رای شماره849 هیات عمومی دیوان عدالت اداری درخصوص اعتراض به اخذ مابه‌التفاوت از برنج وارداتی شرکت‌های تعاونی مرزنشینان

در سال‌های 1382 و 1381 و 1380

تاریخ: 1387/12/11
شماره دادنامه: 849
کلاسه پرونده: 87/958
مرجع رسیدگی: هیات عمومی دیوان عدالت اداری.
شاکی: وزارت بازرگانی.
موضوع شکایت و خواسته: اعلام تعارض آرا صادره از شعب هشتم و اول تشخیص دیوان عدالت اداری.
مقدمه: الف ـ شعبه هشتم دیوان در رسیدگی به پرونده کلاسه 83/18 موضوع شکایت آقای محمدرضا بارجی به طرفیت سازمان حمایت مصرف کنندگان و تولیدکنندگان کشور ـ گمرک ایران به خواسته اعتراض به اخذ مابه‌التفاوت برای برنج وارداتی شرکت‌های تعاونی مرزنشینان در سال‌های 1382ـ1381ـ1380 به شرح دادنامه شماره 2516 مورخ 1384/10/18 چنین رای صادر نموده است، گرچه به موجب دادنامه شماره 370ـ 369 مورخ 1382/09/16 هیات عمومی دیوان مفاد بخشنامه شماره 1509 مورخ 1382/03/28 وزارت بازرگانی درباره اخذ مابه‌التفاوت از برنج وارداتی توسط مرزنشینان نسبت به سال‌های 1381ـ 1380 و قسمتی از سال 1382 بدلیل تسری اجرای بخشنامه نسبت به سال‌های قبل از آن مغایر با ماده 4 قانون مدنی تشخیص و ابطال گردیده است. اما مستند مشتکی عنه جهت دریافت مابه‌التفاوت مزبور تصویب‌نامه شماره 24860ـ 24978 مورخ 1380/05/27 هیات وزیران است که هنوز به قوت خود باقی است و از سوی هیات عمومی دیوان عدالت اداری ابطال نگردیده است. بر این پایه با وصف اعتبار تصویب‌نامه فوق‌الاشعار تخلفی از مقررات از سوی طرف‌های شکایت در مورد اخذ مابه‌التفاوت مزبور ملحوظ نیست و خواسته مطروحه غیرموجه و محکوم به رد است. ب ـ شعبه اول تشخیص دیوان در رسیدگی به پرونده کلاسه 87/6 موضوع شکایت آقای توفیق عرفانی به طرفیت، 1ـ سازمان حمایت مصرف کنندگان و تولیدکنندگان به خواسته اعمال ماده 18 قانون دیوان عدالت اداری نسبت به دادنامه شماره 263 مورخ 1386/03/30 در پرونده کلاسه 85/365 شعبه پنجم تجدیدنظر دیوان عدالت اداری و ابطال نامه شماره 10042/1/370 مورخ 1384/03/30 سازمان حمایت مصرف کنندگان و تولیدکنندگان در مورد شرکت موکل و نامه شماره 332 مورخ 1384/08/07 اداره وصول و اجرای مالیات‌های سیستان و بلوچستان به شرح دادنامه شماره 41 مورخ 1387/04/31 چنین رای صادر نموده است، حسب محتویات پرونده به موجب بخشنامه شماره 10985/1 مورخ 1380/07/24 صادره از وزیر بازرگانی در رابطه با مابه‌التفاوت برنج وارداتی که تا تاریخ 1380/06/13 بـه گمرکات کشور وارد شده باشد بـا تایید گمرک مربوطه بـا پرداخت 25 ریال مجوز ترخیص صادر گردد محموله‌هایی که بعد از تاریخ فوق‌الذکر به گمرک کشور وارد شود شمول پرداخت هر کیلوگرم 900 ریال مابه‌التفاوت است متعاقب این دستورالعمل طی دستورالعمل شماره 1509/م/ص مورخ 1382/03/08 واردات برنج مرزنشینان و تعاونی‌های مرزنشینی در سال 1380 مشمول مابه‌التفاوت 25 ریال و سال 1381 به میزان 50 درصد مابه‌التفاوت تعیین شده و برابر هر کیلوم 450 ریال و برای سال 1382 مبلغ 900 ریال تعیین گردیده که مصوبه اخیر طی دادنامه شماره 370 و 369 مورخ 1382/09/16 هیات عمومی دیوان عدالت اداری خلاف ماده 4 قانون مدنی و خارج از حدود اختیارات تشخیص داده شده که ابطال گردیده است و متعاقبا بند 4 مصوبه 24860/ت24978/و مورخ 1380/05/27 هیات وزیران و 10985/1 مورخ 1380/07/24 که مصوبه 1509ـ م/ص مورخ 1382/03/08 وزارت بازرگانی جایگزین آن شده و موجب کان لم یکن شدن مصوبات قبلی شده. به موجب دادنامه شماره 410 مورخ 1385/06/12 منتفی شده تلقی گردیده، بنابه مراتب و در وضعیت موجود هرگونه اقدام براساس مصوبه یا بخشنامه یا دستورالعمل مارالاشاره جهت مطالبه مبلغ مابه‌التفاوت برنج مازاد وارداتی از ناحیه طرف‌های شکایت مستند به آرا هیات عمومی دیوان عدالت اداری مجوز قانونی نداشته بنابراین با پذیرش اعمال ماده 18 قانون دیوان عدالت اداری ضمن فسخ دادنامه شماره 263 مورخ 1386/03/30 صادره از شعبه پنجم تجدیدنظر دیوان عدالت اداری بنا به جهات و دلایل مقیده حکم به ورود شکایت وکیل شاکیان شرکت تعاونی مرزنشینان میرجاوه و حومه خاش صادر و اعلام می‌گردد. هیات عمومی دیوان عدالت اداری در تاریخ فوق با حضور روسا و مستشاران و دادرسان علی‌البدل شعب دیوان تشکیل و پس از بحث و بررسی و انجام مشاوره با اکثریت آرا به شرح آتی مبادرت به صدور رای می‌نماید.

رای هیات عمومی

الف ـ تعارض در مدلول دادنامه‌های فوق‌الذکر محرز به نظر می‌رسد. ب ـ در بند (ب) ماده 46 قانون برنامه سوم توسعه اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی جمهوری اسلامی ایران مصوب 1379تصریح شده است که « سازمان حمایت از مصرف کنندگان وتولیدکنندگان موظف است با اعلام وزارت بازرگانی پس از انجام محاسبات لازم نسبت به برقراری مابه‌التفاوت در مورد کالاهای وارداتی که دارای امتیاز قابل توجه هستند، اقدام نماید و مابه‌التفاوت ماخوذه را به حساب خزانه واریز نماید» نظر به مراتب فوق‌الذکر و عنایت به مقررات اساسنامه سازمان حمایت مصرف کنندگان و تولیدکنندگان در باب تعیین میزان مابه‌التفاوت مقرر در قانون و وصول آن با رعایت مقررات مربوط دادنامه شماره 2516 مورخ 1384/10/18 شعبه هشتم دیوان مبنی بر رد شکایت شاکی به خواسته اعتراض به اخذ مابه‌التفاوت از برنج وارداتی شرکت‌های تعاونی مرزنشینان در سال‌های1382ـ1381ـ1380 صحیح و موافق قانون است. این رای به استناد بند 2 ماده 19 و ماده 43 قانون دیوان عدالت اداری برای شعب دیوان و سایر مراجع اداری ذیربط در موارد مشابه لازم‌الاتباع است.