رای شماره 1883331 هییت تخصصی مالیاتی، بانکی دیوان عدالت اداری با موضوع: عبارت "معافیت نرخ صفر قابل تسری...

هییت تخصصی مالیاتی، بانکی

* شماره پرونده: هـ ت/0300241 

* شماره دادنامه سیلور: 140431390001883331       تاریخ: 1404/07/28 

* شاکی: آقای بهمن زبردست

* طرف شکایت: سازمان امور مالیاتی کشور

* موضوع شکایت و خواسته: ابطال از زمان صدور عبارت "معافیت نرخ صفر قابل تسری به درآمدهای حاصل از فروش محصولات به غیراعضا نمی باشد." از انتهای پاراگراف چهارم نامه شماره 44827/232/د ـ 1403/06/27 مدیرکل دفتر فنی و مدیریت ریسک سازمان امور مالیاتی کشور

ـــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ

* شاکی دادخواستی به طرفیت سازمان امور مالیاتی به خواسته فوق الذکر به دیوان عدالت اداری تقدیم کرده که به هییت عمومی ارجاع شده است متن مقرره مورد شکایت به قرار زیر می باشد:

بازگشت به نامه شماره 23837/255/د مورخ 1403/05/01 در خصوص شمول نرخ صفر موضوع ماده 133 قانون مالیات های مستقیم به شرکت تعاونی گسترش کشاورزی مرغداران مروارید، به آگاهی می رساند؛

مطابق بخشنامه شماره 27996/1727/4/30 مورخ 1374/05/21 معاون محترم درآمدهای مالیاتی وقت وزارت متبوع که به تایید هییت عمومی شورای عالی مالیاتی نیز رسیده است، معافیت مذکور ناظر بر درآمدهایی است که در حدود مقررات و اساسنامه های تنظیمی براساس قانون بخش تعاون منطبق با عنوان شرکت تعاونی تحصیل می شود. لذا در مواردی که فعالیت شرکت تعاونی یا اتحادیه های آن ها مغایر با عنوان موضوع آنها باشد، درآمد حاصله مشمول معافیت ماده مذکور نخواهد بود.

هییت عمومی دیوان عدالت اداری به موجب دادنامه شماره 316 مورخ 1375/12/25 مراد از حکم مقرر در ماده مذکور را معافیت شرکت های تعاونی از پرداخت مالیات ناشی از درآمد فعالیت های متناسب و هماهنگ با اهداف و اساسنامه شرکت های مزبور دانسته و متن بخشنامه فوق الذکر را تایید نموده است.

با عنایت به موارد فوق، معافیت/نرخ صفر مذکور مشمول آن قسمت از درآمدهای شرکت های تعاونی روستایی، عشایری، کشاورزی، صیادان، کارگری، کارمندی، دانشجویان و دانش آموزان و اتحادیه های آنها می باشد که در قالب اساسنامه منطبق با قانون بخش تعاون اقتصاد جمهوری اسلامی ایران مصوب 1370 و قانون شرکت های تعاونی مصوب 1350 و عنوان شرکت تحصیل شده باشد و این معافیت/ نرخ صفر قابل تسری به درآمدهای حاصل از فروش محصولات به غیراعضا نمی باشد.

علی ایحال، چنانچه شرکت تعاونی گسترش کشاورزی مرغداران مروارید به نمایندگی از اعضای خود، اقدام به خرید و فروش محصولات اعضا نمایند و کارمزد خرید و فروش محصولات را به عنوان درآمد شناسایی نمایند، با رعایت سایر مقررات مشمول معافیت/ نرخ صفر موضوع ماده 133 قانون مالیات های مستقیم خواهد بود.

* دلایل شاکی برای ابطال مقرره مورد شکایت:

وفق مادۀ 133 قانون مالیات های مستقیم، " صد درصد (100%) درآمد صندوق حمایت از توسعه بخش کشاورزی، شرکت های تعاونی روستایی، عشایری، کشاورزی، صیادان، کارگری، کارمندی، دانشجویان و دانش آموزان و اتحادیه های آنها از مالیات معاف است." وفق مادۀ 1 دستورالعمل تشکیل تعاونی ها نیز، "شرکت های تعاونی به لحاظ نوع فعالیت به دو دسته تقسیم می شوند: الف ـ شرکت تعاونی تولید: شرکتی است که به منظور اشتغال اعضا در امور مربوط به کشاورزی، دامداری، دامپروری، پرورش و صید ماهی، شیلات، صنعت، معدن، عمران شهری و روستایی و عشایری و نظایر اینها فعالیت می نماید. ب ـ شرکت تعاونی توزیع: شرکتی است که در امور مربوط به تهیه و توزیع کالا، مسکن، خدمات و سایر نیازمندی های اعضا فعالیت می نماید." 

بر این اساس، روشن است که برای نمونه، یک شرکت تعاونی مرغداران یا شرکت تعاونی صیادان که از تعدادی عضو مرغدار یا صیاد تشکیل شده که هدفشان هم تولید مرغ یا صید ماهی و فروش آن به دیگران است، اگر فعالیتش مطابق با اساسنامه همان شرکت تعاونی باشد، از معافیت موضوع مادۀ 133 قانون مالیات های مستقیم هم برخوردار خواهد شد. با این همه در انتهای پاراگراف چهارم نامه مورد شکایت، که درخصوص شمول این معافیت به یک تعاونی مرغداران است مقرر شده که، "معافیت/ نرخ صفر قابل تسری به درآمدهای حاصل از فروش محصولات به غیراعضا نمی باشد." 

این حکم نه تنها خلاف قانون، بلکه چنان خلاف عقل است که اگر چنان بدگمان نباشیم که بگوییم، مدیرکل محترم دفتر فنی و مدیریت ریسک مالیاتی، که بنا به جایگاهش قاعدتا باید از مطلع ترین و با دانش ترین مدیران سازمان امور مالیاتی باشد، تجاهل العارف کرده تا مانع از برخورداری شرکتهای تعاونی از معافیت قانونی شان شود، دست کم می توان گفت که به کل خالی الذهن بوده وگرنه محال عقل است کسی تصور کند گروهی مرغدار، شرکت تعاونی مرغداری ای را با هدف فروش مرغ به خودشان تاسیس کرده اند و قانونگذار هم معافیت مالیاتی شرکتهای تعاونی تولیدی را به شرطی اعطا کرده که تولیدکنندگان عضو تعاونی تولیدی، کالاهای تولیدی شان را خودشان از تعاونی که تاسیس کردند بخرند. لذا با توجه به موارد گفته شده درخواست ابطال از زمان صدور این عبارت را دارم. 

* خلاصه مدافعات طرف شکایت:

با عنایت به مفاد ماده 133 قانون مالیات های مستقیم و به موجب بخشنامه شماره 27996/1727/4/30 مورخ 1374/05/21 که به تایید هییت عمومی شورای عالی مالیاتی نیز رسیده است، «معافیت مندرج در ماده یاد شده ناظر بر درآمدهایی است که در حدود مقررات و اساسنامه های تنظیمی براساس اساسنامه قانون شرکت های تعاونی مصوب سال 1350 و قانون بخش تعاونی اقتصادی جمهوری اسلامی ایران مصوب 1370/06/13 منطبق با عنوان شرکت تعاونی فعالیت دارند، امکان پذیر است»، هییت عمومی دیوان عدالت اداری نیز به موجب دادنامه شماره 316 مورخ 1375/12/25 عنوان داشته، «مراد از حکم مقرر در ماده 133 قانون اصلاح قانون مالیات های مستقیم مصوب سال 1371 معافیت شرکت های تعاونی از پرداخت مالیات ناشی از درآمد فعالیت های متناسب و هماهنگ با اهداف و اساسنامه شرکت های مزبور می باشد و بخشنامه صدرالاشاره را مورد تایید قرار داده است» لذا در مواردی که فعالیت شرکت تعاونی یا اتحادیه های آن ها مغایر با عنوان موضوع آنها باشد درآمد حاصله مشمول معافیت ماده مذکور نخواهد بود.

با توجه به متن صریح ماده 27 قانون بخش تعاون اقتصاد جمهوری اسلامی ایران مصوب 1370/06/13 با اصلاحات بعدی، که عنوان می دارد، «تعاونی های توزیع عبارتند از تعاونی هایی که نیاز مشاغل تولیدی و یا مصرف کنندگان عضو خود را در چهارچوب مصالح عمومی و به منظور کاهش هزینه ها و قیمت ها تامین می نمایند» این امر بدیهی است، چنانچه شرکت های تعاونی توزیعی که فعالیت خارج از اساسنامه و فروش محصولات به غیر اعضا داشته باشند، مشمول معافیت/ نرخ صرف مالیاتی مقرر نخواهند بود. با این وصف، نظر به معروضات و مستندات ارایه شده رد شکایت شاکی محترم مورد استدعا است.

رای هییت تخصصی مالیاتی بانکی دیوان عدالت اداری

براساس ماده 27 قانون بخش تعاونی اقتصاد جمهوری اسلامی ایران مصوب 1370/06/13: «تعاونی های توزیع عبارتند از تعاونی هایی که نیاز مشاغل تولیدی و یا مصرف کنندگان عضو خود را در چهارچوب مصالح عمومی و به منظور کاهش هزینه ها و قیمت ها تامین می نمایند» و با توجه به حکم قانونی مذکور که دلالت بر تمرکز فعالیت شرکت های تعاونی توزیعی بر تامین نیاز مصرف کنندگان خود دارد، لذا حکم مقرر در عبارت مورد اعتراض از نامه شماره 44827/232/د مورخ 1403/06/27 مدیرکل فنی و مدیریت سازمان امور مالیاتی کشور که متضمن عدم تسری معافیت موضوع ماده 133 قانون مالیاتهای مستقیم به درآمدهای حاصل از فروش محصولات به غیراعضاست، خلاف قانون و خارج از حدود اختیار نیست و به استناد بند (ب) ماده 84 قانون دیوان عدالت اداری رای به رد شکایت صادر می شود. این رای مستند به ماده 93 قانون دیوان عدالت اداری (اصلاحی مصوب 1402/02/10) در رسیدگی و تصمیم گیری مراجع قضایی و اداری معتبر و ملاک عمل بوده و ظرف مدت بیست روز از تاریخ صدور توسط رییس دیوان عدالت اداری و یا ده نفر از قضات دیوان عدالت اداری قابل اعتراض است. 

نایب رییس هییت تخصصی مالیاتی بانکی دیوان عدالت اداری ـ ابوالفضل حسن زاده