رای شماره‌های 611 ـ 610 هیات عمومی دیوان عدالت اداری با موضوع: 1ـ ابطال مصوبات شماره هشت و...

شماره هـ/94/356 1396/09/12

بسمه تعالی

جناب آقای جاسبی

مدیرعامل محترم روزنامه رسمی جمهوری اسلامی ایران

با سلام

نظر به اینکه رای شماره 610 ـ 611 مورخ 1396/06/28 هیات عمومی دیوان عدالت اداری با اعمال ماده 13 قانون تشکیلات و آئین دادرسی دیوان عدالت اداری و در نتیجه ابطال از تاریخ تصویب مصوبات مورد شکایت صادرشده و این موضوع در ذیل متن رای یادشده درج نشده است، بدین وسیله رای مورد نظر پس از اصلاح لازم در این خصوص جهت چاپ در آن روزنامه ارسال می‌شود.

معاون مدیرکل هیات عمومی دیوان عدالت اداری ـ عشق آبادی

تاریخ دادنامه: 1396/06/28 شماره دادنامه: 611ـ 610

کلاسه پرونده: 94/456 ـ 94/356

مرجع رسیدگی: هیات عمومی دیوان عدالت اداری

شاکی: بانک پارسیان با وکالت آقای داود دوستعلی

موضوع شکایت و خواسته: 1ـ ابطال مصوبات شماره هشت و هفت جلسه مورخ 1387/11/11 هشتاد و هشتمین جلسه دوره سوم شورای اسلامی شهر اهواز در خصوص لایحه اخذ عوارض تخلفات شهری (تبلیغات) و لایحه اصلاحی عوارض تابلوهای تبلیغاتی و تجاری و معرف اماکن کسب و پیشه به شماره 4374ـ 1387/11/13

2ـ مصوبه شماره 7721/1/44ـ 1391/02/28 استانداری خوزستان

3ـ مصوبه شماره 2570 ـ 1383/03/25 [تبصره 1 بند 1 و تبصره 2 بند 5 مصوبه شماره 7 جلسه مورخ 1383/06/24 یکصد و یازدهمین جلسه شورای اسلامی شهر اهواز اصلاحیه مصوبه اخذ عوارض از طریق تابلوهای تجاری، اداری و پلاکاردهای تبلیغاتی شورای اسلامی شهر اهواز]

گردش کار: الف) آقای داود دوستعلی به وکالت از بانک پارسیان به موجب دادخواستی ابطال مصوبات فوق‌الذکر شورای اسلامی شهر اهواز را خواستار شده و در جهت تبیین خواسته اعلام کرده است که:

«ریاست و اعضای محترم هیات عمومی دیوان عدالت اداری

با سلام، احتراما به وکالت از سوی بانک پارسیان (شاکی) به استحضار می‌رساند: شهرداری شهر اهواز به استناد مصوبه شماره 4374ـ 1387/11/13 شورای اسلامی شهر اهواز و مصوبه شماره 7721/1/44ـ 1391/02/28 استانداری اهواز که به تایید اعضای کمیسیون جانشین شورای اسلامی شهر اهواز رسیده بابت سال‌های 1391 و 1392 بانک پارسیان (موکل) را در مجموع ملزم به پرداخت 272/043/286 ریال عوارض محلی بابت نصب تابلو در سر درب شعب بانک پارسیان کرده است. لیکن پرونده جهت بررسی به کمیسیون ماده 77 قانون شهرداری ها مستقر در شهرداری شهر اهواز ارجاع و آن کمیسیون نیز طی دادنامه شماره 93ـ 13/77ـ 1393/09/05 موکل (بانک پارسیان) را محکوم به پرداخت 272/043/286 ریال عوارض محلی بابت عوارض نصب تابلو در سال 1391 و 1392 نموده است.

دفاعیات در مقام دفاع از دعوای مطروحه و تقاضای ابطال مصوبات مورد اعتراض:

1) وضع هر گونه عوارض از سوی شوراها برای بانک ها ممنوع می‌باشد:

ماده 50 و 52 قانون مالیات بر ارزش افزوده مصوب 1387/02/17 کمیسیون اقتصادی مجلس شورای اسلامی که پس از موافقت مجلس با اجرای آزمایشی آن به مدت 5 سال در 1387/03/02 به تایید شورای نگهبان رسیده است. برقراری هر گونه عوارضی را برای بانک ها توسط شوراهای اسلامی و سایر مراجع ممنوع کرده است. چنانچه ماده 52 قانون مذکور مقرر می‌دارد «برقراری و دریافت هرگونه مالیات غیرمستقیم و عوارض دیگر از تولیدکنندگان کالاها و واردکنندگان کالا و ارایه دهندگان خدمات ممنوع می‌باشد».

2) عدم صلاحیت شورای اسلامی شهر اهواز در وضع این گونه عوارض:

الف ـ عوارض تعیین شده برای بانک در مصوبات و دادنامه صادره از کمیسیون ماده 77 شهرداری اهواز تماما به صورت محلی تعیین شده اند. لذا حسب تبصره ماده 50 قانون مالیات بر ارزش افزوده مصوب 1387/02/17، که اعلام می‌دارد شوراهای اسلامی شهر و بخش برای وضع هر یک از عوارض محلی جدید که تکلیف آن‌ها در این قانون مشخص نشده باشد، موظفند موارد را حداکثر تا پانزدهم بهمن ماه هر سال برای اجرا در سال بعد تصویب و اعلام دارند، دلالت بر این معنی دارد که شوراهای اسلامی شهر برای تصویب عوارض محلی صلاحیت دارند، صلاحیت تعیین و تصویب عوارض کشوری و ملی را ندارند و به تبع آن با توجه به اینکه حوزه فعالیت بانک ها غیرمحلی و کشوری است شوراهای اسلامی شهر صلاحیت تعیین عوارض را برای بانک ها ندارد.

ب ـ با توجه به تعریف و مفهوم واحد صنفی در ماده 2 و 3 قانون نظام صنفی مصوب سال 1382، بانک ها از مصادیق واحدهای صنفی محسوب نمی شوند، بلکه مطابق بند الف ماده 31 قانون پولی و بانکی کشور، شرکت سهامی عام تلقی شده و بر اساس لایحه قانونی اداره امور بانک ها و سایر مقررات خاص اداره می‌شوند. بنابراین بانک ها مشمول عوارض صنفی نیستند و تابع قوانین خاص و ویژه‌ای هستند لیکن حسب بند ب ماده 30 قانون وصول برخی از درآمدهای دولت و مصرف آن در موارد معین مصوب سال 1373 وضع هر گونه عوارض دیگر، غیراز موارد پیش بینی شده در قانون مذکور برای بانک ها منوط به تصویب شورای اقتصاد است نه مرجع دیگری. با توجه به ماده یاد شده، تصویب عوارض برای بانک ها از صلاحیت شورای شهر خارج است و بانک ها صرفا عوارض خود را با استناد به مصوبات شورای اقتصاد و ریاست جمهوری پرداخت می‌کنند.

3) عدم ارایه خدمات از سوی شهرداری در خصوص تابلوهای بانک و تبلیغاتی نبودن و صرفا اعلامی بودن تابلو بانک ها:

تابلوهای نصب شده از سوی بانک ها علی‌القاعده مبین معرفی محل استقرار و فعالیت بانک ها است و الزاما متضمن تبلیغاتی در زمینه ارایه خدمات مربوطه نیست و اصولا شهرداری در خصوص این مورد ارایه کننده خدمتی نمی باشد تا ذیحق به دریافت بهای آن باشد لذا حسب توضیحات صدرالاشاره و تبصره 1 ماده 5 قانون موسوم به تجمیع عوارض مصوب 1381 و همچنین تصویب نرخ خدمات ارایه شده توسط شهرداری و سازمان‌های وابسته به آن با رعایت آئین‌نامه مالی و معاملات شهرداری ها موضوع بند 26 ماده 71 قانون تشکیلات، وظایف و انتخابات شوراهای اسلامی کشور و انتخاب شهرداران مصوب 1375: تعیین عوارض برای تابلوهای منصوبه شعب بانک ها مغایر هدف و حکم مقنن و خارج از حدود اختیارات شورای اسلامی شهر اهواز بوده و می‌باشد.

علی ایحال با توجه به مطالب ابرازی فوق و با توجه به دلایل و استدلال قانونی آورده شده که همگی موید محلی نبودن فعالیت بانک ها و عدم وجود صلاحیت شورای اسلامی در تعیین عوارض برای بانک ها دارد و همچنین نصب تابلو بانک ها معرف حضور و اعلام محل استقرار شعب بانک ها بوده و با استقرار تابلوی بانک اصولا شهرداری ارایه کننده خدمتی نمی باشد لذا تعیین و اخذ عوارض بابت تابلوهای منصوبه بر سر درب شعب بانک ها مغایر هدف و حکم مقنن و خارج از حدود اختیارات شورای اسلامی می‌باشد لذا مستند به مواد 12 و 13 قانون تشکیلات و آئین دادرسی دیوان عدالت اداری مصوب سال 1392 تقاضای رسیدگی و صدور حکم شایسته در جهت اولا: تقاضای ابطال بندهای مربوط به وضع عوارض نصب تابلو برای بانک ها در (1) مصوبه شماره 4374ـ 1387/11/13 شورای اسلامی شهر اهواز (2) مصوبه شماره 2570 ـ 1383/07/25 [1383/03/25] شورای اسلامی شهر اهواز (3) مصوبه شماره 7721/1/44ـ 1391/02/28 استانداری اهواز که به تایید اعضای کمیسیون جانشین شورای اسلامی شهر اهواز رسیده. ثانیا: تقاضای اعمال ماده 13 قانون دیوان عدالت اداری و عطف اثر ابطال مصوبات به زمان تصویب مصوبه به منظور جلوگیری از تضییع حقوق موکل تحت تمنی می‌باشد.»

متن مصوبه مورد اعتراض به قرار زیر است:

«2570 ـ 1383/03/25 [مصوبه شماره 7، یکصد و یازدهمین جلسه شورای اسلامی شهر اهواز مورخ 1383/06/24 اصلاحیه مصوبه اخذ عوارض از طریق تابلوهای تجاری، اداری و پلاکاردهای تبلیغاتی]

موارد معافیت از پرداخت عوارض نصب تابلوهای معرفی اماکن کسب و پیشه:

1ـ تابلوهای معرفی محل ادارات، سازمان ها، نهادها، ارگان ها و مراکز آموزشی ـ فرهنگی ـ پژوهشی و ورزشی دولتی

نمونه ها و مصادیق: مراکز فعالیت ورزشی تحت پوشش سازمان تربیت بدنی استان، سپاه پاسداران، پاسگاه انتظامی، شرکت مخابرات، پست، دانشگاه شهید چمران، لشکر 92 زرهی.

تبصره1: بانک ها و موسسات مالی وابسته به نهادها مانند موسسه مالی قوامین مشمول معافیت نمی باشند.

2ـ ............

3ـ .............

4ـ ...........

5 ـ بانک ها و موسسات مالی دولتی (به شرط استفاده از یک تابلو با ابعاد مشخص شده توسط شهرداری)

تبصره2: در صورت استفاده از تابلوهای اضافی و یا استفاده از تابلوی سر درب برای تبلیغات نظیر کارت اعتباری و نظایر آن عوارض مربوطه بر اساس تعرفه تابلوهای تبلیغاتی تجاری محاسبه و اخذ خواهد گردید.

نمونه ها و مصادیق: بانک ملی، بانک سپه»

در پاسخ به شکایت مذکور، رییس شورای اسلامی کلانشهر اهواز به موجب لایحه شماره 10024/2000 ـ 1394/06/09 توضیح داده است که:

«دفاع ماهوی:

1ـ همان گونه که مستحضرید مطابق تبصره 6 ماده 96 قانون شهرداری: «اراضی کوچه های عمومی و میدان ها و پیاده روها و خیابان ها و به طور کلی معابر واقع در محدوده هر شهر که مورد استفاده عموم است ملک عمومی محسوب و در مالکیت شهرداری است...» بدیهی است که به جهت انتظام بخشیدن و حفظ و صیانت از نمای شهر و ایجاد رویه‌ای واحد در نحوه الصاق تابلو در سطح شهر و حفظ مسایل ایمنی، زیبایی و پیشگیری از مخدوش شدن نمای عمومی شهر، نصب هرگونه تابلو در شهرها، اعم از سر درب، نما، جوانب یا بام ساختمان، مستلزم مراعات ضوابط خاص و منوط به کسب مجوز از شهرداری می‌باشد». (بند 27 ماده 55 قانون شهرداری) در همین راستا برابر بند 25 ماده 76 قانون موسوم به شوراهای اسلامی کشور، به شورای شهر اجازه داده شده است تا نسبت به تصویب مقررات لازم جهت الصاق هر نوع تابلو در شهر اقدام نماید.

همچنین به موجب ماده 80 و بند 16 ماده 76 قانون شوراهای اسلامی کشور (ماده 77 و بند 16 ماده 71 قدیم) و ماده 1 و 2 آئین‌نامه اجرایی نحوه وضع و وصول عوارض توسط شوراهای اسلامی شهر، مصوب هیات وزیران و تبصره 1 ماده 50 «قانون مالیات بر ارزش افزوده»، شورای اسلامی شهر می‌تواند نسبت به وضع عوارض، به منظور تامین بخشی از هزینه‌های خدماتی و عمرانی مورد نیاز شهر اقدام نماید. با توجه به مفاد این ماده قانونی، مصوبات شورای اسلامی شهر هیچ گونه تعارض و تضادی با سایر قوانین موجود در این زمینه نداشته و برخلاف تصور طرف دعوی هیچ لزومی ندارد که شهرداری در قبال وضع عوارض، به همه مودیان خود، خدمات خاص ارایه نماید. به عبارت روشن تر برابر نص صریح ماده اخیرالذکر به هیچ وجه دریافت عوارض از اشخاص حقیقی و حقوقی منوط به ارایه خدمات خاص در مقابل ما به ازای آن عوارض به همان مودیان نگردیده، بلکه مقصود تامین بخشی از هزینه‌های خدماتی و عمرانی مورد نیاز شهر از محل دریافت عوارض وضع شده است. شایان ذکر است که ضوابط و عوارض مقرر به منظور کنترل نابسامانی های موجود ناشی از نصب تابلوها در سطح شهر و جهت بهبود سیمای شهر اهواز بوده و مختص به بانک ها نیست بلکه مقررات عام الشمولی است که در حوزه شهر تمامی اشخاص حقیقی و حقوقی را دربرمی گیرد و کلیه مالکین تابلوهای سطح شهر اهواز موظفند نسبت به مراعات ضوابط مربوط به نصب تابلوها در شهر و پرداخت عوارض مربوطه و اخذ مجوز لازم از شهرداری اقدام نمایند. از آنجایی که بانک شاکی نیز دارای تابلو و ساختمان در سطح شهر اهواز می‌باشد، مشمول این قاعده شده است. لذا ملاحظه می‌گردد که عوارض وضع شده که مورد ایراد طرف دعوی قرار گرفته، عوارض محلی است که فقط شامل حال مصادیق آن در حوزه شهر اهواز می‌گردد نه کل کشور، لذا از این حیث هم ایراد مطروحه شاکی وارد نیست.

عوارض تابلوهای تبلیغاتی و تجاری و تابلوهای معرف اماکن کسب و پیشه و محل کار، یکی از انواع عوارض محلی شهرداری محسوب می‌شود لذا همان گونه که بانک ها و سایر اشخاص و شهروندان اهوازی مکلف به پرداخت عوارض صدور پروانه ساختمانی، عوارض نوسازی، عوارض خودرو، عوارض تفکیک و افراز و ده ها عوارض دیگر شهرداری هستند مکلف به پرداخت عوارض نصب تابلو و مراعات ضوابط مربوط به آن نیز خواهند بود. ضمنا به موجب قانون لغو ماده 90 قانون محاسبات عمومی مصوب 1363/11/09 مقنن کلیه موسسات و سازمان‌های دولتی را موظف به پرداخت هر نوع عوارض شهرداری ها نموده و همچنین برابر تبصره 3 ماده 50 قانون مالیات بر ارزش افزوده «قوانین و مقررات مربوط به اعطا تخفیف یا معافیت از پرداخت عوارض یا وجوه به شهرداری ها ملغی شده است» که قوانین مذکور دلالت بر عدم معافیت بانک ها از پرداخت هر نوع عوارض به شهرداری ها دارد. با عنایت به مواد 50 و 52 قانون مالیات بر ارزش افزوده، ممنوعیت تصویب و برقراری عوارض توسط شوراهای اسلامی، فقط در خصوص انواع کالاهای وارداتی و تولیدی، ارایه خدمات مشخص شده در قانون مالیات بر ارزش افزوده می‌باشد و قطعا مفاد این قانون در تزاحم و تعارض با مصوبات شورای اسلامی شهر اهواز در رابطه با اخذ عوارض از تابلوهای سطح شهر نمی باشد، لذا با توجه به مستندات قانونی یاد شده قانونگذار صراحتا به شوراهای اسلامی شهر اجازه وضع عوارض محلی را برای شهرداری داده است.

2ـ در خصوص اظهارات شاکی مشعر بر غیرمحلی دانستن فعالیت بانک ها و مجاز ندانستن شورای شهر برای وضع عوارض بر بانک ها نیز به عرض می‌رساند که:

اولا: هیچ صراحتی وجود ندارد که فعالیت بانک ها را محلی ندانیم و نوع کار آن‌ها را صرفا ملی تلقی نماییم.

ثانیا: عوارض وضع شده توسط شورای اسلامی شهر اهواز، بر تابلوهای منصوبه بر ساختمان‌های بانک تسری دارد و به هیچ وجه خدمات پولی و مالی بانک مد نظر نبوده است.

ثالثا: با توجه به تجاری بودن فعالیت بانک ها، بدیهی است که به طریق اولی این موسسات نیز همانند سایر اشخاص حقیقی و حقوقی، باید جهت بهبود شرایط عمومی شهر با تشخیص شورای شهر عوارض مربوط به ساختمان و تابلوهای منصوبه خود را پرداخت نماید.

رابعا: هیچ مستند قانونی وجود ندارد که بانک ها را از پرداخت عوارض معاف بدانیم.

خامسا: استفاده بانک ها از تابلوهای تبلیغاتی منصوبه در معابر عمومی و سطح شهر که قطعا منجر به شناخت بیشتر آن بانک و مراجعه بیشتر مردم و در نتیجه تحصیل سود بیشتر برای بانک ها می‌باشد مستلزم پرداخت عوارض تابلو است.

ضمنا شعب بانک در مناطق مختلف شهر مشغول به فعالیت هستند که از این حیث فعالیت هر شعبه منحصرا در همان منطقه و محل خاص صورت می‌گیرد و بدیهی است که از کلیه خدمات و امکانات منطقه مورد فعالیت بهره‌برداری می‌نمایند، لذا باید توجه نمود خدماتی که توسط شهرداری در سطح شهر ارایه می‌گردد و خواهان نیز از آن بهره مند می‌شود محلی بوده نه ملی و ربط موضوعی به کلیه بانک ها در سراسر کشور ندارد، ضمنا فعالیت شعب بانک ها ماهیتا ملی اما نوعا محلی است زیرا کارمندان و موظفین شعب بانک، فقط در شعبه خود صلاحیت فعالیت دارند و بدیهی است عملکرد آن‌ها از حیث ارتباط با بانک مرکزی جمهوری اسلامی یا بانک اصلی که محل استقرار آنهاست و مسیولیت‌هایی که در قبال آن دارند و نیز اقدامات بانکی از قبیل حواله و غیره جنبه سراسری و ملی دارند، لکن افتتاح حساب و تعهد بانک ها به ارایه خدمات بانکی به اشخاص و استرداد وجوه دریافتی بابت سپرده‌ها و غیره منحصرا در حوزه همان شعبه باید صورت بگیرد و همچنین ایفا تعهدات بانک ها در حوزه محلی صورت می‌گیرد بنابراین بدیهی است که بانک ها دارای دو نوع عملکرد ملی و محلی هستند، با این توصیف در صورتی که شورای شهر بر نوع عملکرد بانک که گستره ملی دارد عوارضی تعیین می‌نمود ایراد شاکی موجه و مسموع تلقی می شد در حالی که شورای شهر اهواز بر نوع فعالیت بانک ها صرف نظر از اینکه فعالیتشان ملی یا محلی است وضع عوارض ننموده تا در صورت اثبات ملی بودن فعالیت بانک ها، شاکی مدعی عدم جواز وضع عوارض در این خصوص گردد بلکه همانند سایر دستگاه‌های اجرایی از جمله شرکت توزیع نیروی برق ـ سازمان آب ـ شرکت مخابرات ـ شرکت گاز و ... که اقدام به اخذ بهای خدمات ارایه شده خود از بانک می‌نمایند و موضوع محلی یا ملی تلقی کردن فعالیت بانک ها تاثیری در استحقاق آن‌ها برای وصول بهای خدماتشان ندارد شورا نیز از این قاعده مستثنی نیست و بنا به تجویز مواد قانونی فوق‌الذکر اقدام به صدور مصوبه عوارضی کرده است، لذا ملاحظه می‌گردد که موضوع منصرف از ملی یا محلی بودن فعالیت بانک ها است و شاکی نیز همانند سایر اشخاص حقیقی و حقوقی که در مقابل خدمات ارایه شده دستگاه‌های اجرایی و خدماتی مکلف به پرداخت بهای خدمات ارایه شده هستند نسبت به خدماتی که شهرداری ارایه می‌نماید نیز تکلیف به پرداخت دارد و ملی یا محلی بودن فعالیت بانک ها در این تکلیف تغییر نمی دهد و شهرداری همانند سایر دستگاه‌های اجرایی مذکور مستحق دریافت عوارض و بهای خدمات ارایه شده می‌باشد. باید توجه داشت که هم اکنون تن ها درصدی از بودجه مورد نیاز برای انجام خدمات گوناگون و متعدد شهری و اجرای پروژه‌های عمرانی از راه وصول عوارض تامین می‌شود و برخی اشخاص حقیقی و حقوقی به بهانه های گوناگون از پرداخت عوارض شهرداری خودداری می‌نمایند و گروه کثیری از شهروندان عوارض شهرداری را مانند بدهی خود به شرکت‌های آب، برق، گاز و مخابرات نمی دانند و از همین رو بسیاری از آن‌ها نسبت به پرداخت عوارض شهرداری در موعد مقرر اقدام نمی نمایند که همین امر شهرداری را در تامین منابع مالی اقدامات عمرانی و خدماتی خود دچار مشکل کرده است.

بانک ها از جمله بانک شاکی در حال حاضر به صورت بنگاه‌های اقتصادی عمل کرده و با توجه به فعالیت گسترده‌ای که دارند روزانه محل مراجعه تعداد زیادی از شهروندان می‌باشد که تردد مراجعین بی شمار آن‌ها و نصب تابلو های تبلیغاتی و ایجاد مشکلات ترافیکی و پارکینگ و جمع آوری ضایعات حاصله از عملکرد آن‌ها، انجام خدمات فوق‌العاده ای را از سوی شهرداری می طلبد و مبالغ تعیین شده در عوارض مصوب تن ها بخشی از بهای این خدمات می‌باشد که شهرداری ارایه می‌دهد لذا عوارض مذکور در واقع جنبه محلی دارد نه ملی و عدم ایراد و اعتراض فرمانداری و وزارت کشور نسبت به این مصوبه گویای صحت عملکرد شورای شهر اهواز است.

3ـ ماده 50 قانون مالیات بر ارزش افزوده که مورد استناد طرف دعوی قرار گرفته است، برقراری هر گونه عوارض بر سود سپرده گذاری و سایر عملیات مالی اشخاص نزد بانک ها را ممنوع کرده، در صورتی که مصوبه شورا که مورد مطالبه شهرداری اهواز است بر درآمدهای بانک ها و سود سپرده گذاری و سایر عملیات مالی اشخاص نزد بانک ها وضع نشده است تا بانک با تمسک به ماده قانونی صدرالذکر نسبت به مصوبه مذکور ایراد نماید، بلکه مصوبه شورا به پرداخت عوارض دلالت دارد که مطابق مواد قانونی مورد اشاره در بند 1 این لایحه وضع آن نه تن ها ممنوع نیست بلکه جز حدود اختیارات شورای شهر می‌باشد. مضافا کلیه بانک ها در هر شهر، دارای شعب وابسته متعددی هستند که فعالیت بانکی را صرفا برای همان محل انجام می‌دهند، بنابراین فعالیت آن‌ها محلی محسوب می‌شود و از خدماتی که شهرداری در آن حوزه ارایه می‌نماید بهره مند می‌شوند لذا بنا به جهات مذکور بانک ها نیز مشمول پرداخت عوارض و بهای خدمات ارایه شده توسط شهرداری می‌باشند. به عبارت دیگر مصوبات موصوف هیچ گونه مغایرتی با ماده 50 قانون مالیات بر ارزش افزوده ندارد، زیرا ممنوعیت وضع عوارض مرقوم در ماده مذکور مربوط به آن دسته از خدماتی است که در آن قانون تکلیف مالیات و عوارض آن‌ها معین شده است در حالی که در قانون موصوف، تکلیف عوارض مربوط به ساختمان بانک و تابلوهای منصوب بر آن و همچنین بهای خدمات ارایه شده توسط شهرداری به بانک ها تعیین نشده است و شوراهای شهر در بعد محلی اجازه ورود به این مقوله و وضع عوارض را دارند.

علیهذا با توجه به جمیع جهات معنونه و نظر به اینکه بانک ها معاف از پرداخت عوارض شهرداری نیستند و مصوبات مذکور وفق مقررات و با رعایت موازین قانونی یاد شده در حدود صلاحیت و اختیارات شوراها وضع شده اند، لذا صدور قرار رد دعوی مطروحه مورد تقاضاست.»

ب) آقای داریوش آرمات نیز به موجب دادخواستی ابطال مصوبه شماره 7721/1/44ـ 1391/02/28 استانداری خوزستان را خواستار شده و در جهت تبیین خواسته اعلام کرده است که:

«احتراما، به استحضار می‌رساند با عنایت به اینکه عوارض سالیانه بیلبوردهای تبلیغاتی شهر اهواز به طور متوسط سالیانه 10% تا 20% افزایش می‌یابد لیکن در زمان انحلال شورای سوم شهر اهواز، استانداری خوزستان به قایم مقامی از شورا مصوبه‌ای را می گذراند که به موجب آن عوارض نسبت به سال ماقبل آن 183% افزایش می‌یابد.

نظر به اینکه این امر باعث تضییع حق و حقوق قانونی اینجانب و سایر همکاران گردیده است تا آنجا که بسیاری از قراردادهای کار منجر به فسخ گردیده است و گرفتاری های بسیاری برای این صنف از همکاران و خانواده‌های ما به وجود آمده است. لذا استدعا دارد بدوا نسبت به صدور دستور موقت بر توقف از اجرای مصوبه شماره 7721/1/44ـ 1391/02/28 استانداری خوزستان که از طریق رای شماره 93ـ 21/77 کمیسیون ماده 77 شهرداری در حال اجرا و اعمال فشار به اینجانب و همکاران می‌باشد صدور دستور فرموده سپس ابطال قطعی آن مصوبه را از محضرتان تقاضا دارم.»

در پاسخ به اخطار رفع نقصی که از طرف دفتر هیات عمومی برای شاکی ارسال شده بود، وی به موجب لایحه‌ای که به شماره 779 ـ 1394/06/23 ثبت دفتر اندیکاتور هیات عمومی شده اعلام کرده است که:

«محضر مبارک هیات عمومی دیوان عدالت اداری

با سلام

احتراما بازگشت به اخطاریه رفع نقص موضوع کلاسه 94/456 به شماره پرونده 9409980903000976 ـ 1394/05/11 نظر به اینکه مراتب در تاریخ 1394/06/01 به اینجانب ابلاغ گردیده است لذا در مهلت قانونی حسب الامر محضر شریفتان انشا نظر می‌نماید:

امر فرموده بودید: طی نامه‌ای اعلام نماییم که مصوبه مورد شکایت مغایر با کدام قانون است با ذکر نام قانون و ماده قانونی مرتبط به استحضار می‌رساند:

افزایش 183 درصد عوارض خلاف بین مواد قانونی ذیل است:

1ـ خلاف صریح ماده 14 آئین‌نامه اجرایی نحوه وضع و وصول عوارض توسط شوراهای اسلامی شهر، بخش و شهرک، موضوع قانون تشکیلات، وظایف و انتخابات شوراهای اسلامی کشور و انتخاب شهرداران مصوب 1375 و عدم توجه به بندهای 14گانه ذیل آن راجع به چگونگی وضع عوارض است.

2ـ خلاف واضح ماده 15 و تبصره ذیل همان آئین‌نامه فوق (آئین‌نامه اجرایی نحوه وضع و وصول عوارض توسط شهرداری ها...) موضوع ممنوعیت افزایش و وضع بیش از 2 تا 3 درصد عوارض است.

3ـ خلاف بند16 ذیل ماده 71 قانون تشکیلات، وظایف و انتخابات شوراهای اسلامی کشور و شهرداری مصوب 1375/03/01 که به ویژه بدون در نظر گرفتن سیاست‌های عمومی دولت و خلاف 14 شرط لازم جهت وضع عوارض انجام شده است.

4ـ به دلیل تجاوز از اختیارات ناشی از تصویب‌نامه شماره 3249ت21823هـ ـ 1378/08/10 هیات و زیران.

5 ـ به دلیل تبعات و آثار مصوبه: اینکه به طور خاص بر خلاف تک تک سیاست‌های عمومی دولت من جمله پس از صدور مصوبه مراتب باعث رکود اقتصادی و بیکاری و اخراج کارکنان در این رسته شغلی گردیده است.

6 ـ بدون جلب نظر دولت به ویژه شورای اقتصاد این عوارض وضع گردیده است.

7ـ حقوق مصرف کنندگان و تولیدکنندگان در این بخش رعایت نشده است و باعث ورشکستگی عده‌ای از کانون داران و تابلو داران و فسخ قراردادهای آنان شده است.

8 ـ عوارض به طور تبعیض آمیز وضع گردیده و در موارد مشابه که طبق جدول پیوست حالت مقایسه ای آن عرض گردیده، رعایت نشده است.

9ـ بر خلاف قانون وصول برخی از درآمدهای دولت، مصوب 1373 وضع گردیده است.

10ـ مستند و مصداق قانونی مهم دیگر رای شماره 449ـ 1384/09/06 کلاسه 8/324 هیات عمومی دیوان عدالت اداری است که دقیقا در رابطه با موضوع مشابه مورد شکایت و نمونه تقاضای ابطال مورد شکایت است که در نقطه‌ای دیگر از کشور اتفاق افتاده است.

بریده و تصویر قانون های مورد اشاره به قدر توان جمع آوری و خدمتتان ضمیمه نموده است. در پایان با توجه به اقرار صریح شهرداری اهواز برابر نامه مورخ 1393/09/29 خطاب به کمیسیون ماده 77 مبنی بر افزایش غیرقانونی و تصاعدی عوارض، علیرغم همه تجویزات قانونی فوق‌الذکر، تقاضای ابطال مصوبه 7721/1/44ـ 1391/02/28 استانداری خوزستان که به قایم مقامی از شورای اسلامی منحله سوم شهر اهواز صادر شده است را دارد.»

در پاسخ به شکایت مذکور، مدیرکل بازرسی مدیریت عملکرد و امور حقوقی استانداری خوزستـان به موجب لایحـه شمـاره 32984/12/44 ـ 1394/09/25 اعلام کرده است که:

«مدیر محترم دفتر هیات عمومی دیوان عدالت اداری

با سلام و احترام

بازگشت به ابلاغیه ارسالی کلاسه پرونده شماره 94/456 در خصوص شکایت آقای داریوش آرمات به طرفیت استانداری خوزستان به استحضار می‌رساند با عنایت به مواد 50 و 52 قانون مالیات بر ارزش افزوده ممنوعیت و برقراری عوارض توسط شورای اسلامی فقط در خصوص کالاهای وارداتی و تولیدی مشخص شده در قانون می‌باشد و قطع به یقین مفاد قانون مذکور در تعارض با مصوبه متنازع فیه نمی باشد. لذا مطابق تبصره 4 ماده 50 قانون مالیات بر ارزش افزوده وضع عـوارض محلی جدید یا افزایش نـرخ هر یک از عوارض محلی از اختیارات شوراهای اسلامی شهرها می‌باشد. مراتب جهت مزید استحضار حضورتان ارسال می‌گردد.»

هیات عمومی دیوان عدالت اداری در تاریخ 1396/06/28 با حضور رییس و معاونین دیوان عدالت اداری و روسا و مستشاران و دادرسان شعب دیوان تشکیل شد و پس از بحث و بررسی با اکثریت آرا به شرح زیر به صدور رای مبادرت کرده است.

رای هیات عمومی

مطابق بند 16 ماده 71 قانون تشکیلات، وظایف و انتخابات شوراهای اسلامی کشور و انتخاب شهرداران مصوب سال 1375 با اصلاحات بعدی، تصویب لوایح برقراری یا لغو عوارض شهر و همچنین تغییر نوع و میزان آن از جمله وظایف شوراهای اسلامی شهرها است و حکم مقرر در تبصره ماده 50 قانون مالیات بر ارزش افزوده مصوب 1387، دلالت بر آن دارد که شوراهای اسلامی برای تصویب عوارض محلی صلاحیت دارند. نظر به اینکه حوزه فعالیت بانک ها محلی نیست و از طرفی تابلوهای بانک ها نیز الزاما متضمن تبلیغاتی در زمینه ارایه خدمات مربوط نیست و اصولا شهرداری در خصوص مورد ارایه کننده خدمتی نمی باشد، بنابراین تبصره 1 بند 1 و تبصره 2 بند 5 مصوبه شماره 2570 ـ 1383/03/25 شورای اسلامی شهر اهواز، مغایر قانون و خارج از حدود اختیارات مرجع وضع تشخیص می‌شود و به استناد بند 1 ماده 12 و مواد 13 و 88 قانون تشکیلات و آئین دادرسی دیوان عدالت اداری مصوب سال 1392 از تاریخ تصویب ابطال می‌شود.

رییس هیات عمومی دیوان عدالت اداری ـ محمدکاظم بهرامی