مورخ: 1374/10/22
شماره: 59896
آیین‌نامه
منسوخ
ابلاغ آیین‌نامه جدید نحوه بازدید و کنترل دفاتر و بازرسی اسناد و مدارک مؤدیان مالیاتی موضوع ماده 181 ق. م. م. و تبصره آن
پیرو بخشنامه 11564 مورخ 4/2/74 به پیوست تصویر آیین‌نامه جدید نحوه بازدید و کنترل دفاتر و بازرسی اسناد و مدارک مؤدیان مالیاتی موضوع ماده 181 قانون مالیات‌های مستقیم و تبصره آن جهت اطلاع و اقدام لازم ارسال می‌گردد.
داریوش ایرانبدی
معاون درآمدهای مالیاتی


آیین‌نامه نحوه بازدید و کنترل دفاتر و بازرسی اسناد و مدارک مؤدیان مالیاتی موضوع ماده 181 قانون مالیات‌های مستقیم و تبصره آن
طبق قانون اصلاح موادی از قانون مالیات‌های مستقیم مصوب 7/2/1371 به شرح مواد و تبصره‌های زیرین مورد تصویب واقع و مقرر می‌گردد از تاریخ ابلاغ حسب مورد به موقع اجرا گذارده شود.
ماده 1- اعضای هیأت‌های موضوع ماده 181 مذکور از میان افراد بصیر و مطلع در امر مالیاتی از طرف معاونت مالیاتی منصوب می‌شوند و یک نفر همراه گروه به عنوان نماینده رئیس دادگستری یا دادگاه محل به معرفی معاونت درآمدهای مالیاتی.
ماده 2- معاونت مذکور در ماده 1 یا سایر مسئولان که اختیار لازم در این باره به آنان تفویض شده با بررسی‌های لازم و عنداللزوم اخذ گزارش از مأموران تشخیص ذی‌ربط ترتیبات مراجعه هیأت‌ها به مؤدیان را مشخص خواهند نمود و هیأت‌ها موظفند در هر مورد برابر احکام صادره از طرف مقامات مزبور در روزهایی که در حکم معین گردیده حسب مورد به محل کار یا مراکز امور یا اقامتگاه قانونی مؤدیان مورد مأموریت مراجعه نمایند.
ماده 3- هیأت‌های موضوع این آیین‌نامه موظفند در مراجعات خود کلیه دفاتر قانونی مورد عمل سال مراجعه را ملاحظه و ذیل آخرین ثبت دفاتر را امضا و اگر در دفاتر بیش از آنچه در دفترنویسی معمول است جای سفید گذاشته شده قسمت سفید را با خط قرمز مشخص و مراتب را صورت‌مجلس نمایند و چنانچه خدشه یا ترتیب دیگری هم در دفاتر با توجه به مقررات آیین‌نامه موضوع تبصره یک ماده 95 و بند 3 ماده 97 قانون مالیات‌های مستقیم مشاهده گردد این مراتب را نیز در صورت‌مجلس منعکس کنند. هیأت‌ها باید صورت‌مجلس را به امضای مؤدی و یا حسابدار وی برسانند و در صورت عدم حضور و یا خودداری آنان از امضا موضوع را در صورت‌مجلس قید نمایند.
تبصره - در مورد دفتر کل مؤدیان، هیأت‌ها می‌توانند حداقل به امضای ذیل آخرین ثبت مربوط به پنج حساب به انتخاب خود اکتفا نمایند.
ماده 4- هیأت‌ها می‌توانند حسب تجویز احکام مأموریت خود کلیه دفاتر و اسناد و مدارک مالی مؤدیان را اعم از اینکه مربوط به سال مراجعه و یا سنوات قبل باشند به منظور کسب اطلاعات لازم و ارائه آن به حوزه مالیاتی ذی‌ربط مورد بازرسی قرار داده و در صورت لزوم از تمام یا برخی از آن‌ها تصویر و یا رونوشت تهیه و نیز در صورت عدم امکان رفع نیاز بدین ترتیب دفاتر و اسناد و مدارک سنوات قبل را در برابر ارائه رسید از طریق مقام متبوع به حوزه مالیاتی ذی‌ربط منتقل نمایند. در اجرای این ماده هیأت‌ها باید اطلاعات مکتسبه را جداگانه صورت‌مجلس نموده آن را به انضمام مدارک تهیه و یا اخذ شده و حسب مورد دفاتر دریافتی همراه با صورت‌مجلس موضوع ماده 3 این آیین‌نامه به مقامات مربوط تسلیم نمایند.
تبصره - مقامات و مسئولان موضوع ماده 2 این آیین‌نامه باید ترتیبی اتخاذ نمایند که حوزه مالیاتی و یا حسب مورد کارشناسان و مسئولان واحدهای اطلاعات و خدمات مالیاتی در اسرع وقت دفاتر و اسناد و مدارک مأخوذه را بررسی و گزارش و صورت‌جلسات لازم را به منظور ضبط در پرونده مالیاتی مربوط تهیه نمایند به نحوی که حداکثر ظرف یک ماه از تاریخ دریافت در همان محل دریافت به وسیله مأموران تشخیص حوزه مالیاتی ذی‌ربط به مؤدی در قبال اخذ رسید تحویل گردد.
ماده 5- صورت‌مجلس تنظیمی هیأت‌ها باید حداقل متضمن نکات زیر باشد.
1- شماره و تاریخ حکم مأموریت و مرجع صدور آن
2- تاریخ مراجعه هیأت
3- سال مالیاتی مربوط به دفاتر مورد بازدید
4- مشخصات دفاتر ارائه شده
5- شماره و تاریخ آخرین ثبت با قید شماره صفحه و نوع دفتر مربوط
6- شماره صفحاتی که به علت سفید ماندن با خط قرمز علامت‌گذاری شده و با قید نوع دفتر
7- ذکر اینکه تبصره ماده 181 نیز ضمن انجام مأموریت اجرا گردیده و صورت‌مجلس و دفاتر و اسناد و مدارک موضوع آن ضمیمه می‌باشد (در صورت اجرای تبصره مذکور)
8- نام و مشخصات و امضای اعضای هیأت
9- نام و مشخصات مؤدی یا حسابدار وی
10- توضیحات لازم در موارد عدم ارائه دفاتر و خودداری مؤدی یا حسابدار وی از امضای صورت‌جلسه
11- سایر توضیحات ضروری در خصوص اجرای ماده 3 و 4 این آیین‌نامه
ماده 6- صورت‌مجلس موضوع ماده 3 باید در سه نسخه تنظیم و یک نسخه آن به مؤدی (یا حسابدار) تسلیم شود و نسخه دیگر صورت‌مجلس در همان روز رسیدگی یا حداکثر در روز بعد با گزارش اقدام هیأت به مقامات یا مسئولان مذکور در ماده 2 تسلیم خواهد شد تا در دفتر مخصوصی که برای ثبت این صورت‌جلسات باید اختصاص یابد به ترتیب تاریخ ثبت و یک نسخه آن نگهداری و نسخه دیگر برای ضبط در پرونده مؤدی به حوزه مالیاتی مربوط فرستاده شود.
تبصره - صورت‌مجلس موضوع ماده 4 این آیین‌نامه هم باید در دو نسخه تنظیم و به انضمام دفاتر و اسناد و مدارک مربوط همراه صورت‌مجلس فوق‌الذکر نگهداری و نسخه دیگر را به انضمام دفاتر و اسناد و مدارک تسلیم به حوزه مالیاتی یا عندالاقتضا به واحد کارشناسی ذی‌ربط تحویل نمایند.
ماده 7- مأموران تشخیص در مواردی که پرونده را حسب مقررات به هیأت‌های موضوع بند 3 ماده 97 قانون مالیات‌های مستقیم احاله می‌نمایند مکلفند موارد اجرای ماده 181 قانون مزبور و تبصره آن را هم به آن هیأت‌ها اعلام کنند تا مفاد صورت‌جلسات تنظیمی موضوع این آیین‌نامه نیز مورد توجه آن‌ها قرار گیرد.
مرتضی محمدخان
وزیر امور اقتصادی و دارایی