده باشد، به منزله خودداری از ارائه اظهارنامه مطابق مقررات است؛ با این حال جریمه صدر ماده 192 بابت عدم تسلیم اظهارنامه برای این حالت موضوعیت ندارد.
خیر. بر اساس بند «ت» ماده 6، نگهداری دفاتر قانونی برای مؤدیان گروه دوم و سوم الزامی نیست، اما نگهداری اسناد و مدارک مربوط به معاملات همچنان الزامی است.
آییننامه شماره 2/153304 مورخ 1404/08/21، از تاریخ 1404/01/01 لازمالاجرا اعلام شده است.
طبق مثال ماده 2، مبلغ فروش و سایر درآمدهای مندرج در اظهارنامه مالیاتی عملکرد سال 1402، مبنای گروهبندی سال 1404 است. بنابراین هنگام استفاده از ابزار، سال گروهبندی را جدا از سال درآمد مبنا در نظر بگیرید.
اگر در فعالیتهای خاص ماده 2 باشید، احتمالاً گروه اول هستید. اگر نه، درآمد دو سال قبل یا آخرین درآمد قطعیشده، گروه شما را تعیین میکند.