مورخ: 1391/11/02
شماره: 796
آرا هیات عمومی دیوان عدالت
عدم ابطال بخشنامه شماره 211/5883/10000 مورخ 1382/10/27 سازمان امور مالیاتی کشور
کلاسه پرونده: 89/865
موضوع رأی: عدم ابطال بخشنامه شماره 10000/5883-211 مورخ 27/10/1382 سازمان امور مالیاتی کشور
شاکی: فاطمه لطافت
مرجع رسیدگی: هیأت عمومی دیوان عدالت اداری
گردش‌کار:
شاکی مدعی است با توجه به این که در تبصره 5 ماده 104 قانون مالیات‌های مستقیم مقرر شده است که:
سازمان امور مالیاتی کشور تا پایان دی ماه هر سال فهرست سایر مواردی را که باید از آغاز سال بعد به امور مصرح در این ماده اضافه شود، از طریق درج آگهی در روزنامه رسمی کشور و یکی از روزنامه‌های کثیرالانتشار کشور اعلام خواهد کرد.
سازمان امور مالیاتی کشور مکلف بوده است فهرست مذکور را در روزنامه رسمی و یکی از جراید کثیرالانتشار کشور درج کند. سازمان امور مالیاتی کشور به موجب بخشنامه شماره 10000/5883-211 مورخ 27/10/1382 فهرست مربوط را تنظیم می‌کند ولیکن علی‌رغم الزام قانونی مذکور مبنی بر درج فهرست در روزنامه رسمی و یکی از جراید کثیرالانتشار کشور، به این تکلیف عمل نکرده است. نظر به این که قانون زمانی لازم‌الاجرا می‌شود که تشریفات قانونی آن از جمله درج در روزنامه رسمی طی شود و بخشنامه مورد اعتراض در روزنامه رسمی چاپ نشده است، بنابراین نمی‌تواند واجد اثر باشد و اجرایی کردن احکام بخشنامه به کیفیت مذکور مغایر قانون و خلاف قاعده قبح عقاب بلابیان و اکل مال به باطل است.
در پاسخ به شکایت مذکور، مدیرکل دفتر حقوقی سازمان امور مالیاتی کشور به موجب لایحه شماره 21715/212/ص مورخ 3/7/1390 توضیحاتی داده است که خلاصه آن به قرار زیر است:
«مفاد بخشنامه در روزنامه رسمی شماره 17134 مورخ 2/10/1382 درج شده است».
قائم‌مقام دبیر شورای نگهبان نیز در خصوص ادعای مغایرت مصوبه با شرع، به موجب نامه شماره 44795/30/90 مورخ 24/9/1390 اعلام کرده است که:
... درج موارد جدید در روزنامه رسمی و نیز در یکی از روزنامه‌های کثیرالانتشار عمل کردن به قانون و عدم درج هر یک از آن‌ها و اخذ مالیات، ارتکاب عملی خلاف قانون است؛ بنابراین اظهارنظر در خصوص موارد مذکور به عهده فقهای شورای نگهبان نمی‌باشد.
هیأت عمومی دیوان عدالت اداری در تاریخ یاد شده با حضور رؤسا، مستشاران و دادرسان شعب دیوان تشکیل شد. پس از بحث و بررسی، با اکثریت آرا به شرح آینده به صدور رأی مبادرت می‌کند.

رأی هیأت عمومی
  • الف: با توجه به نامه شماره 44795/30/90 مورخ 24/9/1390 قائم‌مقام دبیر شورای نگهبان مبنی بر این که «موضوع اطلاعیه سازمان امور مالیاتی کشور در اجرای تبصره 5 الحاقی به ماده 104 اصلاحی قانون مالیات‌های مستقیم مصوب 27/11/1381 در جلسه مورخ 23/9/1390 فقهای معظم شورای نگهبان مورد بحث و بررسی قرار گرفت و اعلام فرمودند که درج موارد جدید در روزنامه رسمی و نیز در یکی از روزنامه‌های کثیرالانتشار عمل کردن به قانون و عدم درج هر یک از آن‌ها و اخذ مالیات، ارتکاب عملی خلاف قانون است؛ بنابراین اظهارنظر در خصوص موارد مذکور به عهده فقهای شورای نگهبان نمی‌باشد»، از حیث ادعای مغایرت مصوبه با شرع و در اجرای ماده 41 قانون دیوان عدالت اداری موجبی برای اظهارنظر وجود ندارد.

  • ب: مطابق تبصره 5 ماده 104 قانون مالیات‌های مستقیم مقرر شده است «سازمان امور مالیاتی کشور تا پایان دی ماه هر سال فهرست سایر مواردی را که باید از آغاز سال بعد به امور مصرح در این ماده اضافه شود، از طریق درج آگهی در روزنامه رسمی کشور و یکی از روزنامه‌های کثیرالانتشار کشور اعلام خواهند کرد» نظر به این که اطلاعیه سازمان امور مالیاتی کشور در اجرای تبصره 5 ماده 104 قانون مذکور در شماره 17134 مورخ 2/10/1382 روزنامه رسمی درج شده است لذا مطابق حکم مقنن به شرح پیش گفته عمل شده است و موجبی برای ابطال بخشنامه وجود ندارد.
محمد جعفر منتظری
رئیس هیأت عمومی دیوان عدالت اداری