نحوه اجرای قانون مالیات بر ارزش افزوده در محدوده مناطق آزاد تجاری - صنعتی و ویژه اقتصادی

نظریه اول: برخی معتقدند با توجه به بخشنامه شماره 200/94/47 مورخ 1394/05/10 از آنجایی که اشخاص مقیم مناطق مذکور که به عرضه کالا یا ارائه خدمت موضوع این قانون در محدوده مناطق مزبور فعالیت می‌نمایند، در زمره مؤدیان مشمول ثبت نام و اجرای این قانون محسوب نشده و در خصوص اجرای مقررات این قانون، از جمله مطالبه و وصول مالیات و عوارض از خریداران در محدوده مناطق آزاد تجاری - صنعتی و ویژه اقتصادی، تکلیفی برای آنان پیش‌بینی نگردیده، بنابراین فعالان اقتصادی مقیم مناطق مزبور، در مواقع عرضه کالا یا ارائه خدمت در داخل محدوده مناطق، صرف نظر از محل اقامت خریدار، تکلیفی در خصوص مطالبه و وصول مالیات و عوارض نخواهند داشت و در صورت پرداخت مالیات و عوارض ارزش افزوده بابت خرید کالاهای مشمول به استناد تبصره 2 ماده 17 قانون مالیات بر ارزش افزوده قابل کسر و استرداد نمی‌باشد و به موجب تبصره 5 ماده مذکور مالیات و عوارض ارزش افزوده پرداختی جزء هزینه‌های قابل قبول موضوع قانون مالیات‌های مستقیم محسوب می‌شود.

نظریه دوم: برخی معتقدند با توجه به بند 2 بخشنامه شماره 200/95/76 مورخ 1395/10/27 مبنی بر مالیات و عوارض پرداختی مؤدیان مشمول این نظام مالیاتی به عرضه‌کنندگان کالاها و ارائه‌دهندگان خدمات غیر معاف در مناطق یاد شده، بابت خرید کالا و خدمت، در صورتی که عرضه‌کنندگان کالا و ارائه‌دهندگان خدمات مذکور، نسبت به پرداخت آن به حساب‌های تعیین شده توسط سازمان امور مالیاتی کشور اقدام نموده باشند، با رعایت مقررات به عنوان اعتبار مالیاتی پرداخت‌کنندگان محسوب خواهد شد؛ بنابراین اشخاص مقیم مناطق مذکور که اقدام به دریافت مالیات و عوارض ارزش افزوده از خریداران و پرداخت آن به حساب‌های تعیین شده توسط سازمان امور مالیاتی کشور وفق مقررات و تکالیف قانونی نموده باشند ضمن پذیرش اعتبار مالیاتی برای خریداران (مؤدیان نظام مالیات بر ارزش افزوده)، ادارات امور مالیاتی هنگام رسیدگی به پرونده مالیات بر ارزش افزوده اشخاص مقیم مناطق مورد بحث همچون سال‌های قبل با اتخاذ ملاک از تبصره 3 ماده 17 قانون مالیات بر ارزش افزوده می‌بایست مالیات و عوارض ارزش افزوده پرداختی به مؤدیان نظام مالیات بر ارزش افزوده بابت خرید کالاهای مشمول را به نسبت فروش مشمول (فروش به اشخاص غیر مقیم و یا سرزمین اصلی) و فروش غیر شمول تسهیم و صرفاً مالیات‌های پرداخت شده مربوط به کالاها یا خدمات مشمول، به حساب مالیاتی مؤدی (اشخاص مقیم منطقه) منظور نمایند.

1- با توجه به بخشنامه شماره 200/94/47 مورخ 1394/5/10، عرضه کالا و خدمات توسط اشخاص مقیم در منطقه در داخل منطقه به طور کلی مشمول مالیات و عوارض ارزش افزوده نبوده و لذا پذیرش اعتبار یا استرداد مالیات و عوارض پرداختی عرضه کنند کالا و خدمات در منطقه موضوعیت ندارد.

لیکن در صورتی که به هر دلیل خریدار (مقیم خارج از منطقه) نسبت به پرداخت مالیات و عوارض به عرضه کنند کالا و خدمات در منطقه اقدام نموده باشد، حسب بند 2 بخشنامه شماره 200/95/76 مورخ 1395/10/27 مالیات و عوارض پرداختی با رعایت بند مزبور به عنوان اعتبار مالیاتی خریدار قابل پذیرش خواهد بود.

2- هر چند طبق مقررات مواد 1 و 6 قانون مالیات بر ارزش افزوده، واردات کالا و خدمات از مناطق آزاد تجاری - صنعتی و مناطق ویژه اقتصادی مشمول مقررات این قانون می‌باشد لیکن با توجه به اینکه طبق بند ب ماده 112 قانون برنامه پنجم توسعه و بند ب ماده 65 قانون احکام دائمی برنامه‌های توسعه کشور، کالاهای تولید و یا پردازش شده در مناطق آزاد و ویژه اقتصادی به هنگام ورود به سایر نقاط کشور به نسبت مجموع ارزش افزوده و ارزش مواد اولیه و قطعات داخلی به کار رفته در آن، تولید داخلی محسوب و از پرداخت حقوق ورودی معاف است؛ بنابراین با توجه به مراتب فوق از تاریخ لازم‌الاجرا شدن قانون برنامه پنج ساله پنجم توسعه، کالاهای مذکور در بند ب مواد یاد شده که به عنوان کالای داخلی محسوب می‌شوند مصداق کالای وارداتی نبوده و لذا در مواردی که مؤدیان مشمول نظام مالیات بر ارزش افزوده کالاهای تولیدی غیر معاف خود (که منطبق با مقررات مذکور تولید داخلی محسوب می‌گردد) را در سرزمین اصلی عرضه نمایند، مشمول مقررات مالیات بر ارزش افزوده بوده و مالیات و عوارض پرداختی قبلی بابت تولید کالای مذکور با رعایت مقررات به عنوان اعتبار مؤدی مزبور تلقی می‌گردد.

1- نظر به اینکه در متن ارجاعی هدف از طرح موضوع در شورای عالی مالیاتی را جلوگیری از وجود مشکلات سابق در آینده بر شمرده لذا ضمن ضروری دانستن تبیین موضوع در راستای حفظ زنجیره فعالیت و ثبت مبادلات در سامانه‌های مربوط، اقلیت معتقد به پیش‌بینی اصلاحات لازم قانونی اعم از احکام، تعاریف و فرایندها مشعر بر تصریح شمولیت یا عدم شمولیت مناطق مذکور می‌باشد.

2- با توجه به بخشنامه شماره 200/94/47 مورخ 1394/5/10، اشخاص مقیم مناطق آزاد تجاری - صنعتی و ویژه اقتصادی که به عرضه کالا یا ارائه خدمات موضوع قانون مالیات بر ارزش افزوده در مناطق مزبور مبادرت می‌نمایند در زمره مؤدیان مشمول ثبت نام و اجرای این قانون محسوب نمی‌شوند بنابراین اشخاص مذکور بابت فعالیت در منطقه مجاز به اخذ مالیات و عوارض مالیات بر ارزش افزوده نبوده و پذیرش اعتبار نیز موضوعیت نخواهد داشت در ضمن با توجه به مقررات تبصره 2 ماده 17 قانون مالیات بر ارزش افزوده مالیات‌های پرداخت شده بابت خرید کالا یا خدمت قابل استرداد نمی‌باشد.