لوگو

بازگشت
مورخ: 1389/04/13
شماره: 200/11368
بخشنامه
ناسخ
ابلاغ آیین‌نامه موضوع تبصره یک ماده 109 ق. م. م. در مورد ذخایر فنی مؤسسات بیمه (آیین‌نامه شماره 58) مصوب شورای عالی بیمه
به پیوست آیین‌نامه موضوع تبصره یک ماده 109 قانون مالیات‌های مستقیم در مورد ذخایر فنی مؤسسات بیمه (آیین‌نامه شماره 58) مصوب جلسه مورخ 25/10/1387 شورای عالی بیمه که طی نامه شماره 177059/62 مورخ 26/12/1387 به تأیید وزیر محترم امور اقتصادی و دارایی رسیده و جایگزین آیین‌نامه شماره 22 و مکمل‌های آن شده است، جهت بهره‌برداری لازم ارسال می‌گردد.
علی عسکری
رئیس کل سازمان امور مالیاتی کشور


شماره: 44808
تاریخ: 27/12/1387
پیوست: دارد

مدیران عامل محترم شرکت‌های بیمه ایران/آسیا/البرز/دانا/معلم/پارسیان/کارآفرین/توسعه/رازی/سینا/ملت/دی/سامان/نوین/پاسارگاد/میهن/حافظ/امید/ایران معین
با سلام؛
احتراماً، آیین‌نامه ذخایر فنی مؤسسات بیمه (آیین‌نامه شماره 58) که در جلسه مورخ 25/10/1387 شورای عالی بیمه به تصویب رسیده است، به شرح 5 صفحه پیوست و مشتمل بر 18 ماده و 8 تبصره جهت اجرا، ابلاغ می‌گردد. شایان ذکر است از تاریخ ابلاغ، این آیین‌نامه جایگزین آیین‌نامه شماره 22 و مکمل‌های آن می‌شود.
جواد فرش‌باف ماهریان
رئیس شورای عالی بیمه

آیین‌نامه شماره 58
ذخایر فنی مؤسسات بیمه
شورای عالی بیمه در راستای اجرای ماده 61 قانون تأسیس بیمه مرکزی ایران و بیمه‌گری و با هدف ایجاد شفافیت برای حقوق بیمه‌گذاران و صاحبان سهام مؤسسات بیمه، چگونگی لحاظ کردن ذخایر فنی در حساب‌های مؤسسات بیمه را با توجه به اصول زیر در جلسه مورخ 25/10/1387 تصویب کرد:
1. ایجاد هماهنگی در اجرای استانداردهای حسابداری از جمله استاندارد شماره 28، برای در نظر گرفتن ذخایر فنی مؤسسات بیمه و فراهم شدن امکان مقایسه عملکرد مالی این مؤسسات با التزام به کاربرد رویه یکسان حسابداری.
2. شفافیت ترازنامه و حساب سود و زیان در صورت‌های مالی مؤسسات بیمه‌ای به منظور افشای وضعیت مالی واقعی سهامداران و ذی‌نفعان.
3. حفظ حقوق بیمه‌گذاران و بیمه‌شدگان با ایجاد پشتوانه مناسب برای توانمندسازی مؤسسات بیمه در مواجهه با حوادث طبیعی و خسارت‌های بزرگ غیر مترقبه.
این آیین‌نامه مشتمل بر 18 ماده و 8 تبصره بوده و از تاریخ ابلاغ، لازم‌الاجرا است و جایگزین آیین‌نامه شماره 22 و مکمل‌های آن می‌شود.

فصل اول: کلیات
ماده 1. مؤسسات بیمه مکلفند برای ایفای تمامی تعهداتی که به موجب قراردادهای بیمه مستقیم و قراردادهای بیمه اتکایی به عهده گرفته‌اند، ذخایر فنی زیر را بر اساس ضوابط این آیین‌نامه محاسبه نمایند:
الف - بیمه‌های زندگی:
1.ذخیره ریاضی؛
2.ذخیره مشارکت بیمه‌گذاران در منافع؛
3.ذخایر فنی بیمه عمر زمانی؛
4.ذخیره فنی تکمیلی و خطرات طبیعی.
ب - بیمه‌های غیر زندگی:
1.ذخیره حق بیمه (حق بیمه عاید نشده)؛
2. ذخیره ریسک‌های منقضی نشده؛
3. ذخیره خسارات معوق؛
4.ذخیره برگشت حق بیمه؛
5.ذخیره ریاضی؛
6.ذخیره مشارکت بیمه‌گذاران در منافع؛
7.ذخیره فنی تکمیلی و خطرات طبیعی.
ماده 2. ضوابط این آیین‌نامه، نحوه محاسبه و برآورد ذخایر فنی سهم مؤسسات بیمه را پس از کسر سهم بیمه‌گران اتکایی تعیین می‌نماید. در احتساب آن بخش از ذخایر فنی که بیمه‌گران اتکایی نیز در آن سهم دارند مؤسسات بیمه موظفند ضمن منعکس کردن ذخایر فنی قبل از کسر سهم بیمه‌گر یا بیمه‌گران اتکایی، سهم بیمه‌گران اتکایی را نیز حسب مورد محاسبه و همراه با ذخایر فنی ابتدای دوره، به ترتیب مقرر در نمونه ترازنامه و صورت سود و زیان مصوب شورای عالی بیمه در صورت‌های مالی خود منعکس نمایند.
ماده 3. در این آیین‌نامه منظور از ضریب خسارت نسبت خسارت واقع شده به حق بیمه عاید شده است. خسارت واقع شده عبارت است از خسارت پرداختی طی دوره به علاوه ذخیره خسارت معوق در پایان دوره منهای ذخیره خسارت معوق ابتدای دوره و حق بیمه عاید شده عبارت است از حق بیمه صادره به علاوه حق بیمه عاید نشده ابتدای دوره منهای حق بیمه عاید نشده پایان دوره.

فصل دوم: ذخایر فنی بیمه‌های زندگی
ماده 4. ذخیره ریاضی بیمه‌های زندگی عبارت است از تفاوت بین ارزش فعلی تعهدات بیمه‌گر (اعم از سرمایه و مستمری) و ارزش فعلی تعهدات بیمه‌گذاران که با رعایت مبانی فنی مورد استفاده در محاسبه حق بیمه و نسبت به سهم نگهداری مؤسسه بیمه محاسبه می‌شود.
ماده 5. ذخیره مشارکت بیمه‌گذاران در منافع بیمه‌های زندگی عبارت است از درصدی از منافع حاصل از معاملات بیمه‌های زندگی و سرمایه‌گذاری ذخایر فنی آن که به موجب شرایط قراردادهای بیمه‌های زندگی باید بین بیمه‌گذاران بیمه‌های زندگی تقسیم شود. سهم بیمه‌گذاران در منافع، اعم از این که در پایان هر سال مالی یا سال‌های بعد قابل تقسیم باشد، باید در این ذخیره منظور شود.
ماده 6. ذخایر فنی بیمه‌های عمر زمانی بر اساس مبانی تعیین شده برای بیمه‌های غیر زندگی (به غیر از بیمه‌های باربری) - موضوع فصل سوم این آیین‌نامه - محاسبه و در حساب‌ها منظور خواهد شد.
ماده 7. ذخیره فنی تکمیلی و خطرات طبیعی بیمه‌های زندگی که بابت تضمین تعهدات مؤسسات بیمه در مقابل خسارات ناشی از حوادث فاجعه‌آمیز منظور می‌شود از جمع اقلام زیر حاصل می‌شود:
الف – سه (3) درصد حق بیمه صادره بیمه‌های زندگی پس از کسر حق بیمه اتکایی واگذاری.
الف - سه درصد حق بیمه مربوط به پوشش بیمه به شرط فوت و یا به شرط حیات بیمه‌های زندگی پس از کسر حق بیمه اتکایی واگذاری.
ب - ذخایر فنی تکمیلی و خطرات طبیعی که از سال قبل منتقل شده است.
تبصره 1. میزان ذخیره موضوع این ماده نباید از 20 درصد میانگین حق بیمه نگهداری بیمه‌های زندگی سه سال گذشته مؤسسه تجاوز نماید.
تبصره 2- در صورتی که بر اثر وقوع حوادث طبیعی و فاجعه‌آمیز، ضریب خسارت در بیمه‌های زندگی از 85 درصد تجاوز نماید، مؤسسه بیمه مجاز است مازاد خسارات ایجاد شده ناشی از وقوع حوادث مذکور را از محل ذخایر فنی تکمیلی و خطرات طبیعی جبران نماید. استفاده از این ذخیره در سایر موارد منوط به پیشنهاد مؤسسه بیمه و تصویب شورای عالی بیمه خواهد بود.
تبصره 3- شرکت‌های بیمه مکلفند آن بخش از ذخیره فنی تکمیلی و خطرات طبیعی که مازاد بر میزان تعیین شده در بند (الف) این ماده محاسبه شده است را در صورت‌های مالی پایان سال 1403 آزاد نمایند.

فصل سوم: ذخایر فنی بیمه‌های غیر زندگی
ماده 8. ذخیره حق بیمه (حق بیمه عاید نشده) در بیمه‌های غیر زندگی عبارت است از حق بیمه‌های مربوط به فاصله زمانی بین تاریخ ترازنامه تا انقضای مدت قراردادهای بیمه که به ترتیب زیر محاسبه می‌شود:
الف - برای کلیه رشته‌های بیمه بجز بیمه باربری به روش فصلی (یک هشتم) و بر مبنای حق بیمه صادره پس از کسر 15 درصد آن به عنوان هزینه تحصیل و همچنین کسر حق بیمه اتکایی واگذاری مربوطه.
ب - برای رشته بیمه باربری ذخیره حق بیمه عبارت است از ذخیره محاسبه شده به روش بند الف به علاوه یک هشتم ذخیره مذکور.
تبصره 1. چنانچه دوره بیمه‌نامه بیش از یک سال باشد، حق بیمه مازاد بر یک سال، به طور کامل به عنوان حق بیمه سال‌های آتی محسوب می‌شود. حق بیمه سال‌های آتی باید به تفکیک مشخص و در سال مربوطه به عنوان حق بیمه صادره شناسایی شود.
تبصره 2- در بیمه‌های مهندسی، اگر مدت اعتبار بیمه‌نامه بیش از یک سال باشد، برای احتساب حق بیمه سال‌های آتی از روش مجموع ارقام سنوات استفاده خواهد شد.
تبصره 3- هزینه تحصیل موضوع بند الف این ماده برای عملیات قبولی اتکایی مؤسسات بیمه مستقیم (مشروط به تفکیک عملیات بیمه اتکایی و بیمه مستقیم در حساب‌های آن مؤسسات) و مؤسسات بیمه اتکایی معادل 20 درصد می‌باشد.
ماده 9. ذخیره ریسک‌های منقضی نشده برای جبران کسری ذخیره حق بیمه عاید نشده در رشته‌هایی که ضریب خسارت آن‌ها بیش از 85 درصد باشد مطابق فرمول زیر محاسبه می‌شود:
(85% - ضریب خسارت رشته) /85% × حق بیمه عاید نشده پایان دوره = ذخیره ریسک‌های منقضی نشده
ماده 10. ذخیره خسارات معوق بیمه‌های غیر زندگی عبارت است از جمع اقلام ذیل:
الف - خسارات اعلام شده در دست رسیدگی به علاوه برآورد مخارج تسویه خسارت پس از کسر سهم بیمه‌گر اتکایی.
ب - خساراتی که تا قبل از پایان دوره مالی ایجاد شده و هنوز به بیمه‌گر اعلام نشده به علاوه برآورد مخارج تسویه خسارت پس از کسر سهم بیمه‌گر اتکایی.
تبصره 1. در رشته بیمه شخص ثالث چنانچه به تشخیص و تأیید هیأت‌مدیره مؤسسه امکان محاسبه ذخیره خسارات اعلام شده در دست رسیدگی برای مورد به مورد پرونده‌ها وجود نداشته باشد، حاصل ضرب متوسط هزینه خسارت بدنی هر پرونده (نفر) طی سال مالی در تعداد پرونده‌های در دست رسیدگی به عنوان ذخیره موضوع بند الف شناسایی خواهد شد.
تبصره 2. حداکثر خسارات برآورد شده بند «ب» نمی‌تواند بیش از 3 درصد بند «الف» باشد، مازاد بر آن منوط به تأیید بیمه مرکزی ایران می‌باشد.
ماده 11. ذخیره برگشت حق بیمه در بیمه‌های غیر زندگی عبارت است از 50 درصد نسبت حق بیمه‌های برگشتی به کل حق بیمه صادره در سه سال مالی قبل ضرب در حق بیمه صادره سال مالی جاری پس از کسر حق بیمه اتکایی واگذاری.
ماده 12. ذخیره ریاضی در بیمه‌های غیر زندگی برای پرداخت مستمری‌هایی که قطعی شده عبارت است از ارزش فعلی تعهدات بیمه‌گر پس از کسر سهم بیمه‌گر اتکایی.
ماده 13. ذخیره مشارکت بیمه‌گذاران در منافع بیمه‌های غیر زندگی عبارت است از درصدی از منافع حاصل از هر یک از قراردادهای بیمه که به موجب شرایط قرارداد به بیمه‌گذاران قابل پرداخت باشد.
ماده 14. ذخیره فنی تکمیلی و خطرات طبیعی بیمه‌های غیر زندگی که بابت تضمین تعهدات مؤسسات بیمه در مقابل خسارات ناشی از حوادث فاجعه‌آمیز منظور می‌شود، از جمع اقلام زیر حاصل می‌شود:
الف – سه (3) درصد حق بیمه صادره بیمه‌های غیر زندگی پس از کسر سهم حق بیمه اتکایی واگذاری.
ب - ذخایر فنی تکمیلی و خطرات طبیعی که از سال قبل منتقل شده است.
تبصره 1. میزان ذخیره موضوع این ماده نباید از 20 درصد میانگین حق بیمه نگهداری بیمه‌های غیر زندگی سه سال گذشته مؤسسه تجاوز نماید.
تبصره 2. در صورتی که بر اثر وقوع حوادث طبیعی و فاجعه‌آمیز، ضریب خسارت در هر یک از رشته‌های بیمه غیر زندگی از 85 درصد تجاوز نماید، مؤسسه بیمه مجاز است مازاد خسارات ایجاد شده ناشی از وقوع حوادث مذکور را از محل ذخایر فنی تکمیلی و خطرات طبیعی جبران نماید. استفاده از این ذخیره در سایر موارد منوط به پیشنهاد مؤسسه بیمه و تصویب شورای عالی بیمه خواهد بود.

فصل چهارم: ذخایر فنی بیمه‌های اتکایی قبولی
ماده 15. ذخایر فنی معاملات بیمه اتکایی قبولی با رعایت قواعد مقرر در مواد قبلی این آیین‌نامه و به موجب شرایط قراردادها و توافق‌های اتکایی محاسبه می‌شود.

فصل پنجم: سایر مقررات
ماده 16. مؤسسات بیمه در اولین سال اجرای این آیین‌نامه می‌توانند افزایش ذخایر فنی ناشی از اعمال مقررات این آیین‌نامه در مقایسه با مقررات آیین‌نامه قبلی را از محل ذخایر فنی تکمیلی و خطرات طبیعی تأمین نمایند.
ماده 17. در اجرای این آیین‌نامه، مانده ذخایر فنی خطرات طبیعی در ابتدای دوره به تناسب حق بیمه سه سال گذشته در بیمه‌های زندگی و غیر زندگی تسهیم می‌شود.
ماده 18. مؤسسات بیمه‌ای که در خارج از کشور فعالیت دارند، در محاسبه ذخایر فنی مربوط به عملیات خود در خارج از کشور، تابع مقررات محل فعالیت خواهند بود. در صورتی که در کشور خارجی محل فعالیت مؤسسه بیمه ایرانی مقرراتی در این باره وجود نداشته باشد، مؤسسه بیمه مربوط، تابع مقررات این آیین‌نامه خواهد بود.


آیین‌نامه شماره 1/58
مکمل آیین‌نامه ذخایر فنی مؤسسات بیمه
شورای عالی بیمه در راستای اجرای ماده 61 قانون تأسیس بیمه مرکزی جمهوری اسلامی ایران و بیمه‌گری در جلسه مورخ 1/10/1389، آیین‌نامه شماره 58 با عنوان «ذخایر فنی مؤسسات بیمه» را به شرح زیر اصلاح و به عنوان آیین‌نامه شماره 1/58 تصویب نمود:
- یک تبصره به عنوان تبصره (3) به ذیل ماده هشت آیین‌نامه شماره (58) با عنوان «ذخایر فنی مؤسسات بیمه» اضافه می‌شود.
«تبصره 3- هزینه تحصیل موضوع بند الف این ماده برای عملیات قبولی اتکایی مؤسسات بیمه مستقیم (مشروط به تفکیک عملیات بیمه اتکایی و بیمه مستقیم در حساب‌های آن مؤسسات) و مؤسسات بیمه اتکایی معادل 20 درصد می‌باشد.»
اصلاحیه ماده 7 آیین‌نامه ذخایر فنی مؤسسات بیمه
مورخ: 1403/05/16
شماره: 60/88191
سایر قوانین
اصلاح کننده
قانون مالیات‌های مستقیم - ماده 109
مورخ: 1394/04/31
شماره: 109
قانون مالیات‌های مستقیم