قانون موافقت نامه تاسیس دالان حمل و نقل و گذر بین‌المللی بین دولت‌های جمهوری اسلامی ایران، جمهوری اسلامی...

با ابراز تمایل خویش نسبت به توسعه و بهبود توانمندی‌های خود جهت تسهیل حمل و نقل و گذر کالا و مسافر بر اساس قوانین ملی موجود و طبق کنوانسیون‌های بین‌المللی و استانداردهای حمل و نقل که طرف‌های متعاهد عضو آن می‌باشند؛

با تاکید بر بهره‌برداری از زیرساخت‌های موجود و آتی حمل و نقل به منظور حمل و نقل و گذر کالا و مسافر از طریق قلمرو خود؛

با تاکید بر اهمیت بندر چابهار به عنوان کانون (هاب) توسعه همکاری‌های حمل و نقلی و گذری میان سه کشور؛

با یادآوری یادداشت تفاهم منعقده در دی ماه 1381 هجری شمسی برابر با ژانویه 2003 میلادی میان جمهوری اسلامی ایران و جمهوری اسلامی افغانستان و جمهوری هند درخصوص توسعه زیرساخت‌های حمل و نقلی و گذری در قلمرو سه کشور؛

به شرح زیر توافق نموده اند:

ماده 1ـ تعاریف

تعاریف و اصطلاحات به کاررفته در این موافقتنامه دارای معانی زیر می باشند:

الف) متصدی حمل و نقل: هر شخص حقیقی یا حقوقی که در قلمرو یک طرف متعاهد طبق قوانین ملی آن به ثبت رسیده و مجاز به انجام عملیات حمل و نقل بین‌المللی کالا و مسافر باشد.

ب) بندر خشک: محلی درون مرزی به عنوان مرکز پشتیبانی مرتبط با یک یا چند شیوه حمل و نقل برای جابجایی، نگهداری و بازرسی نظارتی کالاهای در حال حرکت در تجارت بین‌المللی و اعمال تشریفات و کنترل گمرکی حاکم.

پ) کارگروه پیگیری: واحدی که به شورای هماهنگی کمک می‌کند و متشکل از نمایندگان تمامی طرف‌های متعاهد و مسوول تنظیم تمام فعالیت‌ها در چهارچوب موافقتنامه می‌باشد.

ت) طرف‌های موسس: به طور مشترک جمهوری اسلامی ایران، جمهوری اسلامی افغانستان و جمهوری هند.

ث) کالا: تمامی انواع کالاها (با سامانه هماهنگ کدگذاری) که متصدی حمل و نقل، حمل آن‌ها را به استناد قرارداد حمل از طریق دالان های حمل و نقل و گذر بین‌المللی برعهده می‌گیرد.

ج) کالاهای خطرناک: هر نوع ماده ، فرآورده یا پسماند به رسمیت شناخته شده بین‌المللی که به دلیل خصوصیات خود، می‌تواند در فرآیند حمل و نقل، بارگیری یا تخلیه، باعث انفجار، آتش سوزی یا آسیب رساندن به کالاها، زیرساخت‌های حمل و نقلی و نیز زندگی، سلامت، محیط زیست و امنیت ملی شود.

چ) فرودگاه بین‌المللی: محل‌هایی که هواپیماها فرود می آیند و برای حمل و نقل بین‌المللی هوایی باز است و برای تخلیه و بارگیری کالا و پیاده و سوار کردن مسافر استفاده می‌گردد.

ح) بندر بین‌المللی: محل‌هایی که کشتی‌ها در آن پهلو می‌گیرند، و بر روی کشتیرانی دریایی بین‌المللی باز است و برای بارگیری و تخلیه کالا و سوار و پیاده کردن مسافر استفاده می‌شود.

خ) دالان حمل و نقل و گذر بین‌المللی: شبکه ای از نظام‌های حمل و نقل اصلی درنظر گرفته شده برای حمل و نقل بین‌المللی از طریق بندر چابهار که طرف‌های متعاهد را به یکدیگر مرتبط می‌نماید.

د) حمل و نقل بین‌المللی: جابجایی قانونی کالا و مسافر به وسیله شیوه‌های مختلف حمل و نقل (زمینی، دریایی و یا هوایی) از طریق قلمروهای ملی طرف‌های متعاهد.

ذ) سرمایه گذاری: هرگونه سرمایه گذاری که از طرف هر واحد، موسسه مالی یا اهداکننده (ملی یا بین‌المللی) درجهت توسعه طرح (پروژه) زیرساخت حمل و نقلی در مسیر دالان حمل و نقل و گذر بین‌المللی تامین شود.

ر) حمل و نقل چند وجهی: حمل کالا به وسیله حداقل دو شیوه مختلف حمل و نقلی.

ز) مسافر: هر شخص حقیقی که به طور قانونی توسط حمل و نقل زمینی، دریایی یا هوایی یا ترکیبی از آن‌ها، از طریق دالان های حمل و نقل و گذر بین‌المللی از یک نقطه به نقطه دیگر مسافرت نماید.

ژ) کالاهای فاسدشدنی: هر نوع کالایی که نیاز به اقدامات حفاظتی و روند گذر سریع در عبور از مرز (زمینی، دریایی و یا هوایی) و از طریق دالان های حمل و نقل و گذر بین‌المللی داشته باشد.

س) گذر: حمل و نقل کالا و مسافر از قلمرو یک طرف متعاهد از طریق دالان های حمل و نقل و گذر بین‌المللی که در آن نقاط مبدا و مقصد، خارج از قلمرو آن طرف متعاهد باشد.

ش) حمل و نقل: روش‌هایی برای انجام جابجایی کالا و مسافر از طریق جاده، ریل، دریا و هوا یا ترکیبی از هر یک از آن‌ها.

ص) حمل و نقل کالا و مسافر: حمل و نقل کالا و مسافر توسط یک یا چند شیوه مختلف حمل و نقل از یک نقطه به نقطه دیگر در ازای دریافت هزینه حمل.

ماده 2ـ حیطه شمول کلی

1ـ مفاد این موافقتنامه، حمل و نقل و گذر بین‌المللی کالا و مسافر از طریق قلمرو طرف‌های متعاهد به وسیله هر شیوه حمل و نقل در طول مسیرهای مصوب شورای هماهنگی، که طبق ماده (9) این موافقتنامه تشکیل خواهد شد را تنظیم می‌کند.

2ـ مقامات صلاحیتدار طرف‌های متعاهد برای اجرای این موافقتنامه به شرح زیر خواهند بود:

ـ در جمهوری اسلامی ایران : وزارت راه و شهرسازی

ـ در جمهوری اسلامی افغانستان: وزارت ترانسپورت

ـ در جمهوری هند: وزارت امور خارجه

3ـ این موافقتنامه بر حقوق و تعهدات هر یک از طرف‌های متعاهد ناشی از پیمان ها و موافقتنامه‌های بین‌المللی موجود که طرف‌های متعاهد عضو آن‌ها هستند، از جمله آن‌هایی که بین طرف‌های متعاهد منعقد شده است، تاثیر نخواهد گذاشت. چنانچه مفاد این موافقتنامه با سایر تعهدات بین‌المللی طرف‌های متعاهد مغایرت داشته باشد، موضوع در شورای هماهنگی توسط طرف‌های متعاهد مورد بحث قرار می‌گیرد.

ماده 3ـ اهداف

اهداف موافقتنامه به شرح زیر می‌باشد:

1ـ ایجاد دالان حمل و نقل قابل اعتماد به منظور حمل و نقل و گذر روان کالا و مسافر از طریق بندر چابهار بین جمهوری اسلامی ایران، جمهوری اسلامی افغانستان و جمهوری هند.

2ـ افزایش اثربخشی دالان حمل و نقل با هدف بهینه سازی هزینه‌های حمل و نقل.

3ـ جذب گذر کالا و مسافر کشورهای دیگر از طریق دالان های حمل و نقل و گذر بین‌المللی.

4ـ تسهیل دسترسی به بازارهای بین‌المللی با استفاده از حمل و نقل زمینی، دریایی و یا هوایی از طریق بندر چابهار.

5 ـ تامین امنیت سفر و اجرای استانداردهای بین‌المللی ایمنی در خصوص حمل و نقل و گذر کالا و مسافر و نیز حفاظت محیط زیست میان طرف‌های متعاهد.

6 ـ ساده سازی، هماهنگی و استانداردسازی تشریفات حاکم بر حمل و نقل بین‌المللی و گذر کالا و مسافر طبق کنوانسیون‌ها و موافقتنامه‌های بین‌المللی که طرف‌های متعاهد عضو آن‌ها می‌باشند.

ماده 4ـ دالان های حمل و نقل و گذر بین‌المللی

1ـ طرف‌های متعاهد، مسیرهای دالان های حمل و نقل و گذر بین‌المللی را تعیین و زیرساخت‌های حمل و نقلی را که در حمل و نقل کالا و مسافر مورد استفاده قرار خواهند گرفت، مشخص خواهند نمود.

2ـ طرف‌های متعاهد تلاش خواهند نمود تمام اقدامات لازم را به منظور ارایه کمک به یکدیگر از طریق سرمایه گذاری در ترغیب طرح‌های زیرساخت‌های حمل و نقل در مسیر دالان های حمل و نقل و گذر بین‌المللی به انجام رسانند.

3ـ بنادر خشک هر طرف متعاهد که در دالان های گذر تعیین شده قرار دارند، به عنوان نقاط مبدا یا مقصد تلقی خواهند شد.

ماده 5 ـ توسعه تسهیلات برای حمل و نقل و گذر بین المللی کالا و مسافر

1ـ طرف‌های متعاهد در حین اجرای این موافقتنامه طبق قوانین ملی خود تسهیلات موثر در زمینه حمل و نقل و گذر بین‌المللی کالا و مسافر از طریق قلمرو خود را فراهم خواهند کرد.

2ـ طرف‌های متعاهد صدور روادید را تسهیل خواهند نمود.

3ـ طرف‌های متعاهد، به منظور تسهیل تردد وسایل نقلیه در مسیر دالان های حمل و نقل و گذر بین‌المللی، اقداماتی را انجام خواهند داد.

ماده 6 ـ قواعد حاکم بر حمل ونقل کالاهای خطرناک، ممنوعه یا دارای استفاده دوگانه

1ـ بر اساس این موافقتنامه، حمل و نقل و گذر کالاهای خطرناک، ممنوعه یا دارای استفاده دوگانه، از طریق قلمرو یک طرف متعاهد، بدون اخذ مجوز قبلی از طرف متعاهد مربوط ممنوع می‌باشد.

2ـ طرف‌های متعاهد این کالاها را مشخص خواهند نمود و متعاقبا فهرستی به وسیله کارگروه پیگیری که طبق ماده (10) این موافقتنامه تشکیل می‌شود، گردآوری خواهد شد. کارگروه پیگیری، فهرست کالاهای مشخص شده را برای تصویب به شورای هماهنگی ارسال خواهد نمود.

3ـ کشور امین اسناد و دبیرخانه موافقتنامه، فهرست تصویب شده را به آگاهی طرف‌های متعاهد خواهد رساند.

ماده 7ـ قواعد حاکم بر حمل ونقل کالاهای فاسدشدنی

طرف‌های متعاهد، گذر کالاهای فاسدشدنی از طریق مرزهای طرف‌های متعاهد را بدون هرگونه تاخیر غیرمتعارف، تسریع و تسهیل خواهند نمود.

ماده 8 ـ گمرک‌ها، مالیات ها و عوارض

1ـ طرف‌های متعاهد اقداماتی را به منظور استانداردسازی، ساده سازی و هماهنگ سازی قواعد و تشریفات گمرکی حاکم بر کالا و مسافر در مسیر دالان های حمل و نقل و گذر بین‌المللی انجام خواهند داد.

2ـ طرف‌های متعاهد تلاش خواهند نمود مالیات ها، مالیات‌های غیرمستقیم و سایر عوارض دولتی از جمله هزینه‌های ناشی از خدمات ارایه شده برای کالاهای گذری را کاهش دهند.

3ـ هزینه‌های ناشی از خدمات ارایه شده توسط تامین‌کنندگان حمل و نقل از بخش‌های دولتی و خصوصی را می توان در مورد کالاها و مسافرهای گذری وضع نمود.

ماده 9ـ شورای هماهنگی

1ـ طرف‌های متعاهد به منظور اجرای این موافقتنامه «شورای هماهنگی» متشکل از معاونین وزیر وزارتخانه مربوط یا نمایندگان قانونی آن‌ها را (طبق بند 2 ماده 2) با وظایف زیر تشکیل خواهند داد:

الف) نظارت بر حسن اجرای مفاد این موافقتنامه؛

ب) تصویب اصلاحات پیشنهادی این موافقتنامه؛

پ) تصویب پیشنهادهای ارایه شده توسط کارگروه پیگیری برای بهبود جریان گذر کالا و مسافر و افزایش جذابیت دالان های حمل و نقل و گذر بین‌المللی؛

ت) تصویب مسیرهای دالان های حمل و نقل و گذر بین‌المللی ارایه شده توسط کارگروه پیگیری؛

ث) تصویب پیشنهادهای ارایه شده توسط کارگروه پیگیری در مورد کاهش میزان مالیات ها، عوارض و هزینه‌های حمل و نقل و گذر کالا و مسافر از طریق دالان های حمل و نقل و گذر با استفاده گسترده از حمل و نقل چند وجهی؛

ج) تصمیم گیری در خصوص نتایج مطالعات انجام شده توسط کارگروه پیگیری با هدف کاهش میزان مالیات ها و تعرفه‌های فعلی که توسط طرف‌های متعاهد در بنادر، پایانه‌های مرزی جاده‌ای، فرودگاه ها و در مسیرهای جاده‌ای، دریایی و ریلی وضع گردیده است و سایر پیشنهادها.

2ـ شورای هماهنگی اولین نشست خود را ظرف مدت سه ماه از تاریخ لازم الاجرا شدن این موافقتنامه به منظور تدوین آئین کار خود و نیز ساز و کار عملکرد کارگروه پیگیری، برگزار خواهد نمود.

3ـ شورای هماهنگی حداقل سالی یک بار، به طور متناوب براساس حروف الفبای انگلیسی، در قلمرو طرف‌های متعاهد یا بنا به درخواست هر یک از طرف‌های متعاهد تشکیل جلسه خواهد داد.

4ـ تصمیمات شورای هماهنگی به اتفاق آرا اتخاذ خواهد شد.

ماده 10ـ کارگروه پیگیری

1ـ اولین جلسه کارگروه پیگیری ظرف مدت دوماه از اولین اجلاس شورای هماهنگی تشکیل خواهد شد. متعاقبا کارگروه پیگیری نیز حداقل سالی یک بار و دقیقا پیش از برگزاری اجلاس شورای هماهنگی یا بنا به درخواست هر یک از طرف‌های متعاهد، تشکیل جلسه خواهد داد.

2ـ رییس هیات نمایندگی هر طرف متعاهد در کارگروه پیگیری در سطح مدیرکل/ دبیر مشترک یا مقام همتراز خواهد بود. نام اعضای کارگروه پیگیری از طریق مجاری دیپلماتیک اعلام خواهد شد.

3ـ زمان دقیق و محل برگزاری جلسه کارگروه پیگیری با هماهنگی کشورهای عضو، تعیین و از طریق مجاری دیپلماتیک اطلاع رسانی خواهد شد.

4ـ کارگروه پیگیری دارای وظایف زیر می‌باشد:

الف) تعیین مسیرهای دالان های حمل و نقل و گذر بین‌المللی؛

ب) مطالعه پیرامون موضوعات مربوط به مالیات ها، هزینه ها و تعرفه‌هایی که درحال حاضر در بنادر، راه آهن ها، جاده ها و مبادی ورودی مرزی هر طرف متعاهد اعمال گردیده و ارایه پیشنهادهایی به شورای هماهنگی به منظور افزایش جذابیت دالان های حمل و نقل و گذر بین‌المللی؛

پ) مطالعه پیرامون موضوعات مربوط به تسهیلات حمل و نقل و زیرساخت‌های حمل و نقل موجود و آتی در قلمرو طرف‌های متعاهد، در صورت ضرورت؛

ت) تهیه پیشنهادهایی جهت تحقق اهداف این موافقتنامه به نحوی که با قوانین ملی هر طرف متعاهد مغایرت نداشته باشد.

ث) تدوین تشریفات (پروتکل های) عملیاتی لازم مانند تشریفات (پروتکل های) مربوط به حمل و نقل و گذر، تشریفات گمرکی و امور کنسولی و بندری ظرف مدت زمان لازم مورد توافق برای حسن اجرای این موافقتنامه؛

ج) تدوین پیشنهادهایی برای یکنواخت و هماهنگ سازی سیاست‌های حمل و نقلی و گذری به منظور توسعه دالان های حمل و نقل و گذر بین‌المللی، زیرساخت‌های حمل و نقل ضروری، پایانه‌های مرزی جاده‌ای و بنادر، ظرفیت سازی و آموزش؛

چ) تدوین پیشنهادهایی به منظور افزایش جریان کالا و مسافر گذری از طریق دالان های حمل و نقل و گذر بین‌المللی؛

ح) تهیه گزارش‌های ادواری و جامع درخصوص پیشرفت اجرای این موافقتنامه.

ماده 11ـ حل و فصل اختلاف ها

1ـ هرگونه اختلاف بین هر یک از طرف‌های متعاهد ناشی از تفسیر یا اجرای این موافقتنامه، از طریق مذاکره بین طرف‌های متعاهد مربوط، حل و فصل خواهد شد.

2ـ چنانچه طرف‌های متعاهد ذی‌ربط در اختلاف، ظرف مدت نه ماه از شروع مذاکرات، نتوانند اختلاف را حل و فصل کنند، اختلاف به شورای هماهنگی ارجاع خواهد شد.

3ـ چنانچه شورای هماهنگی نتواند اختلاف را طی مدت یک سال از زمان ارجاع به آن، حل و فصل نماید، اختلاف از طریق داوری حل و فصل خواهد شد. طرف‌های متعاهد ذی‌ربط در اختلاف، در مورد روش داوری توافق خواهند کرد.

ماده 12ـ الحاق

1ـ این موافقتنامه برای الحاق هر کشوری، مفتوح می باشد.

2ـ هر کشوری که قصد الحاق به این موافقتنامه را داشته باشد، کشور امین اسناد و دبیرخانه را از قصد خود برای الحاق به صورت کتبی آگاه خواهد نمود.

3ـ الحاق کشور درخواست کننده منوط به موافقت تمامی طرف‌های موسس می باشد.

ماده 13ـ کشور امین اسناد و دبیرخانه دایمی

1ـ جمهوری اسلامی ایران کشور امین اسناد و محل استقرار دبیرخانه دایمی این موافقتنامه خواهد بود. کشور امین اسناد نسخه‌های تصدیق شده این موافقتنامه را به طرف‌های متعاهد ارسال خواهد نمود.

2ـ دبیرخانه، طرف‌های متعاهد را از الحاق یا کناره گیری هر طرف متعاهد از این موافقتنامه مطلع خواهد نمود.

ماده 14ـ اصلاحات

اصلاحات این موافقتنامه پس از تصویب شورای هماهنگی و با امضای تمامی طرف‌های متعاهد با در نظر گرفتن ماده (15) این موافقتنامه لازم الاجرا و بخش جدایی ناپذیر این موافقتنامه خواهند شد.

ماده 15ـ اعتبار و لازم الاجرا شدن

1ـ این موافقتنامه سی روز پس از تاریخ آخرین اطلاعیه کتبی هر یک از طرف‌های متعاهد به کشور امین اسناد و دبیرخانه دایمی از طریق مجاری دیپلماتیک مبنی بر انجام تمامی تشریفات قانونی ضروری خود، برای مدت ده سال لازم‌الاجرا خواهد شد. کشور امین اسناد و دبیرخانه دایمی، دیگر طرف‌های متعاهد را از اطلاعیه مزبور آگاه خواهد ساخت.

2ـ پس از مدت مزبور این موافقتنامه همچنان معتبر خواهد ماند، مگر اینکه یکی از کشورهای موسس قصد خود را به طور کتبی از طریق مجاری دیپلماتیک برای کناره گیری از موافقتنامه به اطلاع کشور امین اسناد و دبیرخانه دایمی برساند. در این صورت این موافقتنامه شش ماه بعد نسبت به آن طرف متعاهد، فسخ شده تلقی خواهد گردید.

3ـ هر طرف متعاهد، غیر از طرف‌های موسس نیز می‌تواند به همین روش کناره گیری نماید.

این موافقتنامه شامل یک مقدمه و پانزده ماده در تهران در تاریخ 3 خرداد 1395 هجری شمسی برابر با 23 می 2016 میلادی، در سه نسخه اصلی هر یک به زبان‌های فارسی، دری، پشتو، هندی و انگلیسی تنظیم گردید که تمامی آن‌ها از اعتبار یکسان برخوردار می باشند.

برای گواهی مراتب فوق، نمایندگان تام‌الاختیار هر یک از طرف‌های متعاهد این موافقتنامه را امضا کرده اند. در صورت اختلاف در تفسیر، متن انگلیسی ملاک خواهد بود.

از طرف دولت جمهوری اسلامی ایران

عباس آخوندی، وزیر راه و شهرسازی

از طرف دولت جمهوری اسلامی افغانستان

دکتر محمد الله بتاش، وزیر ترانسپورت

از طرف دولت جمهوری هند

نیتین گادکاری وزیر کشتیرانی، حمل و نقل جاده‌ای و بزرگراه ها

قانون فوق مشتمل بر ماده واحده و یک تبصره منضم به متن موافقتنامه، شامل مقدمه و پانزده ماده در جلسه علنی روز چهارشنبه مورخ یکم آذرماه یکهزار و سیصد و نود و شش مجلس شورای اسلامی تصویب شد و در تاریخ 1396/09/22 به تایید شورای نگهبان رسید.

رییس مجلس شورای اسلامی ـ علی لاریجانی