ابلاغ دستورالعمل حسابداری ثبت و گزارشگری رویدادهای مالی سبد اختصاصی

مخاطبین:
کلیه نهادهای مالی ثبت شده نزد سازمان بورس و اوراق بهادار
کلیه حسابرسان معتمد سازمان بورس و اوراق بهادار

با سلام و احترام؛
همان‌گونه که مستحضر هستید طبق دستورالعمل «تأسیس و فعالیت سبدگردان» (مصوب مورخ 29/08/1389 هیأت‌مدیره سازمان بورس و اوراق بهادار)، «سبدگردان موظف است طبق استانداردهای حسابداری و دستورالعمل‌های اجرایی که سازمان ابلاغ می‌کند، وقایع مالی خود را ثبت و صورت‌های مالی خود را تنظیم نماید و در دفاتر مالی خود برای هر مشتری حساب جداگانه‌ای نگهداری و کلیه مبادلات مالی فی‌مابین خود و مشتری را در حساب مشتری ثبت کند. در ضمن سبدگردان باید دارایی‌ها، بدهی‌ها، درآمدها و هزینه‌های هر سبد اختصاصی تحت مدیریت خود را به طور جداگانه از دارایی‌ها، بدهی‌ها، درآمدها و هزینه‌های خود به تفکیک هر مشتری ثبت و نگهداری نماید.».

به منظور شناسایی رویدادهای مالی و گزارشگری مالی طبق استانداردهای حسابداری و مقررات حاکم بر فعالیت سبدگردانی، «دستورالعمل حسابداری ثبت و گزارشگری رویدادهای مالی سبد اختصاصی (نحوه شناسایی و ثبت رویدادهای مربوط به عملیات سبدگردانی در دفاتر سبدگردان و ثبت و نگهداری جداگانه رویدادهای مالی هر سبد در دفاتر اختصاصی هر سبد و صورت‌های مالی نمونه سبد اختصاصی)» به شرح پیوست ابلاغ می‌گردد که از تاریخ این ابلاغیه لازم‌الاجراست.

مطابق ماده 24 دستورالعمل تأسیس و فعالیت سبدگردانی مصوب 29/08/1389 هیأت‌مدیره سازمان بورس و اوراق بهادار، سبدگردان موظف است طبق استانداردهای حسابداری ملی و دستورالعمل‌های اجرایی که سازمان ابلاغ می‌کند، وقایع مالی خود را ثبت و صورت‌های مالی خود را تنظیم نماید و در دفاتر مالی خود برای هر مشتری حساب جداگانه‌ای نگهداری و کلیه مبادلات مالی فی‌مابین خود و مشتری را در حساب مشتری ثبت کند. در ضمن سبدگردان باید دارایی‌ها، بدهی‌ها، درآمدها و هزینه‌های هر سبد اختصاصی تحت مدیریت خود را به طور جداگانه از دارایی‌ها، بدهی‌ها، درآمدها و هزینه‌های خود به تفکیک هر مشتری ثبت و نگهداری نماید. در قسمت اول این دستورالعمل ابتدا نحوه شناسایی و ثبت رویدادهای مربوط به عملیات سبدگردانی در دفاتر شرکت سبدگردان با مثالی تشریح می‌شود. در قسمت دوم رویدادهای مالی هر سبد تعریف و سپس ساز و کار ثبت و نگهداری جداگانه رویدادهای مالی هر سبد اختصاصی ارائه می‌شود. با توجه به اینکه سبدگردان موظف است، دارایی‌ها، بدهی‌ها، درآمدها و هزینه‌های سبد اختصاصی تحت مدیریت خود را به طور جداگانه از دارایی‌ها، بدهی‌ها، درآمدها و هزینه‌های خود ثبت و نگهداری نماید، در این دستورالعمل رویکرد غالب تعریف یک شخصیت حسابداری مستقل و جداگانه برای هر سبد اختصاصی است.

طبق ماده 19 دستورالعمل تأسیس و فعالیت سبدگردان، سبدگردان باید برای هر قرارداد سبدگردانی حساب بانکی جداگانه افتتاح کند و در صورتی که این امر عملاً مشکل باشد، افتتاح یک حساب بانکی برای مجموعه‌ای از قراردادهای سبدگردانی بلامانع است؛ مشروط به اینکه موضوع با ذکر دلایل به تأیید سازمان برسد. در صورتی که حساب بانکی به نام مشتری افتتاح شود، هیچ‌گونه ثبت حسابداری بابت عملیات سبدگردانی در دفاتر سبدگردان انجام نمی‌شود. با توجه به اینکه در حال حاضر نهادهای مالی دارای مجوز سبدگردانی، حساب‌های بانکی سبد اختصاصی را به نام خود افتتاح می‌نمایند، ضروری است کلیه رویدادهای حسابداری که با آن حساب بانکی در ارتباط است، به شرح زیر در دفاتر سبدگردان ثبت شود:

بعد از افتتاح حساب و واریز آورده نقدی به حساب بانکی سبد اختصاصی، ثبت زیر در دفاتر سبدگردان انجام می‌شود:

در مورد افزایش آورده طبق قرارداد متمم سبدگردانی نیز همین ثبت حسابداری صورت می‌گیرد.

هرگاه سبدگردان اقدام به خرید سهام برای هر سبد اختصاصی نمود، ثبت زیر در دفاتر سبدگردان انجام می‌شود:

هرگاه سبدگردان وجهی بابت سهام خریداری شده به حساب کارگزار واریز نماید، ثبت زیر در دفاتر سبدگردان انجام می‌شود:

ثبت حسابداری تصویب و اعلام سود سهام موجود در هر سبد اختصاصی در دفاتر آن سبد اختصاصی انجام خواهد شد؛ اما هنگام دریافت سود نقدی لازم است؛ علاوه بر اینکه در دفاتر حسابداری هر سبد اختصاصی ثبت مربوط به دریافت سود سهام ثبت خواهد شد، ثبت زیر نیز در دفاتر سبدگردان انجام می‌شود:

در هنگام فروش سهم، ثبت زیر در دفاتر سبدگردان انجام می‌شود:

شرکت سبدگردان پس از وصول وجه حاصل از فروش سهام، ثبت زیر در دفاتر سبدگردان انجام می‌شود:

از جمله اقلام دیگری که سبدگردان می‌تواند در آن برای سبد اختصاصی سرمایه‌گذاری کند، حق تقدم است.

ثبت حسابداری خرید حق تقدم سهم از بازار مشابه ثبت حسابداری خرید سهام خواهد بود.

ثبت واریز وجه به حساب کارگزار توسط سبدگردان بابت حق تقدم خریداری شده، مشابه ثبت واریز وجه به حساب کارگزار بابت سهام خریداری شده است.

هنگامی که سبدگردان برای سبدهای اختصاصی، اقدام به مشارکت در افزایش سرمایه از محل آورده نقدی یا مطالبات می‌نماید، بابت میزان مشارکت در افزایش سرمایه از محل آورده نقدی، ثبت زیر در دفاتر سبدگردان انجام می‌شود:

ثبت حسابداری فروش حق تقدم سهام، مشابه ثبت فروش سهام خواهد بود.

ثبت وصول وجه حاصل از فروش حق تقدم مشابه ثبت وصول وجه حاصل از فروش سهام خواهد بود.

در صورتی که سبدگردان اقدام به استفاده از حق تقدم‌های متعلق به سبد اختصاصی ننماید، پس از فروش حق تقدم توسط ناشر، ثبت واریز وجه حاصل از فروش حق تقدم‌های استفاده نشده به شرح زیر خواهد شد:

در هنگام خرید اوراق بهادار با درآمد ثابت از جمله اوراق مشارکت، صکوک، گواهی سپرده و سپرده‌گذاری برای هر سبد اختصاصی، ثبت مربوط به شکل زیر در دفاتر سبدگردان انجام خواهد شد:

در صورتی که وجه حاصل از خرید اوراق بهادار با درآمد ثابت با تأخیر به حساب کارگزار واریز شود، ثبت واریز وجه به حساب کارگزار توسط شرکت سبدگردان، مشابه ثبت واریز وجه به حساب کارگزار بابت سهام خریداری شده است.

سبدگردان موظف است در مواعد دریافت سود که ممکن است ماهانه یا هر سه ماه یک بار باشد، اقدام به دریافت سود شناسایی شده در دفاتر هر سبد اختصاصی نماید؛ سبدگردان پس از دریافت سود، ثبت زیر را انجام می‌دهد:

در هنگام فروش اوراق بهادار با درآمد ثابت یا دریافت وجه حاصل از اختتام سپرده بانکی، سبدگردان ثبت زیر را در دفاتر خود انجام خواهد داد:

ثبت وصول وجه حاصل از فروش اوراق بهادار با درآمد ثابت مشابه ثبت وصول وجه حاصل از فروش سهام خواهد بود.

سبدگردان در فواصل زمانی معین اقدام به شناسایی درآمد حاصل از ارائه خدمات سبدگردانی به هر یک از سبدهای اختصاصی تحت مدیریت خود می‌نماید. ثبت رویداد فوق در دفاتر سبدگردان به شرح زیر خواهد بود:

اگر مشتری مبلغ کارمزد سبدگردانی را به حساب بانکی مخصوص عملیات جاری شرکت سبدگردان واریز کند، ثبت زیر در دفاتر سبدگردان انجام می‌شود:

اگر مشتری مبلغ کارمزد سبدگردانی را به حساب بانکی مخصوص عملیات سبدگردانی سبد اختصاصی خود واریز کند، ثبت زیر در دفاتر سبدگردان انجام خواهد شد:

هنگامی که سبدگردان مبلغ کارمزد را از حساب بانکی سبد اختصاصی برداشت و به یکی از حساب‌های بانکی مخصوص عملیات جاری خود واریز می‌کند، ثبت زیر در دفاتر سبدگردان انجام خواهد شد:

هنگامی که بانک از بابت حساب جاری بانک سبد اختصاصی، سود واریز می‌کند، ثبت زیر انجام خواهد شد:

در صورتی که برداشت سرمایه غیر نقدی باشد نیازی به ثبت حسابداری ندارد اما اگر برداشت سرمایه از طریق انتقال وجه نقد از حساب بانکی سبد اختصاصی به حساب بانکی مشتری صورت گیرد، ثبت حسابداری زیر انجام خواهد شد:

به هنگام فسخ یا اتمام دوره قرارداد و بعد از انجام عملیات مربوط، ثبت رویداد بستن حساب‌های سبد اختصاصی و تسویه حساب با مشتری، به شرح زیر انجام خواهد شد:

نکته: در تاریخ تهیه صورت‌های مالی سبدگردان، حساب «جاری سبدهای اختصاصی» با حساب «بانک - سبد اختصاصی» تهاتر می‌شود.

پس از آنکه قرارداد سبدگردانی بین مشتری و سبدگردان منعقد گردید، به طور معمول اولین رویداد واریز آورده نقدی یا انتقال آورده غیر نقدی از قبیل اوراق مشارکت، سهام و ... به کد سبدگردان می‌باشد.

بعد از افتتاح حساب و واریز آورده نقدی و انتقال آورده غیر نقدی در دفاتر هر سبد بابت رویداد فوق، با این فرض که آورده غیر نقدی تنها شامل سرمایه‌گذاری در سهام باشد ثبت حسابداری زیر انجام خواهد شد:

در مورد افزایش آورده طبق قرارداد متمم سبدگردانی نیز همین ثبت حسابداری صورت می‌گیرد.

سرمایه‌گذاری در سهام در زمان تحصیل به بهای تمام شده ثبت می‌شود. بهای تمام شده این‌گونه سرمایه‌گذاری‌ها شامل مخارج تحصیل آن، کارمزد کارگزار، حق‌الزحمه‌ها، عوارض و مالیات می‌شود.

سبدگردان هنگام خرید سهام بورسی در دفاتر حسابداری سبد الف این رویداد را به شرح زیر ثبت می‌کند:

ثبت پرداخت وجه سهام خریداری شده به صورت زیر انجام خواهد شد:

در این دستورالعمل، سرمایه‌گذاری در سهام شرکت‌های بورسی و فرابورسی به خالص ارزش فروش (که عبارتست از ارزش بازار سهم در پایان روز، منهای مالیات و کارمزد معاملات) منعکس می‌شود.

تفاوت خالص ارزش فروش با ارزش دفتری سهام بورسی در هر روز، با فرض اینکه خالص ارزش فروش از ارزش دفتری آن بیشتر باشد، به شرح زیر ثبت می‌شود:

نکته: ثبت‌های سرمایه‌گذاری در سهام شرکت‌های فرابورسی و شناسایی خالص ارزش فروش آن‌ها مشابه ثبت‌های سرمایه‌گذاری در سهام شرکت‌های بورسی انجام خواهد شد.

از جمله عواید حاصل از سرمایه‌گذاری در سهام، درآمد سود نقدی سهام است که در زمان تصویب سود توسط مجمع عمومی صاحبان سهام شرکت‌های سرمایه‌پذیر شناسایی می‌شود. ضمناً برای محاسبه ارزش روز سود سهام تحقق یافته دریافت نشده، از نرخ سود علی‌الحساب آخرین اوراق مشارکت دولتی به علاوه 5 درصد با توجه به زمان پرداخت اعلام شده از سوی ناشر استفاده می‌شود. پس از تصویب مجمع و انتشار اعلامیه آن، سند حسابداری زیر در دفاتر ثبت می‌شود:

جهت انعکاس سود دریافتنی سهام به ارزش فعلی، پس از تاریخ شناسایی سود نقدی سهام مطابق ثبت فوق تا زمان دریافت سود سهام، روزانه به نسبت مدت زمان باقی‌مانده تا زمان دریافت سود، ثبت زیر انجام خواهد شد:

نکته 1: چنانچه زمان‌بندی پرداخت سود از سوی ناشر نسبت به تاریخی که اعلام شده تغییر کند؛ تنزیل سود بر اساس برنامه زمان‌بندی جدید ناشر صورت می‌گیرد.

نکته 2: مانده حساب درآمد مالی عاید نشده در پایان دوره از حساب سود دریافتنی سهام کسر و در سر فصل مربوط منعکس می‌شود. مانده حساب درآمد مالی عاید نشده، به طور روزانه به حساب درآمد مالی منتقل می‌شود.

هنگام دریافت سود نقدی سهام ثبت حسابداری زیر انجام خواهد شد:

در هنگام فروش سرمایه‌گذاری در سهام بورسی، با فرض افزایش ارزش آن تا تاریخ فروش، ثبت حسابداری زیر در دفاتر سبد اختصاصی انجام می‌شود:

ثبت حسابداری فروش سهام فرابورسی مشابه ثبت حسابداری فروش سهام بورسی خواهد بود.

ثبت دریافت وجه سهام فروخته شده به صورت زیر انجام خواهد شد:

از جمله اقلام دیگری که سبدگردان می‌تواند به عنوان سرمایه‌گذاری در دفاتر سبد اختصاصی شناسایی کند سرمایه‌گذاری در حق تقدم سهام است. سرمایه‌گذاری در حق تقدم سهام در زمان تحصیل به بهای تمام شده ثبت می‌شود. بهای تمام شده این‌گونه سرمایه‌گذاری شامل مخارج تحصیل آن، کارمزد کارگزار، حق‌الزحمه‌ها، عوارض و مالیات می‌شود. سرمایه‌گذاری در حق تقدم سهام به دو حالت زیر برای سبد اختصاصی حاصل می‌شود.

سبدگردان اقدام به خرید حق تقدم سهم خاصی از بازار می‌نماید. این رویداد به شرح زیر و به بهای تمام شده در دفاتر سبد اختصاصی شناسایی می‌شود:

ثبت پرداخت وجه حق تقدم خریداری شده مشابه ثبت پرداخت وجه سهام خریداری شده خواهد بود.

با فرض اینکه ارزش حق تقدم نسبت به ارزش دفتری روز گذشته کاهش یافته است، تفاوت خالص ارزش فروش با ارزش دفتری حق تقدم در هر روز به شرح زیر ثبت می‌شود:

هنگام واریز وجه جهت شرکت در پذیره‌نویسی شرکت بورسی، ثبت حسابداری زیر انجام می‌شود:

در صورتی که در تاریخ برگزاری مجمع افزایش سرمایه، سبد اختصاصی مالک سهام مشمول افزایش سرمایه باشد، در این حالت در دفاتر حسابداری سبد اختصاصی بخشی از ارزش سهام مربوط کاهش یافته و در مقابل، معادل آن، حق تقدم شناسایی می‌شود. ثبت حسابداری رویداد مذکور به صورت زیر خواهد بود:

نکته: در صورت تصویب قطعی افزایش سرمایه توسط مجمع، ثبت حسابداری بالا در تاریخ انتشار تصمیمات آن مجمع انجام می‌شود و در صورت تصویب افزایش سرمایه و تفویض تشریفات افزایش سرمایه به هیأت‌مدیره شرکت، ثبت مذکور در مقاطع زمانی انتشار تصمیمات هیأت‌مدیره انجام می‌شود.

بهای تمام شده حق تقدم سهام بورسی برای ثبت بالا بدین صورت محاسبه می‌شود:

حق تقدم سهام باید به خالص ارزش فروش شناسایی شود که ثبت حسابداری آن، به صورت زیر انجام خواهد شد:

در صورتی که افزایش سرمایه از محل آورده نقدی باشد، هنگام واریز وجه جهت شرکت در پذیره‌نویسی سهام شرکت بورسی، ثبت حسابداری زیر انجام می‌شود:

ثبت‌های مربوط به شناسایی حق تقدم سهام و به‌روزرسانی ارزش دفتری آن، مطابق ثبت‌های بالا خواهد بود. بابت تبدیل حق تقدم به سهام، ثبت زیر در دفاتر سبد اختصاصی انجام خواهد شد:

لازم به ذکر است، در حالتی که افزایش سرمایه ناشری که سبدگردان برای سبد الف اقدام به سرمایه‌گذاری در سهام آن نموده است از محل سود انباشته باشد یا به عبارت دیگر ناشر سود سهمی (جایزه) منتشر نماید از بابت این موضوع دارایی خاصی شناسایی و یا ارزش سرمایه‌گذاری قبلی تعدیل نمی‌شود و تنها تعداد و قیمت سهام مذکور در دفاتر (کاردکس سهم) سبد اختصاصی اصلاح می‌شود.

هنگام فروش حق تقدم سهام با فرض کاهش خالص ارزش فروش آن، ثبت حسابداری زیر در دفاتر سبد اختصاصی انجام خواهد شد:

ثبت دریافت وجه حق تقدم فروخته شده مشابه ثبت دریافت وجه سهام فروخته شده خواهد بود.

اگر تا پایان مهلت پذیره‌نویسی، سبدگردان در افزایش سرمایه مشارکت نکند، ناشر حق تقدم‌های استفاده نشده را به عموم عرضه نموده و وجوه حاصل از این کار را پس از کسر هزینه‌های مربوط به حساب دارندگان حق تقدم واریز می‌نماید. هنگام واریز وجه از سوی ناشر به حساب بانکی مخصوص عملیات سبدگردانی، با فرض اینکه خالص ارزش فروش حق تقدم تا آن زمان با کاهش مواجه شده باشد، ثبت حسابداری زیر انجام می‌شود:

نکته: ثبت‌های حسابداری مربوط به حق تقدم سهام فرابورسی نیز مشابه ثبت‌های حسابداری مربوط به حق تقدم سهام بورسی خواهد بود.

سرمایه‌گذاری در اوراق بهادار با درآمد ثابت، شامل اوراق مشارکت غیر بورسی، اوراق مشارکت بورسی، اوراق مشارکت رهنی، اوراق اجاره، اوراق مرابحه، اوراق سلف، سپرده بانکی و گواهی سپرده بانکی و دیگر اوراق بهادار با درآمد ثابت می‌باشد که در هنگام خرید به بهای تمام شده ثبت می‌شوند. بهای تمام شده این‌گونه سرمایه‌گذاری‌ها شامل بهای خرید این اوراق به انضمام هرگونه مبالغ پرداختی بابت تحصیل این اوراق شامل کارمزد کارگزار، حق‌الزحمه‌ها، عوارض و مالیات می‌باشد. چنانچه این اوراق بین دو تاریخ دریافت سود خریداری شوند، سود متعلقه از تاریخ پرداخت سود قبلی تا تاریخ تحصیل، به فروشنده این اوراق تعلق داشته اما از آنجا که سود به طور کامل در موعد پرداخت سود به خریدار تعلق می‌گیرد، خریدار معادل سود روزهای منقضی شده نسبت به پایان دوره قبلی پرداخت سود را در تاریخ خرید اوراق بهادار با درآمد ثابت می‌پردازد تا در پایان دوره پرداخت سود، از سود کامل برخوردار شود. این وجه پرداخت شده در دفاتر سبد تحت عنوان سود اوراق بهادار با درآمد ثابت دریافتنی منعکس می‌شوند. ثبت‌های حسابداری مربوط به رویدادهای مالی اوراق مشارکت غیر بورسی به شرح زیر است:

ثبت حسابداری در هنگام خرید اوراق مشارکت غیر بورسی به شرح زیر می‌باشد:

عواید ناشی از سرمایه‌گذاری در اوراق مشارکت غیر بورسی یا سود این اوراق بر حسب نرخ سود اوراق باید به صورت روزانه در دفاتر به صورت زیر ثبت شود:

سبدگردان موظف است در مواعد دریافت سود که ممکن است ماهانه یا هر سه ماه یک بار باشد اقدام به دریافت سود کند که ثبت حسابداری آن به شرح زیر خواهد بود:

هنگام بازخرید اوراق مشارکت غیر بورسی یا استرداد وجه در سررسید با توجه به نرخ بازخرید اوراق، ثبت زیر در دفاتر انعکاس می‌یابد (در صورتی که نرخ بازخرید اوراق پایین‌تر از نرخ اسمی باشد، تفاوت از درآمد برگشت می‌شود):

هرگاه سرمایه‌گذاری در اوراق بهادار با درآمد ثابت از نوع اوراق مشارکت بورسی/فرابورسی باشد ثبت حسابداری در هنگام خرید به شرح زیر خواهد بود:

ثبت پرداخت وجه اوراق مشارکت بورسی/فرابورسی خریداری شده مشابه ثبت پرداخت وجه سهام و حق تقدم خریداری شده خواهد بود.

بابت تفاوت خالص ارزش فروش با ارزش دفتری اوراق مشارکت بورسی/فرابورسی در هر روز، با فرض افزایش قیمت، ثبت زیر انجام خواهد شد:

سود اوراق مشارکت بورسی/فرابورسی روزانه به صورت زیر در دفاتر شناسایی خواهد شد:

سبدگردان موظف است در مواعد دریافت سود اقدام به دریافت سود شناسایی شده در دفاتر کند؛ سبدگردان پس از دریافت سود، سود دریافتی را این‌گونه در دفاتر ثبت می‌کند:

در هنگام فروش تفاوت ارزش دفتری و ارزش بازار این اوراق در تاریخ فروش حسب مورد به عنوان سود یا زیان ناشی از فروش اوراق مشارکت بورسی به شرح زیر در دفاتر منعکس می‌گردد:

ثبت‌های حسابداری مربوط به اوراق مشارکت رهنی، اجاره و مرابحه مشابه ثبت‌های حسابداری مربوط به اوراق مشارکت غیر بورسی خواهد بود.

سرمایه‌گذاری در گواهی سپرده بانکی، شامل گواهی‌های سرمایه‌گذاری منتشره توسط بانک‌ها یا مؤسسات مالی اعتباری است که مجوز آن‌ها توسط بانک مرکزی جمهوری اسلامی ایران یا سازمان بورس و اوراق بهادار صادر شده است، که در هنگام خرید باید به بهای تمام شده ثبت شوند. بهای تمام شده این‌گونه سرمایه‌گذاری‌ها شامل بهای خرید به انضمام هرگونه پرداختی بابت تحصیل این دارایی می‌باشد. در صورتی که گواهی مزبور بین دو تاریخ دریافت سود خریداری گردد، سود متعلقه از تاریخ پرداخت سود قبلی تا تاریخ تحصیل، به فروشنده این گواهی تعلق داشته و بنابراین خریدار معادل سود روزهای منقضی شده نسبت به پایان دوره پرداخت سود را در تاریخ خرید گواهی سپرده به فروشنده می‌پردازد. این وجه پرداخت شده در دفاتر سبد اختصاصی تحت عنوان سود دریافتنی گواهی سپرده بانکی منعکس می‌شوند.

ثبت حسابداری در هنگام خرید گواهی سپرده بانکی فرابورسی به شرح زیر می‌باشد:

از آنجا که قیمت خرید و فروش گواهی سپرده بانکی بر مبنای دو نرخ متفاوت از سوی ناشر اعلام می‌شود لذا بین این دو قیمت تفاوت وجود دارد. نرخ بازخرید گواهی سپرده بانکی بر مبنای حداقل نرخ سود تضمین شده و نرخ فروش گواهی سپرده بانکی به سرمایه‌گذار بر اساس نرخ اعلام شده در صورت نگهداری تا سررسید محاسبه و اعلام می‌شود. از این رو برای شناسایی سود سپرده بانکی تعیین قصد نگهداری این اوراق تا سررسید دارای اهمیت است.

با توجه به اینکه معمولاً مدیریت سبدگردان، قصد نگهداری گواهی سپرده بانکی تا زمان سررسید را ندارد، شناسایی سود، روزانه بر اساس حداقل سود تضمین شده صورت می‌گیرد. بدین معنی که سود روزانه با نرخ سود تضمین شده با فرض نگهداری تا سررسید شناسایی می‌شود و مابه‌التفاوت آن با سود تضمین شده قطعی تا تاریخ شناسایی، در حساب سود تضمین شده عاید نشده به صورت روزانه بستانکار می‌شود. ثبت حسابداری به منظور شناسایی سود روزانه ناشی از این سرمایه‌گذاری به شرح ذیل می‌باشد:

به هنگام دریافت سود در مواعد مقرر سود ثبت حسابداری مربوطه بدین صورت در دفاتر منعکس می‌شود:

هنگامی که سبدگردان قبل از تاریخ سررسید اقدام به فروش گواهی سپرده بانکی نماید این رویداد بدین صورت در دفاتر منعکس می‌شود:

در زمان سررسید کلیه سودهای تضمین شده عاید نشده که بابت بازخرید پیش از سررسید این سرمایه‌گذاری در حساب‌ها منظور شده بود برگشت و از این بابت سود شناسایی می‌شود. این رویداد بدین صورت در دفاتر منظور می‌شود:

چنانچه سبدگردان اقدام به تحصیل سپرده مدت‌دار بانکی برای سبد اختصاصی نماید در دفاتر سبد اختصاصی این سرمایه‌گذاری را این‌گونه ثبت می‌نماید:

با توجه به اینکه معمولاً مدیریت سبدگردان، قصد نگهداری گواهی سپرده مدت‌دار بانکی تا زمان سررسید را ندارد، شناسایی سود، روزانه بر اساس حداقل سود تضمین شده صورت می‌گیرد. بدین معنی که سود روزانه با نرخ سود تضمین شده با فرض نگهداری تا سررسید شناسایی می‌شود و مابه‌التفاوت آن با سود تضمین شده قطعی تا تاریخ شناسایی در حساب سود تضمین شده عاید نشده به صورت روزانه بستانکار می‌شود.

به هنگام دریافت سود دریافتنی سپرده بانکی همواره احتمال مغایرت بین سود شناسایی شده در دفاتر سبد اختصاصی با سود شناسایی شده در سیستم بانکی وجود دارد. ثبت دریافت سود سپرده مدت‌دار بانکی با فرض اینکه سود شناسایی شده طبق سیستم بانکی بیشتر از سود شناسایی شده در دفاتر سبد اختصاصی باشد، بدین صورت خواهد بود:

استرداد سپرده مدت‌دار بانکی از نظر زمانی ممکن است در دو مقطع اتفاق بیفتد:

در این حالت ثبت زیر در دفاتر سبد اختصاصی منعکس می‌شود:

در این حالت ثبت زیر در دفاتر سبد اختصاصی منعکس می‌شود:

با توجه به قرارداد سبدگردانی هر روز ذخیره لازم بابت کارمزد سبدگردان به شرح زیر در دفاتر سبد اختصاصی منظور می‌شود:

در صورت پرداخت مبلغ صورتحساب ارسالی، ثبت زیر در دفاتر انجام می‌شود. لازم به ذکر است در صورتی که مشتری اقدام به واریز وجه صورتحساب ارسال شده توسط سبدگردان ظرف مهلت مقرر ننماید و شرکت سبدگردان بر اساس مفاد قرارداد شخصاً اقدام به برداشت وجه مربوط به کارمزد سبدگردانی معادل مبلغ صورتحساب ارسال شده نماید در این صورت نیز ثبت ذیل در دفاتر سبد اختصاصی انجام خواهد شد:

در صورتی که مشتری کارمزد سبدگردانی را به حساب بانکی مخصوص عملیات جاری شرکت سبدگردان واریز نماید، ثبت حسابداری زیر انجام می‌شود:

هنگامی که بانک از بابت حساب جاری بانک سبد اختصاصی، سود واریز می‌کند، ثبت زیر انجام خواهد شد:

مطابق قرارداد نمونه سبدگردانی اختصاصی، سرمایه‌گذار می‌تواند در طول مدت قرارداد مبلغی از دارایی‌های سبد اختصاصی را مطالبه کند. هنگام پرداخت مبلغ مطالبه شده به سرمایه‌گذار، ثبت زیر انجام می‌شود:

نکته: حساب «خالص دارایی‌ها - برداشت مشتری» کاهنده خالص دارایی‌های سبد اختصاصی محسوب می‌شود.

در تاریخ تهیه صورت‌های مالی یا در خاتمه قرارداد و پس از تبدیل به نقد نمودن دارایی‌های غیر نقد سبد اختصاصی، تمام حساب‌های موقت از جمله درآمدها و هزینه‌های شناسایی شده طی دوره به حساب «خالص دارایی‌ها - حساب عملکرد» منتقل خواهد شد.

پس از بستن حساب‌های موقت و برای بستن حساب‌های دائمی، مانده بدهکار حساب‌های دارایی بستانکار و مانده بستانکار حساب‌های بدهی و خالص دارایی‌ها بدهکار می‌شود. در آغاز سال مالی جدید و برای افتتاح حساب‌های دائمی نیز ثبت حسابداری معکوس انجام می‌شود.

پس از خاتمه قرارداد و هنگام پرداخت کل وجوه نقد متعلق به سرمایه‌گذار و همچنین انتقال سایر دارایی‌های غیر نقد فروش نرفته و مطالبات سبد اختصاصی از کد سبد اختصاصی به کد مشتری، مانده بدهکار حساب‌های دارایی بستانکار و مانده بستانکار حساب‌های بدهی و خالص دارایی‌ها بدهکار می‌شود.

نکته: هر سبد برای خود یک شخصیت حسابداری مستقل دارد. این کدینگ به عنوان نمونه برای سبد اختصاصی 123 ارائه شده است. سرفصل‌های ارائه شده، شامل همه سرفصل‌های ممکن کل و معین نمی‌باشند.

[1] در صورتی که حساب بانکی سبد اختصاصی به نام مشتری افتتاح شود به جای استفاده از حساب «جاری سبدگردان» از حساب «نقد» استفاده می‌شود.

[2] این صورت‌های مالی به طور کل برای کلیه سبدهای اختصاصی جهت درج در صورت‌های مالی سبدگردان (در ذیل صورت‌های مالی سبدگردان و با ارائه یادداشت) و به طور جداگانه برای هر سبد اختصاصی جهت ارائه به هر مشتری تهیه می‌شود.

[3] برای محاسبه بازده از فرمول زیر استفاده می‌شود:

[4] این حساب منعکس‌کننده معاملات فی‌مابین سبد اختصاصی با سبدگردان است. مانده این حساب ممکن است در برخی مواقع بدهکار و در مواقع دیگر بستانکار باشد. مانده بدهکار نشان‌دهنده طلب از سبدگردان و مانده بستانکار نشان‌دهنده بدهی به سبدگردان است.