مورخ: 1394/02/14
شماره: 94/34215
سایر قوانین
ابلاغ سیاست‌های پولی و اعتباری نظام بانکی کشور در سال 1394
جهت اطلاع مدیران عامل محترم کلیه بانک‌های دولتی، غیر دولتی، شرکت دولتی پست بانک و مؤسسات اعتباری توسعه، کوثر مرکزی و عسکریه ارسال می‌گردد.

با سلام؛
احتراماً، همان‌گونه که استحضار دارند طی سالیان اخیر، وجود دو نقیصه هم زمان تورم بالا و رکود شدید اقتصادی، پیکره اقتصاد ایران را با چنان بیماری صعب‌العلاجی مواجه ساخته بود که درمان یکی، مستلزم اتخاذ سیاست‌هایی بود که موجب تشدید دیگری می‌شد و بالعکس. از این رو، مجموعه سیاست‌گذاری اقتصادی کشور پس از استقرار دولت یازدهم و انجام بررسی‌های موشکافانه علل و عوامل موجده چنین وضعیتی و اولویت‌بندی مجموعه سیاست‌ها و اقداماتی که در این زمینه باید به کار گرفت، بر لزوم رعایت جدی انضباط پولی و مالی در تمامی ارکان اقتصادی کشور تأکید و برای خروج از این موقعیت دشوار، تدابیر و سیاست‌هایی را تحت عنوان بسته خروج غیر تورمی از رکود، در دستور کار خود قرار داد تا ارکان مختلف دولت آن‌ها را به طور منسجم و در هماهنگی با روند واقعیات و شاخص‌های اقتصادی جامعه به اجرا درآورند. کاهش قابل ملاحظه نرخ تورم از 34.7 درصد در سال 1392 به 15.6 درصد در پایان سال 1393 و به طور هم زمان، افزایش شاخص رشد اقتصادی با تجربه ارقام مثبت در سه فصل متوالی آن هم پس از تجربه دو سال متوالی ارقام منفی نشان از توفیق سیاست‌های متخذه از سوی دولت یازدهم در این زمینه، در مدت زمانی کمتر از دو سال بوده است. سیاست‌هایی که باید همچنان با جدیت هرچه تمام‌تر دنبال شوند.
پیشبرد موفقیت آمیز سیاست‌های مذکور و تداوم این روند رو به رشد، به یقین مستلزم ایفای نقش مؤثر و جدی شبکه بانکی کشور در این عرصه، اتخاذ سیاست‌ها و تدابیر مناسب و همگامی و همکاری مؤثر و شایسته یکایک بانک‌های کشور می‌باشد. بر همین اساس، شورای پول و اعتبار در یک هزار و یکصد و نود و هشتمین جلسه خود که در روز سه‌شنبه مورخ 8/2/1394 برگزار شد، سیاست‌هایی را با رویکرد کاهش هزینه‌های تأمین مالی و حل هم‌زمان مشکلات موجود در شبکه بانکی کشور و بازار پول به شرح پیوست اتخاذ نمود که بدین وسیله جهت اجرا ابلاغ می‌گردد. در این رابطه، ذکر این نکته ضروری است که با توجه به مشکلات ناشی از پرداخت تسهیلات بانکی با نرخ‌های غیر متعارف و نامتناسب با بازدهی فعالیت‌های بخش واقعی اقتصاد طی سالیان اخیر، شورای پول و اعتبار بر آن شد تا از طریق اعمال سقف بر نرخ سود تسهیلات عقود مشارکتی، دامنه مجازی را متناسب با شرایط واقعی اقتصاد و بازدهی فعالیت‌های مولد اقتصادی تعیین نماید تا از رهگذر آن، هم به تأمین مالی بخش تولید مساعدت کرده باشد و هم سلامت و شفافیت بانکی را ارتقا دهد و هم این که با کاهش هزینه‌های تمام شده تولید کالاها و خدمات - ضمن ایجاد هماهنگی بین مجموعه شاخص‌های اقتصادی از یک سو و اقتصادی کردن تولید کالاها و خدمات برای تولیدکنندگان کشور و در نتیجه کمک به خروج از رکود واحدهای تولیدی از سوی دیگر - روند کاهشی نرخ تورم را تداوم بخشد. موضوعی که در هماهنگی با فلسفه وجودی بانک‌های مرکزی مبنی بر حفظ ارزش پول و موازنه پرداخت‌ها و تسهیل مبادلات بازرگانی و کمک به رشد اقتصادی کشورها بوده و بر آن است تا با دمیدن روح منطق و توجیه اقتصادی در کالبد طرح‌های اقتصادی که مقرر است از محل این قبیل تسهیلات، تأمین مالی شوند، از بروز بسیاری از انواع ریسک‌ها به خصوص ریسک اعتباری و نکول تسهیلات و تعهدات بکاهد و کاهش مطالبات غیر جاری را به ارمغان آورد. بدیهی است که اجرای مؤثر و موفقیت آمیز سیاست مذکور، زمینه حرکت به سمت اقتصادی پویاتر و باثبات‌تر را برای کشور فراهم می‌آورد. البته همان گونه که در مجموعه سیاست‌های مزبور ملاحظه می‌شود سقف مذکور در کنار مجموعه تدابیر دیگری اتخاذ شده است تا در مقام عمل، تنظیمات لازم به طور هوشمندانه، مستمر و متناسب با شاخص‌های اقتصادی کشور توسط بانک مرکزی جمهوری اسلامی ایران به عنوان مقام ناظر بازار پولی کشور اعمال شود؛ لذا هدف‌گیری اصلی نظام بانکی کشور باید بر این مبنا استوار باشد که در بین طرح‌های اقتصادی با سودآوری حداکثر 24 درصد، طرح‌هایی انتخاب شوند که کمترین ریسک را به همراه دارد تا از این طریق، سلامت و ثبات و پایداری نظام بانکی کشور که از اصول کلی اقتصاد مقاومتی است، محقق شود.
با عنایت به مراتب فوق و نظر به لزوم حرکت هماهنگ شبکه بانکی کشور در راستای سیاست‌های کلی خروج غیر تورمی از رکود و به منظور تکمیل مجموعه اقداماتی که تا کنون به همت والای مدیران شبکه بانکی کشور به اجرا در آمده است، خواهشمند است دستور فرمایند تا مجموعه سیاستی پیوست به تمام واحدها و شعب آن بانک/مؤسسه اعتباری ابلاغ و از تاریخ 16/2/1394 به مرحله اجرا گذاشته شده؛ بر حسن اجرای آن نظارت دقیق اعمال شود.
عبدالمهدی ارجمندنژاد
حمید رضا غنی‌آبادی
مدیریت کل مقررات، مجوزهای بانکی و مبارزه با پول‌شویی
اداره مطالعات و مقررات بانکی



دستورالعمل ناظر بر سیاست‌های پولی و اعتباری در سال 1394
(لازم‌الاجرا در نظام بانکی کشور از تاریخ 16/2/1394)

  • سقف نرخ سود علی‌الحساب سپرده‌های بانکی متناسب با طول دوره سپرده‌گذاری (با حداکثر سررسید یک سال) معادل 20 درصد تعیین می‌گردد.

    • بانک‌ها و مؤسسات اعتباری موظفند نرخ سود قطعی سپرده‌های خود را در قالب عقود اسلامی و بر اساس سودآوری، در پایان دوره پس از حسابرسی عملیات مالی آن‌ها، پس از تأیید بانک مرکزی و تصویب مجمع، تسویه نمایند.

    • شرایط انتشار اوراق گواهی سپرده عام و خاص (میزان انتشار، نرخ سود علی‌الحساب، سررسید و ...) در اختیار بانک مرکزی خواهد بود.

  • حداکثر نرخ سود تسهیلات عقود غیر مشارکتی بانک‌ها و مؤسسات اعتباری معادل 21.0 درصد تعیین می‌گردد.

    • نرخ سود تسهیلات خرید مسکن از محل اوراق حق تقدم تسهیلات بانک مسکن (عقد فروش اقساطی) معادل 16.0 درصد خواهد بود. نرخ سود تسهیلات خرید مسکن از محل صندوق پس‌انداز مسکن بانک مسکن نیز معادل 14.0 درصد تعیین می‌شود.

    • نرخ سود تسهیلات مسکن مهر در خصوص قراردادهای جدید برای دوره احداث در قالب عقود اسلامی معادل 11.0 درصد و برای فروش اقساطی پس از احداث، معادل 12.0 درصد تعیین می‌شود.

    • نرخ سود مورد عمل شرکت‌های لیزینگ معادل 21.0 درصد تعیین می‌شود. دریافت هرگونه وجه اضافی از سوی شرکت‌های مزبور برای اعطای تسهیلات ممنوع می‌باشد.

  • سقف نرخ سود مورد انتظار عقود مشارکتی هنگام عقد قرارداد بین بانک‌ها و مؤسسات اعتباری و مشتری معادل 24.0 درصد تعیین می‌شود. این نرخ متناسب با تحولات و شرایط اقتصادی کشور هر سه ماه یک بار توسط شورای پول و اعتبار مورد بازبینی قرار خواهد گرفت.

  • نسبت سپرده قانونی برای انواع سپرده‌ها در بانک‌های تجاری و مؤسسات اعتباری (دولتی و غیر دولتی) به طور یکسان و معادل 13.0 درصد تعیین می‌شود. نسبت سپرده قانونی سپرده‌های بانک‌های تخصصی و شعب بانک‌ها و مؤسسات اعتباری در مناطق آزاد معادل 10.0 درصد تعیین می‌شود. نسبت سپرده قانونی صندوق پس‌انداز بانک مسکن بدون تغییر خواهد بود. منابع آزاد شده از محل تعدیل سپرده قانونی، ابتدا صرف تسویه بدهی بانک‌ها به بانک مرکزی خواهد شد.

    • نسبت سپرده قانونی سپرده‌های قرض‌الحسنه پس‌انداز بانک‌ها و مؤسسات اعتباری معادل 10.0 درصد تعیین می‌شود.

    • مجوز اعطایی به بانک‌ها مبنی بر نگهداری تا سقف 2.0 واحد درصد سپرده‌های قانونی خود نزد بانک مرکزی (مرتبط با منابع سپرده‌ای) به صورت موجودی نقد (موضوع بخشنامه شماره م‌ب/2412 مورخ 28/6/1387 بانک مرکزی) به قوت خود باقی خواهد بود.

  • نرخ سود علی‌الحساب اوراق مشارکت شرکت‌های دولتی و غیر دولتی و شهرداری‌ها متناسب با سود انتظاری حاصل از طرح‌های موضوع سرمایه‌گذاری و در مقاطع سه ماهه پرداخت می‌گردد. حداکثر نرخ سود علی‌الحساب این اوراق معادل 21.0 درصد تعیین می‌شود. لازم است سود قطعی حاصله پس از دوره مشارکت وفق مقررات موجود به دارنده اوراق پرداخت شود.

    • بازخرید قبل از سررسید این اوراق توسط بانک‌ها امکان‌پذیر نمی‌باشد، لیکن معامله دست دوم اوراق مذکور در بانک‌ها و بورس اوراق بهادار مجاز می‌باشد.

  • سقف قابل انتشار اوراق مشارکت و صکوک (موضوع بانک‌ها، شهرداری‌ها و شرکت‌های دولتی) دارای مجوز بانک مرکزی در سال 1394 به میزان 100 هزار میلیارد ریال خواهد بود. سقف انتشار اوراق مشارکت موضوع تبصره ذیل ماده. قانون نحوه انتشار اوراق مشارکت برای اوراق منتشره با مجوز سازمان بورس اوراق بهادار، در سال 1394 به میزان 50 هزار میلیارد ریال تعیین می‌گردد.

  • نرخ سود صکوک منتشره با مجوز بانک مرکزی، متناسب با ارزش دارایی پایه صکوک و سررسید اوراق از سوی بانک مرکزی تعیین می‌گردد.

    • بازخرید قبل از سررسید این اوراق توسط بانک‌ها امکان‌پذیر نمی‌باشد، لیکن معامله دست دوم اوراق مذکور در بانک‌ها و بورس اوراق بهادار مجاز می‌باشد.

    • نرخ سود صکوک منتشره در بازار پول که با مجوز سازمان بورس اوراق بهادار صادر می‌شود و دارای ضمانت مؤسسات اعتباری می‌باشد، با هماهنگی بانک مرکزی تعیین می‌گردد.

  • بانک مرکزی مکلف است نسبت به محاسبه ریسک بانک‌ها و مؤسسات اعتباری و رتبه‌بندی آن‌ها و اعلام آن به جامعه به روش مناسب اقدام نماید.

  • مدیران بانک‌ها و مؤسسات اعتباری که نرخ مصوب شورای پول و اعتبار در تجهیز و تخصیص منابع را رعایت ننمایند، متخلف محسوب شده و ضمن اطلاع‌رسانی به عموم، به هیأت انتظامی بانک‌ها معرفی خواهند شد.