مورخ: 1392/12/24
شماره: 200/23474/ص
دستورالعمل
نحوه رسیدگی، تشخیص و مطالبه مالیات بر ارث
حسب بررسی‌های به عمل آمده راجع به نحوه رسیدگی، تشخیص و مطالبه مالیات بر ارث و با ملاحظه مواردی از ایرادات و ناهماهنگی‌ها در فرایند انجام کار، بدین وسیله با ملحوظ نظر داشتن مفاد بخشنامه شماره 11823 مورخ 30/6/84 به منظور هماهنگی و اتخاذ رویه واحد و بهبود کیفی رسیدگی‌های مربوط به فصل مالیات بر ارث موارد زیر متذکر و مقرر می‌دارد:
  1. وفق مقررات مواد 26 و 28 و 30 قانون مالیات‌های مستقیم مصوب 1366 وراث یا ولی یا امین یا قیم یا نماینده قانونی آن‌ها، مکلفند کلیه اقلام ماترک متوفی را با تعیین بهای زمان فوت و تصریح مطالبات و بدهی‌ها در اظهارنامه تسلیمی ذکر و مالیات متعلق را بر اساس اظهارنامه تا سه ماه پس از انقضای مهلت تسلیم اظهارنامه به رسم علی‌الحساب پرداخت نمایند.
    در مواردی که ارزش اموال اظهار شده در اظهارنامه با ارزش تعیین شده همان اموال توسط اداره امور مالیاتی بیش از 1.5 اختلاف داشته باشد و یا از تسلیمم اظهارنامه خودداری یا در اظهارنامه قسمتی از اموال ذکر نگردد و چنانچه ظرف یک ماه از تاریخ ابلاغ اخطار کتبی اداره امور مالیاتی، از ارائه اموال به منظور ارزیابی خودداری نمایند، ضروری است اداره امور مالیاتی مربوط با ملحوظ نظر داشتن موارد قانونی، رأساً نسبت به رسیدگی برای تعیین ارزش اموال و تشخیص و مطالبه مالیات اقدام نمایند.

  2. مقتضی است مأموران مالیاتی ذی‌ربط طبق مقررات ماده 31 قانون مزبور، قبل از صدور گواهی‌نامه تسلیم اظهارنامه مالیات بر ارث که بر اساس اظهارنامه تسلیمی تهیه و تنظیم می‌گردد، نسبت به اخذ درخواست کتبی مؤدی اقدام و در گواهی‌نامه مزبور، به تصریح زیر ماترک متوفی را بر اساس مفاد اظهارنامه تسلیمی، ذکر نمایند.

  3. چنانچه پس از دریافت گواهی حصر وراثت از دادگاه مربوط که اعتبار آن صرفاً تا مبلغ سی میلیون ریال اعلام گردیده و ارائه آن، وفق قسمت اخیر ماده 30 و مقررات ماده 37 قانون موصوف، حسب مورد بنا بر اعلام و ابراز مؤدی و یا انجام تحقیقات و بررسی صورت گرفته توسط اداره امور مالیاتی، اسناد و مدارک جدیدی راجع به اموال متوفی به دست آید و یا به موجب احکام دادگاه‌ها بر اساس حقوق مالی متوفی، مالی به ورثه برسد، مأموران مالیاتی ذی‌ربط موظفند مجدداً از مؤدی تقاضای گواهی حصر وراثت با اعتبار بیش از سی میلیون ریال را بنماید و مراتب تغییر در میزان ترکه را به دادگاه صادرکننده حصر وراثت اولیه اعلام و متعاقباً اقدامات قانونی را برای مطالبه مالیات معمول نمایند.

  4. در مواردی که به هر دلیل مشمولین مالیات بر ارث با تسلیم اظهارنامه مالیاتی نسبت به ارائه درخواست برای دریافت گواهی تسلیم مالیات بر ارث موضوع ماده 31 قانون موصوف و ارائه گواهی انحصار وراثت اقدام نمی‌نمایند، ضروری است بلافاصله اقدامات قانونی، بنا به مراتب پیش گفته برای رسیدگی، تشخیص، ابلاغ و مطالبه مالیات معمول گردد.

  5. عدم ارائه گواهی‌نامه حصر وراثت جدید توسط وراث مانع از اقدامات قانونی برای رسیدگی و تشخیص مالیات بر اساس اظهارنامه‌های تسلیمی و گواهی‌نامه حصر وراثت اولیه نخواهد بود. بدیهی است چنانچه بعد از رسیدگی و تشخیص و قطعیت مالیات بر اساس گواهی حصر وراثت جدید معلوم گردد که تعداد وراث و سهم‌الارث هر یک از آنان تغییر نموده وفق مقررات تبصره ذیل ماده 157 قانون مذکور اقدام لازم معمول خواهد شد.

  6. با توجه به سیاق عبارت ماده 190 اصلاحیه قانون موصوف مصوب 27/11/1380، جریمه 2.5 درصد موضوع ماده 190 بابت سال‌های 1381 به بعد که تا کنون وصول نشده است در هر مرحله‌ای که باشد بخشوده اعلام می‌گردد.

  7. مأموران مالیاتی موظفند در رسیدگی‌های مالیاتی خود راجع به پرونده‌های مالیات بر ارث مقررات ماده 237 قانون مذکور و ماده 27 آیین‌نامه اجرایی موضوع ماده 219 اصلاحی قانون مالیات‌های مستقیم مصوب 27/11/80 را به نحو صحیح و کامل اجرا نمایند.

  8. اوراق تشخیص و قطعی مالیات که تا کنون ابلاغ نگردیده سریعاً ابلاغ و اقدامات اجرایی برای وصول بدهی‌های مربوط به مالیات‌های قطعی شده، انجام شود.

  9. در مواقعی که دفاتر اسناد رسمی بدون دریافت گواهی‌نامه واریز مالیات بر ارث موضوع ماده 35 قانون مورد اشاره، نسبت به ثبت معاملات وراث راجع به ماترک اقدام می‌نمایند، مقتضی است با توجه به مسئولیت تضامنی سردفتر با مؤدی، ضمن اعلام مراتب به دادستانی انتظامی مالیاتی، طبق مقررات ماده 200 قانون موصوف، نسبت به مطالبه مالیات و جرایم متعلق اقدام گردد.

  10. پیرو بخشنامه شماره 20468/200/ص مورخ 16/11/1392 واحدهای مالیاتی رسیدگی‌کننده به مالیات عملکرد اشخاص حقوقی مکلفند در مواردی که واحدهای مالیاتی رسیدگی‌کننده به مالیات بر ارث نسبت به تعیین ارزش حین‌الفوت سهام متوفی در شرکت‌های خارج از بورس از آنان استعلام می‌نمایند، وفق مفاد رأی شماره 4785-30 مورخ 28/3/1369 هیأت عمومی شورای عالی مالیاتی، با توجه به دفاتر قانونی و صورت‌های مالی شرکت و تحقیقات لازم و رعایت واقعیت به مانده حین‌الفوت متوفی، جمع ارزش دارایی‌ها و حقوق مالی و مطالبات آن را مشخص و پس از کسر بدهی‌ها و تعهدات، نسبت به تعیین بهای سهام یا سهام‌الشرکه مورث در شرکت مربوط را تعیین نمایند.
علی عسکری
رئیس کل سازمان امور مالیاتی کشور