آیین‌نامه تعیین سقف حق بیمه شخص ثالث و نحوه تخفیف، افزایش یا تقسیط آن

هیأت وزیران در جلسه 1396/7/26 به پیشنهاد بیمه مرکزی جمهوری اسلامی ایران و تأیید شورای عالی بیمه سلامت کشور و به استناد ماده (18) قانون بیمه اجباری خسارات وارد شده به شخص ثالث در اثر حوادث ناشی از وسایل نقلیه - مصوب 1395-، آیین‌نامه تعیین سقف حق بیمه شخص ثالث و نحوه تخفیف، افزایش یا تقسیط آن را به شرح زیر تصویب کرد:

ماده 1- در این آیین‌نامه اصطلاحات زیر در معانی مشروح مربوط به کار می‌روند و سایر اصطلاحات تابع تعاریف مندرج در قانون بیمه اجباری خسارات وارد شده به شخص ثالث در اثر حوادث ناشی از وسایل نقلیه - مصوب 1395- است:

الف - قانون: قانون بیمه اجباری خسارات وارد شده به شخص ثالث در اثر حوادث ناشی از وسایل نقلیه - مصوب 1395-

ب - بیمه شخص ثالث: بیمه موضوع ماده (2) قانون

پ - بیمه‌گر: شرکت سهامی بیمه ایران و یا هر شرکت بیمه غیر دولتی که مجوز فعالیت در رشته بیمه شخص ثالث از بیمه مرکزی را داشته باشد.

ت - بیمه‌گذار: هر شخص حقیقی یا حقوقی اعم از مالک وسیله نقلیه یا متصرف آن که قرارداد بیمه شخص ثالث را با بیمه‌گر منعقد می‌کند.

ث - حق بیمه پایه: حق بیمه‌ای که قبل از اعمال هرگونه افزایش یا کاهش بابت مواردی از قبیل نوع کاربری و سابقه رانندگی و بیمهای دارنده برای یک نوع وسیله نقلیه تعیین می‌شود.

ج - هزینه خسارت واقع شده: خسارت پرداختی در هر سال مالی به اضافه خسارت معوق پایان آن سال منهای خسارت معوق ابتدای آن سال.

ماده 2- سقف نرخ‌های حق بیمه پایه بیمه شخص ثالث از حاصل جمع اقلام هزینه‌ای منهای درآمد سرمایه‌گذاری به علاوه حاشیه سود به شرح زیر تعیین می‌شود:

الف - اقلام هزینه‌ای:

1- هزینه خسارت شامل مجموع هزینه خسارت واقع شده و هزینه‌های رسیدگی و ارزیابی خسارت بیمه شخص ثالث است.

2- هزینه اداری و عمومی شامل سهم بیمه شخص ثالث از کل هزینه‌های اداری و عمومی بیمه‌گران است و به نسبت سهم حق بیمه صادره بیمه شخص ثالث از کل حق بیمه صادره بیمه‌گران محاسبه می‌شود. حداکثر این هزینه که می‌تواند در تعیین حق بیمه منظور شود، شش درصد حق بیمه صادره بیمه شخص ثالث است.

3- هزینه کارمزد فروش و صدور شامل کارمزد و هزینه صدور پرداختی به نمایندگان یا کارگزاران رسمی بیمه بابت شخص ثالث است. حداکثر این هزینه که می‌تواند در تعیین حق بیمه منظور شود، شش درصد حق بیمه صادره بیمه شخص ثالث است.

4- هزینه‌های قانونی موضوع بند (الف) ماده (24) قانون، ماده (30) قانون الحاق برخی مواد به قانون تنظیم بخشی از مقررات مالی دولت (2) - مصوب 1393- و مبالغی که بر اساس قوانین مربوط توسط بیمه‌گران به حساب خزانه واریز می‌شود تا در اختیار دستگاه اجرایی ذی‌ربط قرار گیرد.

ب - درآمد سرمایه‌گذاری:

سود حاصل از سرمایه‌گذاری ذخایر فنی بیمه شخص ثالث که از حاصل ضرب کل سود حاصل از سرمایه‌گذاری ذخایر فنی بیمه‌های غیر زندگی در نسبت سهم ذخایر فنی این بیمه از کل ذخایر فنی بیمههای غیر زندگی به شرح زیر محاسبه می‌شود و از اقلام هزینه‌ای کسر می‌گردد:

ذخایر فنی بیمه شخص ثالث × کل سود حاصل از سرمایه‌گذاری ذخایر فنی بیمه‌های غیر زندگی = درآمد سرمایه‌گذاری کل ذخایر فنی بیمه‌های غیر زندگی

پ - حاشیه سود:

سودی که پس از محاسبات فوق (کسر هزینه‌ها و درآمد سرمایه‌گذاری‌های موضوع بندهای «الف» و «ب» این ماده) بابت سرمایه‌گذاری و خطرپذیری سهامداران شرکت بیمه در محاسبات مربوط به تعیین حق بیمه شخص ثالث منظور می‌شود. حداکثر سودی که می‌تواند در تعیین حق بیمه منظور شود، حداکثر ده درصد حق بیمه صادره است.

تبصره 1- اقلام هزینه‌ای و درآمد سرمایه‌گذاری موضوع این ماده بر اساس تلفیق اطلاعات آخرین صورت‌های مالی سالانه حسابرسی شده کلیه بیمه‌گذارانی که در بیمه شخص ثالث فعالیت داشته‌اند و سایر اطلاعات مورد تأیید بیمه مرکزی از قبیل آمار حوادث رانندگی و تعداد وسایل نقلیه، برای سال مورد نظر محاسبه می‌شود.

تبصره 2- در اجرای بند (پ) ماده (18) قانون، حداکثر سود موضوع بند (پ) این ماده برای خودروهای سواری ارزان قیمت اقشار متوسط و ضعیف پنج درصد و برای موتورسیکلت سه درصد حق بیمه صادره تعیین می‌شود. مصادیق خودروهای سواری ارزان قیمت در نرخ‌نامه موضوع تبصره (3) ماده (18) قانون مشخص می‌شود.

تبصره 3- نرخ‌های حق بیمه پایه که مطابق این ماده و با رعایت فرایند مندرج در ماده (3) این آیین‌نامه توسط شورای عالی بیمه سلامت کشور محاسبه و ابلاغ می‌شود در سقف نرخ‌های مقرر در تصویب‌نامه شماره 34608/ت 41574 ک مورخ 1390/2/19 مجاز است.

ماده 3- بیمه مرکزی قبل از شروع هر سال، نرخ حق بیمه پایه هر یک از انواع وسایل نقلیه را با رعایت سقف‌ها و الزامات مقرر در ماده (2) این آیین‌نامه محاسبه و به عنوان نرخ‌نامه حق بیمه موضوع تبصره (3) ماده (18) قانون به شورای عالی بیمه سلامت کشور پیشنهاد می‌نماید و پس از تعیین نرخ حق بیمه پایه توسط شورای یاد شده، حق بیمه پایه انواع وسایل نقلیه را بر اساس نرخ‌نامه مصوب آن شورا محاسبه و به بیمه‌گر ابلاغ می‌نماید. بیمه‌گر و نمایندگان وی مکلفند جدول مبالغ حق بیمه را در معرض دید متقاضیان قرار دهند.

ماده 4- حق بیمه پایه آن دسته از وسایل نقلیه‌ای که مشمول هر یک از بندهای جدول زیر باشند، به میزان درصدهای تعیین شده افزایش می‌یابد:

ردیف	مصادیق افزایش حق بیمه پایه	درصد افزایش حق بیمه پایه
1	وسایل نقلیه سواری با کاربری آژانس و تاکسی و مسافرکش شخصی درون‌شهری	10
2	وسایل نقلیه سواری تاکسی و مسافرکش شخصی برون‌شهری	20
3	وسایل نقلیه ویژه حمل مواد سوختی مایع و گازی شکل	25
4	وسایل نقلیه ویژه حمل مواد منفجره و خطرناک	50
5	وسایل نقلیه مورد استفاده در تعلیم و آزمون رانندگی	15
6	وسایل نقلیه که برای مسابقات رانندگی به کار می‌روند	50
7	موتورسیکلت‌هایی که برای مسابقات رانندگی به کار می‌روند	30
8	وسایل نقلیه‌ای که حسب مقررات، ملزم به داشتن معاینه فنی بوده و فاقد آن باشند	5
9	وسایل نقلیه‌ای که مجاز به اتصال یدک اضافی باشند بابت اتصال هر یدک اضافی	15
10	وسایل نقلیه‌ای که بیش از 15 سال از سال ساخت آن‌ها گذشته باشد	به ازای هر سال مازاد بر 15 سال، 2 درصد (حداکثر 20 درصد)
11	وسایل نقلیه‌ای که دارنده آن طبق اطلاعات مندرج در سامانه راهنمایی و رانندگی دارای نمره منفی باشد	به ازای هر نمره منفی در زمان خرید بیمه‌نامه 1 درصد (حداکثر 30 درصد)
12	وسایل نقلیه‌ای که طبق اطلاعات مندرج در سامانه راهنمایی و رانندگی دارای تخلفات حادثه‌ساز ثبت شده باشند	به ازای هر تخلف حادثه‌ساز ثبت شده در دوره اعتبار بیمه‌نامه قبلی نیم درصد (حداکثر تا 3 درصد)

ماده 5- به حق بیمه پایه آن دسته از وسایل نقلیه که مشمول هر یک از بندهای جدول زیر باشند، به میزان درصدهای تعیین شده تخفیف تعلق می‌گیرد:

ردیف	مصادیق تخفیف حق بیمه پایه	درصد تخفیف حق بیمه پایه
1	وسایل نقلیه‌ای که برای اولین بار شماره‌گذاری می‌شوند	5
2	وسایل نقلیه عمومی شهری حمل مسافر با ظرفیت بیش از شش نفر شامل اتوبوس، مینی‌بوس، ون و استیشن	50
3	وسایل نقلیه‌ای که دارنده آن وفق آیین‌نامه موضوع تبصره (5) ماده (18) قانون دارای گواهی‌نامه معتبر طی دوره‌های آموزشی رانندگی ایمن و کم خطر باشد	10

ماده 6- در صورتی که خسارتی از محل بیمه‌نامه پرداخت نشود، بیمه‌گر موظف است پس از اعمال تخفیفات موضوع ماده (5) این آیین‌نامه، از سال دوم به بعد هنگام تجدید بیمه‌نامه به ازای هر سال پنج درصد و حداکثر هفتاد درصد تخفیف عدم خسارت در حق بیمه پایه موضوع ماده (3) این آیین‌نامه اعمال نماید. این تخفیف در جدول موضوع تبصره (2) این ماده به عنوان واحد محسوب می‌شود.

تبصره 1- مادامی که درصد تخفیف عدم خسارتی که به موجب مقررات قبلی به دارنده تعلق گرفته است بیش از درصدهای متعلقه طبق این آیین‌نامه باشد، هنگام تجدید بیمه‌نامه درصد تخفیف قبلی ملاک عمل قرار می‌گیرد.

تبصره 2- درصد تخفیف عدم خسارت آن دسته از دارندگانی که در مدت اعتبار بیمه‌نامه موجب پرداخت خسارت از محل بیمه‌نامه شوند، هنگام تجدید بیمه‌نامه به تناسب نوع و تعداد خسارت، به شرح جدول زیر کاهش می‌یابد:

نوع خسارت	تعداد خسارت
	یک بار	دو بار	سه بار و بیشتر
مالی	20 واحد	30 واحد	40 واحد
بدنی	30 واحد	70 واحد	100 واحد

تبصره 3- در صورتی که در طول مدت اعتبار بیمه‌نامه، در یک حادثه بیمه‌گر هم خسارت مالی و هم خسارت بدنی پرداخت نموده باشد، صرفاً واحدهای مقرر برای خسارت‌های بدنی ملاک محاسبه خواهند بود.

تبصره 4- در صورتی که دارنده فاقد تخفیف باشد یا کاهش میزان تخفیف وی بر اساس جدول فوق بیش از درصد تخفیف سال‌های قبل باشد، حق بیمه پایه موضوع ماده (3) این آیین‌نامه معادل مابه‌التفاوت آن‌ها افزایش خواهد یافت.

ماده 7- حق بیمه پایه‌ای که با رعایت ماده (3) این آیین‌نامه تعیین می‌شود، برای بیمه‌نامه‌های با مدت یک سال است و چنانچه مدت بیمه‌نامه کمتر از یک سال باشد، حق بیمه پایه آن به شرح جدول زیر محاسبه خواهد شد:

****

ماده 8- بیمه‌گر مجاز است با رعایت شرایط زیر حق بیمه شخص ثالث بیمه‌نامه‌های یک ساله را به صورت اقساطی دریافت نماید:

الف - در صورتی که شخص حقوقی متعهد شود که اقساط حق بیمه وسایل نقلیه متعلق به خود یا کارکنان خود و یا والدین، همسر و یا اولاد کارکنان را از حقوق آن‌ها کسر و در وجه بیمه‌گر پرداخت نماید، باید حداقل بیست و پنج درصد مبلغ حق بیمه هم‌زمان با صدور بیمه‌نامه دریافت گردد و باقی‌مانده حق بیمه به نحوی تقسیط شود که کل حق بیمه حداکثر در شش ماه اول اعتبار بیمه‌نامه وصول شود.

ب - برای سایر اشخاص حقیقی در صورتی که حداقل پنجاه درصد مبلغ حق بیمه هم‌زمان با صدور بیمه‌نامه دریافت گردد و باقی‌مانده حق بیمه به نحوی تقسیط شود که کل حق بیمه حداکثر در شش ماه اول اعتبار بیمه‌نامه وصول شود.

تبصره 1- بیمه‌گر موظف است در بیمه‌نامه قسطی مبلغ هر قسط و سررسید آن را درج نماید.

تبصره 2- در صورت انتقال مالکیت وسیله نقلیه به دیگری، انتقال‌گیرنده مسئول پرداخت اقساط باقی‌مانده حق بیمه (اعم از سررسید شده یا سررسید نشده) خواهد بود.

تبصره 3- تأخیر در پرداخت یا عدم پرداخت اقساط حق بیمه رافع مسئولیت بیمه‌گر در قبال زیان دیدگان و سایر اشخاص ذی‌نفع نیست و بیمه‌گر موظف به ایفای تعهدات قانونی مربوط است.

ماده 9- چنانچه بیمه‌گذار، بیمه‌گر جدیدی را برای تجدید بیمه شخص ثالث انتخاب نماید، بیمه‌گر جدید موظف است با توجه به سوابق قبلی وی طبق مفاد این آیین‌نامه، حق بیمه مربوط را با اعمال تخفیفات و اضافه نرخ‌های وی محاسبه و دریافت نماید.

ماده 10- نیروی انتظامی جمهوری اسلامی ایران موظف است ظرف سه ماه پس از تاریخ ابلاغ این آیین‌نامه، امکان دسترسی بیمه مرکزی و صندوق تأمین خسارت‌های بدنی را به سوابق تخلفات و تصادفات رانندگان و نمرات منفی ثبت شده فراهم نماید تا در اختیار بیمه‌گر قرار گیرد.

ماده 11- نحوه اجرای این آیین‌نامه در خصوص ثبت اطلاعات و بیمه نمودن خودروهای نیروهای مسلح و وزارت دفاع و پشتیبانی نیروهای مسلح و سازمان‌های وابسته و خودروهای متعلق به دستگاه‌های امنیتی طبق دستورالعمل مشترکی خواهد بود که توسط بیمه مرکزی و وزارتخانه‌های دفاع و پشتیبانی نیروهای مسلح و اطلاعات تهیه و ابلاغ می‌شود.