آئین‌نامه مدیریت حمل و نقل بار و مسافر در شهر و حومه

وزیران عضو کارگروه توسعه حمل و نقل عمومی و مدیریت مصرف سوخت در جلسه مورخ 19/11/1387 به استناد اصل یکصد و سی و هشتم اساسی جمهوری اسلامی ایران و با رعایت تصویب‌نامه شماره 131401/ت 41048 هـ مورخ 30/7/1387 آئین‌نامه مدیریت حمل و نقل بار و مسافر در شهر و حومه را به شرح زیر تصویب نمودند:

ماده 1- در این آئین‌نامه اصطلاحات و عبارات زیر در معانی مشروح مربوط به کار می‌روند:

الف - ستاد: ستاد مدیریت حمل و نقل و سوخت

ب - شورای عالی: شورای عالی هماهنگی ترافیک شهرهای کشور

پ - شورای همتا: شورای هماهنگی ترافیک استان

ت - شورا: شورای اسلامی شهر

ث - سازمان مدیریت حمل و نقل مسافر: سازمان مدیریت حمل و نقل همگانی تابع شهرداری با اساسنامه مصوب که مدیریت و نظارت بر سامانه‌های حمل و نقل عمومی شهری شهر اعم از انواع تاکسی، ون، مینی‌بوس، مدی‌بوس و اتوبوس را بر عهده دارد.

ج - سازمان مدیریت حمل و نقل بار: سازمان مدیریت حمل و نقل بار تابع شهرداری با اساسنامه مصوب که مدیریت و نظارت بر سامانه‌های حمل و نقل عمومی بار شهری اعم از شرکت‌های حمل و نقل بار شهری و حومه‌ای را بر عهده خواهد داشت.

چ - مدیریت حمل و نقل مسافر: مدیریت حمل و نقل مسافر در شهرهایی که دارای سازمان حمل و نقل همگانی هستند ایجاد شده و مدیریت و نظارت بر فعالیت سامانه‌های حمل و نقل مسافر را زیر نظر سازمان حمل و نقل همگانی بر عهده دارد.

ح - مدیریت حمل و نقل بار: مدیریت حمل و نقل بار شهرداری در شهرهایی که دارای سازمان حمل و نقل همگانی هستند ایجاد شده و مدیریت و نظارت بر حمل و نقل بار را زیر نظر سازمان حمل و نقل همگانی بر عهده دارد.

خ - مدیریت حمل و نقل بار و مسافر: مدیریت حمل و نقل بار شهرداری در شهرهایی که فاقد هر یک از سازمان‌های یاد شده برای مدیریت امور حمل و نقل بار و مسافر هستند ایجاد شده و مدیریت و نظارت بر حمل و نقل بار و مسافر را بر عهده دارد.

د - شرکت حمل و نقل بار شهری: شخصیت حقوقی که با رعایت مفاد این آئین‌نامه و مقررات مربوط، با هدف حمل و نقل بار شهری موفق به اخذ مجوزهای لازم از شهرداری در حمل و نقل بار (به نمایندگی از شهرداری) شده و تحت نظر شهرداری فعالیت می‌نماید.

ذ - شرکت حمل و نقل مسافر شهری: شخصیت حقوقی که با رعایت مفاد این آئین‌نامه و مقررات مربوط، با هدف حمل و نقل شهری موفق به اخذ مجوزهای لازم از شهرداری شده و فعالیت می‌نماید.

ر - پروانه اشتغال به حمل بار و مسافر: مجوزی که برای اشتغال به حمل بار و مسافر توسط شخص حقیقی واجد شرایط تحت پوشش شرکت حمل و نقل برای مدت، خدمت، مسیر و محدوده معین، طبق این آئین‌نامه و سایر مقررات مرتبط، توسط شهرداری صادر می‌گردد.

ز - محدوده: بر اساس قانون تعاریف محدوده و حریم شهر، روستا و شهرک و نحوه تعیین آن‌ها - مصوب 1384- محدوده شهر عبارت است از حد کالبدی موجود شهر و توسعه آتی در دوره طرح جامع و تا تهیه طرح مذکور در طرح هادی شهر که ضوابط و مقررات شهرسازی در آن لازم‌الاجرا است. شهرداری‌ها علاوه بر اجرای طرح‌های عمرانی از جمله احداث و توسعه معابر و تأمین خدمات شهری و تأسیسات زیر بنایی در چهارچوب وظایف قانونی مرز کنترل و نظارت بر احداث هرگونه ساختمان و تأسیسات و سایر اقدامات مربوط به توسعه و عمران در داخل محدوده شهر را نیز به عهده دارند.

ژ - حریم: بر اساس قانون تعاریف محدوده و حریم شهر، روستا و شهرک و نحوه تعیین آن‌ها - مصوب 1384- حریم شهر عبارت است از قسمتی از اراضی بدون فاصله پیرامون محدوده شهر که نظارت و کنترل شهرداری در آن ضرورت دارد و از مرز تقسیمات کشوری شهرستان و بخش مربوط تجاوز نکند. در این آئین‌نامه منظور از کلمه «حومه» همان حریم می‌باشد.

ماده 2- به موجب ماده 9 قانون توسعه حمل و نقل عمومی و مدیریت مصرف سوخت - مصوب 1386- و ماده 2 آئین‌نامه اجرایی قانون یاد شده، حمل و نقل بار و مسافر در محدوده شهر و حومه (حریم) آن، توسط شهرداری‌ها مدیریت می‌شود.

ماده 3- شهرداری برای انجام وظایف مدیریتی خود در حمل و نقل بار و مسافر در محدوده شهر و حومه می‌تواند در شهرهای با جمعیت بیش از یکصد هزار نفر، سازمان مدیریت حمل و نقل مسافر و سازمان مدیریت حمل و نقل بار و در شهرهای دارای سازمان حمل و نقل همگانی، مدیریت حمل و نقل مسافر و مدیریت حمل و نقل بار در سازمان حمل و نقل همگانی شهرداری و در سایر شهرها مدیریت حمل و نقل و مسافر تأسیس نماید.

تبصره - سازمان مدیریت حمل و نقل مسافر می‌تواند از ادغام سازمان (شرکت) اتوبوسرانی، تاکسیرانی، پایانه‌ها (و در صورت وجود، قطار شهری) به وجود آید.

ماده 4- برای انجام خدمات حمل و نقل بار و مسافر در محدوده شهر و حومه آن، شرکت‌های حمل و نقل بار یا مسافر درون‌شهری، در چهارچوب مقررات و قوانین مربوط تحت مدیریت شهرداری فعالیت می‌نمایند.

تبصره 1- اشخاص حقیقی فعال در حمل و نقل باید ظرف شش ماه پس از ابلاغ این آئین‌نامه صرفاً در قالب شرکت تعاونی یا خصوصی ساماندهی شده مجاز به ادامه فعالیت خواهند بود.

تبصره 2- اشخاص حقیقی و حقوقی فعال در حمل و نقل شهری و حومه‌ای بار و مسافر موظفند حداکثر ظرف شش ماه از تاریخ ابلاغ این آئین‌نامه و بر اساس برنامه زمان‌بندی شهرداری، خود را با مفاد آن تطبیق دهند. در غیر این صورت، با اعلام شهرداری، نیروی انتظامی از ادامه فعالیت آن‌ها جلوگیری خواهد بود.

ماده 5- با تصویب این آئین‌نامه وظایف و اختیارات مشابه اشخاص حقوقی، دستگاه‌ها، سازمان‌ها، نهادها، اتحادیه‌ها، تعاونی‌ها و تشکل‌های صنفی فعال در امور حمل و نقل بار و مسافر در محدوده شهرها و حومه، به شهرداری واگذار می‌گردد و نام‌بردگان مذکور موظفند ظرف دو ماه از تاریخ ابلاغ این آئین‌نامه، سوابق، اسناد، مدارک و اطلاعات مربوط را طی صورت‌جلسه، در اختیار شهرداری‌ها (یا سازمان‌ها/شرکت‌ها و واحدهایی که به نمایندگی از شهرداری معرفی می‌گردند) قرار دهند.

ماده 6- شهرداری‌ها موظفند با رعایت مقررات مربوط، در موارد ذیل برای مدیریت حمل و نقل بار و مسافر در محدوده شهرها و حومه آن اقدام نمایند:

الف - مطالعه، تهیه و تنظیم برنامه جامع و هماهنگ برای تعیین خط‌مشی اجرایی حمل و نقل بار و مسافر درون‌شهری و اجرای آن در قالب برنامه‌های درازمدت، میان مدت و کوتاه مدت پس از تصویب در مراجع ذی‌صلاح.

ب - آموزش و فرهنگ‌سازی

پ - مدیریت و استقرار سامانه‌های هوشمند حمل و نقل (its)

ت - مدیریت و توسعه سامانه حمل و نقل عمومی

ث - اعمال ضوابط ایمنی حمل و نقل بار مسافر

ج - معاینه فنی خودروها بر اساس مقررات مربوط

چ - صدور پروانه بهره‌برداری شرکت‌های حمل و نقل بار و مسافر و نظارت بر فعالیت آن‌ها

ح - صدور پروانه فعالیت ناوگان حمل و نقل بار و مسافر

خ - صدور پروانه اشتغال افراد در امور حمل و نقل بار و مسافر

د - صدور بارنامه و برگ بار ویژه (ترافیکی)

ذ - راه‌اندازی و اداره پایانه‌های بار و مسافر شهری و حومه‌ای

ر - اعمال محدودیت زمانی و مکانی برای حمل و نقل بار و مسافر

ز - نظارت مستمر بر عملکرد و رضایت ذی‌نفعان حمل و نقل بار و مسافر

ماده 7- تا زمان تدوین و ابلاغ ضوابط ایمنی حمل و نقل بار در محدوده شهر و حومه، آئین‌نامه‌ها و دستورالعمل‌های جاری مربوط به ایمنی حمل و نقل جاده‌ای بار، ملاک عمل است.

ماده 8- برای رسیدگی به تخلف در امور حمل و نقل بار و مسافر، هیأت انضباطی سه نفره مرکب از نماینده شهردار، نماینده وزارت کشور و نماینده شرکت‌های حمل و نقل بار یا مسافر تشکیل شده و نسبت به تخلف شرکت‌ها و ذی‌نفعان رسیدگی و رأی لازم را صادر می‌نماید.

ماده 9- دستگاه‌های اجرایی ذی‌ربط به ویژه وزارتخانه‌های کشور، تعاون، راه و ترابری، بازرگانی و نیروی انتظامی جمهوری اسلامی ایران، موظفند همکاری و هماهنگی‌های لازم را با شهرداری برای اجرای وظایف مقرر در این آئین‌نامه به عمل آورند.

ماده 10- برای پیگیری اجرای مفاد این آئین‌نامه در استان‌ها، کارگروهی به ریاست استاندار و متشکل از اشخاص ذیل ایجاد می‌شود.

الف - معاون امور عمرانی استانداری به عنوان دبیر کارگروه

ب - فرمانده نیروی انتظامی استان

ج - شهردار شهر مربوط

د - فرماندار شهرستان مربوط

ماده 11- شهرداری‌ها عملکرد سه ماهه خود را به شورای همتا گزارش نموده و شورای همتا موظف است ضمن نظارت مستمر بر اجرای مفاد آئین‌نامه توسط شهرداری‌ها، عملکرد سه ماهه را به وزارت کشور (دبیرخانه شورای عالی) گزارش نماید. شورای عالی باید گزارش عملکرد شش ماهه استان‌ها را جمع بندی نموده و به ستاد ارسال نماید.

ماده 12- وزارت کشور موظف است ضمن نظارت بر حسن اجرای این آئین‌نامه و ارزیابی عملکرد شهرداری‌ها، شرایط لازم برای اعطای جایزه مدیریت حمل و نقل بار و مسافر درون‌شهری را فراهم و به ستاد گزارش نماید.

این تصویب‌نامه در تاریخ 17/3/1388 به تأیید مقام محترم ریاست جمهوری رسیده است.