استانداردهای حسابداری مقدمه‌ای بر استانداردهای حسابداری

مبنای تهیه استانداردهای حسابداری
1. استانداردهای حسابداری بر مبنای مفاهیم نظری گزارشگری مالی تدوین گردیده است. مفاهیم نظری مزبور توسط کمیته تدوین استانداردهای حسابداری با هدف تدوین استانداردهای حسابداری هماهنگ تهیه و به پیوست این مجموعه ارائه شده است.

دامنه کاربرد استانداردهای حسابداری
2. دامنه کاربرد استانداردهای حسابداری، صورت‌های مالی با مقاصد عمومی (که از این به بعد صورت‌های مالی نامیده می‌شود) است که به منظور ارائه اطلاعات مفید در مورد وضعیت مالی، عملکرد مالی و انعطاف‌پذیری مالی واحد تجاری جهت تصمیم‌گیری استفاده‌کنندگان تهیه می‌شود.

3. استانداردهای حسابداری در مورد صورت‌های مالی کلیه واحدهای تجاری (انتفاعی) اعم از این که در بخش خصوصی یا عمومی فعالیت کند، کاربرد دارد. اگرچه این استانداردها معطوف به واحدهایی است که با هدف کسب سود فعالیت می‌کنند اما عمدتاً در مورد واحدهای غیر انتفاعی نیز با اعمال تعدیلات لازم کاربرد دارد.

4. واحدهای تجاری خارج از کشور که مالکیت آن‌ها متعلق به واحدهای تجاری ایرانی است در صورتی که در تهیه و ارائه صورت‌های مالی خود تابع مقررات و استانداردهای حسابداری محلی باشند، ملزم به رعایت الزامات استانداردهای حسابداری ایران نیستند. با این حال در مواردی که واحد تجاری، واحد فرعی یک واحد سرمایه‌گذار ایرانی باشد، تهیه صورت‌های مالی واحد فرعی بر اساس استانداردهای حسابداری ایران نیز جهت استفاده در تهیه صورت‌های مالی تلفیقی ضروری است.

تهیه و ارائه صورت‌های مالی
5. مسئولیت تهیه و ارائه صورت‌های مالی به عهده مدیریت واحد تجاری است. مدیریت واحد تجاری موظف به تهیه و ارائه صورت‌های مالی به گونه‌ای است که تصویری مطلوب از وضعیت مالی، عملکرد مالی و انعطاف‌پذیری مالی واحد تجاری ارائه کند. مدیریت واحد تجاری ممکن است صورت‌ها و گزارش‌های دیگری را جهت استفاده داخلی به روش‌های مختلف که معطوف به اهداف مدیریت داخلی است، تهیه کند. هرگاه صورت‌های مالی جهت ارائه به دیگر استفاده‌کنندگان (سهامداران، بستانکاران، دولت، کارکنان و غیره) تهیه شود، رعایت استانداردهای حسابداری در تهیه و ارائه آن الزامی است.

انحراف از استانداردهای حسابداری
6. تقریباً در تمام شرایط، رعایت استانداردهای حسابداری منجر به ارائه اطلاعات مفید جهت تصمیم‌گیری استفاده‌کنندگان و در نتیجه ارائه تصویر مطلوب توسط صورت‌های مالی می‌شود. با این حال، ممکن است در مواردی نادر، اعمال یک استاندارد، صورت‌های مالی را از هدف اصلی یعنی ارائه تصویر مطلوب باز دارد. در چنین مواردی باید روش‌های تعدیل شده یا جایگزین را با توجه به معیارهای ارائه شده در استاندارد حسابداری شماره 1 با عنوان نحوه ارائه صورت‌های مالی انتخاب و به کار گرفت.

سایر موارد
7. نظر به اینکه رویه‌های حسابداری مالی در پاسخ به نیازهای متغیر تجاری و اقتصادی و در راستای ارائه تصویر مطلوب، دست‌خوش تغییر و تحول می‌شود، بنابراین استانداردهای حسابداری به منظور بهبود کیفیت و در پرتو نیازها و تحولات جدید تجدیدنظر یا استاندارد حسابداری جدیدی تدوین و منتشر خواهد شد.

8. در مورد موضوعاتی که استاندارد حسابداری مربوط به آن صادر نشده است، صورت‌های مالی باید بر مبنای یکی از رویه‌های متداول حسابداری تهیه و ارائه گردد که با معیارهای کلی ارائه شده در مفاهیم نظری گزارشگری مالی نزدیک‌ترین انطباق را دارد و فراهم‌کننده تصویر مطلوبی از وضعیت مالی، عملکرد مالی و انعطاف‌پذیری مالی واحد تجاری است.

9. در مواردی که قوانین آمره، رویه‌های مشخصی جهت نحوه عمل حسابداری موضوعات خاص، مقرر نموده است، در تدوین استانداردهای حسابداری مربوط، تمهیدات مناسب جهت اعمال این موارد با توجه به مبانی مندرج در مفاهیم نظری گزارشگری مالی به عمل آمده است.

10. مطالبی که در هر استاندارد حسابداری با حروف پررنگ مشخص شده است الزامات استاندارد را تشکیل می‌دهد. این الزامات باید با توجه به سایر مطالب مندرج در استاندارد که جنبه توضیحی، تکمیلی و پشتیبان دارد مطالعه، تفسیر و به کار گرفته شود.

11. از آنجا که شرط اولیه مفید بودن اطلاعات ارائه شده در صورت‌های مالی اهمیت آن‌هاست، لذا الزامات استانداردهای حسابداری در موارد کم اهمیت کاربرد ندارد.