انتخاب مؤدیان برای حسابرسی مالیاتی عملکرد سال 1398 اشخاص حقوقی و صاحبان مشاغل که شروع سال مالی آن‌ها بعد از تاریخ 1397/5/27 است

بازگشت

مورخ: 1399/03/07

شماره: 200/99/508

دستورالعمل

انتخاب مؤدیان برای حسابرسی مالیاتی عملکرد سال 1398 اشخاص حقوقی و صاحبان مشاغل که شروع سال مالی آن‌ها بعد از تاریخ 1397/5/27 است

نظر به اهمیت اجرای دقیق‌تر مفاد ماده (97) قانون مالیات‌های مستقیم اصلاحی مصوب 1394/04/31، به منظور انتخاب مؤدیان برای حسابرسی مالیاتی عملکرد سال 1398 اشخاص حقوقی و صاحبان مشاغل که سال مالی آن‌ها از 1397/05/27 و به بعد شروع شده است، به شرح ذیل مقرر می‌دارد:

با عنایت به مفاد ماده (3) آیین‌نامه اجرایی تبصره (3) ماده (169) قانون مالیات‌های مستقیم اصلاحی مصوب 1394/04/31، نظر به اینکه شناسایی و ثبت نام اشخاص حقیقی صاحبان مشاغل در نظام مالیاتی وابسته به مکان فعالیت و هویت صاحب یا صاحبان فعالیت شغلی می‌باشد، لذا مؤدیانی که تا پایان سال 1397 به دلایلی از جمله واگذاری محل فعالیت، اعلام تعطیلی کسب و کار (تعلیق دائم یا موقت فعالیت)، تخریب محل فعالیت و فوت مؤدی که منتج به غیر فعال شدن کد رهگیری ثبت نام آن‌ها شده است، الزامی به تسلیم اظهارنامه مالیاتی برای عملکرد سال 1398 ندارند، بنابراین، مأموران مالیاتی حوزه کاری شناسایی و ثبت نام مؤدیان، فهرست این قبیل مؤدیان منضم به کد رهگیری ثبت نام آن‌ها را با رعایت مقررات حداکثر تا تاریخ 1399/05/25 در سامانه مدیریت اطلاعات ثبت نام درج و مؤدی را غیر فعال نمایند. همچنین معاونت فناوری‌های مالیاتی ضمن اتخاذ تدابیر لازم، مؤدیان مذکور را از فهرست مؤدیان مشمول تولید اظهارنامه برآوردی برای عملکرد سال 1398 خارج می‌نماید. در اجرای حکم مذکور در صدر این بند، صاحبان مشاغلی که در طی سال 1398 اقدام به تغییر محل فعالیت خود نموده‌اند، مکلف به ثبت نام جدید برای محل فعالیت جدید بوده و برای عملکرد سال 1398 مکلف به ارائه اظهارنامه مجزا، حسب مورد برای هر یک از فعالیت‌های خود در مکان‌های مجزا و به نسبت مدت اشتغال در هر محل، خواهند بود. بدیهی است که این حکم در خصوص مؤدیان موضوع تبصره‌های (1) و (3) ماده (3) آیین‌نامه مزبور جاری نمی‌باشد.
با عنایت به تصریح قانون‌گذار مبتنی بر تکلیف سازمان به تهیه اظهارنامه مالیاتی برآوردی بر اساس فعالیت و اطلاعات اقتصادی مکتسبه از طرح جامع مالیاتی برای مؤدیانی که از ارائه اظهارنامه مالیاتی در مهلت مقرر قانونی و مطابق مقررات اجتناب نموده‌اند، با استناد به ماده (22) آیین‌نامه اجرایی موضوع ماده (219) قانون مالیات‌های مستقیم اصلاحی مصوب 1394/04/31، لازم است مأموران مالیاتی حوزه کاری شناسایی و ثبت نام مؤدیان با استناد به مواد (18) الی (20) آیین‌نامه مذکور، حداکثر تا تاریخ 1399/05/25 نسبت به شناسایی و ثبت نام اشخاصی که لغایت پایان سال 1398 بر اساس اطلاعات موجود در سامانه‌های اطلاعاتی سازمان و یا اطلاعات مکتوب واصله به ادارات مالیاتی، دارای فعالیت بوده لیکن در نظام مالیاتی کشور فاقد ثبت نام می‌باشند، در سامانه مدیریت اطلاعات ثبت نام اقدام نمایند. همچنین مأموران مالیاتی حوزه کاری مذکور موظفند آن بخش از مؤدیانی که در سامانه‌های تک منبعی سازمان دارای سابقه بوده و در سال 1398 دارای فعالیت بوده‌اند، لیکن به هر دلیلی تا کنون در سامانه مدیریت اطلاعات ثبت نام، ثبت نام نشده‌اند را در سامانه مذکور ثبت نام نمایند. معاونت فناوری‌های مالیاتی نیز موظف است بستر لازم به منظور یکپارچگی سامانه ثبت نام را ایجاد و با همکاری ادارات کل امور مالیاتی نسبت به اصلاح اطلاعات ثبت نام مؤدیان در سایر سامانه‌های سازمان اقدام نمایند. بدیهی است در فرایند تکمیل ثبت نام مؤدیان در سامانه‌های نوین مالیاتی (حداکثر تا پایان خرداد ماه سال 1399)، وضعیت الزام به تسلیم انواع اظهارنامه‌های مالیاتی مؤدیان موضوع قانون مالیات‌های مستقیم و قانون مالیات بر ارزش افزوده، می‌بایستی توسط مأموران مالیاتی و معاونت فناوری‌های مالیاتی، حسب مورد اعمال شود. مدیران کل امور مالیاتی ضمن نظارت دقیق بر اجرای صحیح فرایندهای موضوع بندهای (1) و (2) این دستورالعمل موظف می‌باشند تأییدیه اتمام فرایندهای مذکور را به صورت مکتوب و در بازه زمانی تعیین شده به معاونت فناوری‌های مالیاتی اعلام نمایند.
با توجه به عدم تسری حکم ماده (97) قانون مالیات‌های مستقیم نسبت به مالیات بر ارزش افزوده، معاونت فناوری‌های مالیاتی حداکثر ظرف یک ماه پس از سررسید انقضا و یا مهلت اعلامی طی بخشنامه‌های سازمان، اقدامات لازم به منظور بارگذاری اظهارنامه‌های مالیات بر ارزش افزوده دوره‌های عملکرد سال 1398 ارائه شده توسط مؤدیان را به نحوی فراهم نماید که امکان انجام فرایند حسابرسی پرونده‌های مالیات بر ارزش افزوده با اولویت پرونده‌های مالیاتی صادرکنندگان از ابتدای تیر ماه سال جاری توسط ادارات امور مالیاتی فراهم شود.
معاونت فناوری‌های مالیاتی موظف است حداکثر ظرف مدت 45 روز پس از دریافت تأییدیه موضوع بند (2) این دستورالعمل، ترتیبات لازم به منظور تولید اظهارنامه برآوردی و صدور اوراق تشخیص مالیات برآوردی مبتنی بر الگوها و قواعد ارائه شده از سوی معاونت حقوقی و فنی مالیاتی را به صورت سیستمی برای آن دسته از مؤدیانی که تا موعد مقرر قانونی نسبت به تسلیم اظهارنامه مالیاتی اقدام نمی‌نمایند، در سامانه‌های نوین مالیاتی به عمل آورد. ادارات کل امور مالیاتی مکلف خواهند بود اوراق تشخیص مالیات صادره در اجرای این بند را حداکثر ظرف یک ماه پس از صدور به مؤدیان ذی‌ربط ابلاغ نمایند (به استثنای اوراقی که در راستای ابلاغ الکترونیکی، مستقیماً از طریق معاونت فناوری‌های مالیاتی به صورت الکترونیکی ابلاغ می‌شوند). بدیهی است در صورتی که امکان تولید اظهارنامه برآوردی و صدور برگ تشخیص مالیات متعلق، به صورت سیستمی برای هر یک از مؤدیان موضوع این بند میسر نشود، معاونت فناوری‌های مالیاتی ظرف مدت تعیین شده مذکور موظف است تمهیدات سیستمی لازم به منظور اجرای فرایند حسابرسی مالیاتی برای این قبیل مؤدیان توسط مأموران مالیاتی حوزه کاری حسابرسی را فراهم نماید. معاونت درآمدهای مالیاتی موظف است بر نحوه اجرای این بند نظارت کامل را به عمل آورده و گزارش روند پیشرفت اقدامات را به شورای معاونان سازمان ارائه نماید.
معاونت فناوری‌های مالیاتی موظف است بر اساس معیارهای ریسک منتخب سازمان که از مدل و مجموعه معیارهای ریسک تأیید و ابلاغ شده توسط معاونت حقوقی و فنی مالیاتی تعیین خواهند شد، سامانه سنجش ریسک مؤدیان را فعال نموده و رتبه ریسک مؤدیان اشخاص حقوقی و صاحبان مشاغل که در مهلت مقرر نسبت به ارائه اظهارنامه مالیاتی خود اقدام نموده‌اند را حداکثر ظرف مهلت (45) روز پس از انقضای مهلت تسلیم اظهارنامه مالیاتی هر منبع تعیین و گزارش آماری آن را به صورت محرمانه به معاونت درآمدهای مالیاتی ارسال نماید.
معاونت درآمدهای مالیاتی موظف است در اجرای مفاد ماده (97) قانون مالیات‌های مستقیم اصلاحی مصوب 1394/04/31 حداکثر ظرف (15) روز از سررسید تسلیم اظهارنامه مالیاتی هر منبع، فهرست مؤدیانی که فارغ از رتبه ریسک احرازی برای حسابرسی مالیاتی انتخاب می‌شوند را به معاونت فناوری‌های مالیاتی اعلام نماید. معاونت فناوری‌های مالیاتی نیز موظف است برای انجام فرایند حسابرسی مالیاتی، حداکثر ظرف (15) روز پس از دریافت فهرست مذکور، نسبت به بارگذاری اظهارنامه‌های مالیاتی مؤدیان موضوع این فهرست به منظور انجام فرایند حسابرسی توسط مأموران مالیاتی ذی‌صلاح اقدام و مراتب را با ذکر مشخصات هویتی مؤدیان به ادارات کل امور مالیاتی ذی‌ربط اعلام نماید. همچنین معاونت درآمدهای مالیاتی موظف است حداکثر ظرف مهلت (15) روز پس از دریافت گزارش موضوع بند (5) این دستورالعمل، نسبت به ارائه پیشنهاد محدوده درجه ریسک هر یک از طبقات رتبه‌بندی ریسک مؤدیان (ریسک بالا، ریسک متوسط و ریسک پایین) به همراه تعداد مؤدیان مشمول هر یک از طبقات مذکور به تفکیک اشخاص حقوقی و اشخاص حقیقی صاحبان مشاغل (برای هر اداره کل به تفکیک) به شورای معاونان سازمان اقدام و حداکثر ظرف مدت (7) روز پس از دریافت مصوبه شورای معاونان سازمان در خصوص تعیین محدوده رتبه‌بندی ریسک مؤدیان، آن را به معاونت فناوری‌های مالیاتی اعلام نماید.
معاونت فناوری‌های مالیاتی حداکثر ظرف (10) روز پس از دریافت محدوده مصوب رتبه‌بندی ریسک مؤدیان موضوع بند (6) این دستورالعمل، نسبت به اعمال آن در سامانه‌های نوین سازمان اقدام تا مؤدیان مشمول حسابرسی مالیاتی به طور مستقیم و خودکار در انباره حسابرسی ادارات امور مالیاتی ذی‌ربط قرار گیرند. علاوه بر مؤدیانی که به طور سیستمی و بر اساس محدوده رتبه‌بندی ریسک تعیین شده، برای حسابرسی مالیاتی انتخاب شده‌اند، برای اجرای کامل حکم ماده (97) قانون مالیات‌های مستقیم اصلاحی مصوب 1394/04/31 و به منظور تعیین میزان روایی و اعتبار عملکرد سامانه تعیین رتبه ریسک مؤدیان و انجام تنظیمات و تغییرات لازم برای تکامل تدریجی این سامانه، معاونت درآمدهای مالیاتی موظف است حداکثر ظرف یک ماه، فهرستی از مؤدیان مالیاتی هر اداره کل امور مالیاتی که به دلیل رتبه ریسک پایین برای حسابرسی انتخاب نشده‌اند (حداکثر تا سقف پنج درصد مؤدیان کم ریسک) را به صورت نمونه تصادفی و یا انتخابی و مبتنی بر موضوع فعالیت، تهیه و به معاونت فناوری‌های مالیاتی اعلام نماید. معاونت مذکور نیز موظف است در بازه زمانی مقرر اقدام لازم برای قرار دادن مؤدیان موضوع این فهرست در انباره حسابرسی اداره امور مالیاتی ذی‌ربط را به عمل آورد. گزارش نتایج حاصل از حسابرسی تمامی مؤدیان به همراه میزان مالیات‌های ابرازی و قطعی شده، به عنوان بازخورد کنترلی عملکرد سامانه سنجش ریسک در اختیار معاونت حقوقی و فنی مالیاتی قرار خواهد گرفت.
در اجرای مفاد ماده (24) آیین‌نامه اجرایی موضوع ماده (219) قانون مالیات‌های مستقیم اصلاحی مصوب 1394/04/31 معاونت فناوری‌های مالیاتی موظف است ترتیبی اتخاذ نماید که از ابتدای دی ماه سال جاری اوراق قطعی مالیات عملکرد سال 1398 مؤدیانی که برای حسابرسی مالیاتی انتخاب نشده‌اند (مؤدیان با رتبه ریسک پایین) توسط سامانه‌های نوین سازمان به صورت سیستمی و بر اساس درآمد مشمول مالیات و مالیات ابرازی در اظهارنامه مالیاتی تسلیمی و حسب مورد با اعمال جرایم دیرکرد پرداخت مالیات، صادر شود. در اجرای این بند، رسیدگی به مالیات حقوق و سایر مالیات‌های تکلیفی و نحوه اجرای مقررات ماده (169) قانون مالیات‌های مستقیم اصلاحی مصوب 1394/04/31 مؤدیانی که برای حسابرسی مالیاتی انتخاب نمی‌شوند، فاقد موضوعیت می‌باشد. بدیهی است این موضوع در خصوص آن بخش از مؤدیان مالیاتی که به صورت مستند و یا بر اساس گزارش‌های دریافتی از سامانه‌های مالیات حقوق، مالیات‌های تکلیفی و معاملات فصلی، عدم انجام تکالیف مقرر توسط ایشان محرز می‌شود، نافذ نبوده و مسئول حوزه کاری حسابرسی موظف است در اجرای تبصره (1) ماده (24) آیین‌نامه موضوع ماده (219) قانون مالیات‌های مستقیم اصلاحی مصوب 1394/04/31 نسبت به انتخاب این قبیل مؤدیان برای حسابرسی مالیاتی همان منبع، اقدام مقتضی را به عمل آورد. این حکم در مورد مؤدیانی که به صورت سیستمی برای حسابرسی مالیاتی انتخاب نشده‌اند اما حسب اطلاعات متقن و مستند واصله به ادارات امور مالیاتی، لزوم حسابرسی مالیاتی آن‌ها مورد پذیرش مسئول حوزه کاری حسابرسی قرار می‌گیرد نیز لازم‌الاجرا می‌باشد. معاونت فناوری‌های مالیاتی موظف است، تمهیدات سیستمی لازم به منظور انجام فرایندهای فوق را فراهم نماید. مأموران مالیاتی حوزه کاری خدمات مؤدیان به منظور انجام وظایف محوله در اجرای مفاد ماده (40) آیین‌نامه موضوع ماده (219) قانون مالیات‌های مستقیم اصلاحی مصوب 1394/04/31 و به منظور بهره‌مندی مؤدیان از مزایا و مشوق‌های قانونی، موظف می‌باشند کلیه اوراق قطعی مالیات را حداکثر ظرف دو ماه پس از صدور اوراق قطعی مالیاتی به مؤدیان ذی‌ربط ابلاغ نمایند (به استثنای اوراقی که در راستای ابلاغ الکترونیکی، مستقیماً از طریق معاونت فناوری‌های مالیاتی به صورت الکترونیکی ابلاغ می‌شوند).
نظر به اجرای صحیح مفاد ماده (97) قانون مالیات‌های مستقیم اصلاحی مصوب 1394/04/31 برای کلیه اظهارنامه‌های مالیاتی که در اجرای مفاد بندهای (4)، (6)، (7) و (8) این دستورالعمل برای حسابرسی مالیاتی انتخاب می‌شوند، ضمن تأکید بر الزامی بودن رعایت ترتیبات حسابرسی مالیاتی موضوع ماده (41) آیین‌نامه اجرایی موضوع ماده (219) قانون مالیات‌های مستقیم اصلاحی مصوب 1394/04/31 برای کلیه حسابرسان مالیاتی و اعضای هیأت‌های حل اختلاف مالیاتی، با ملحوظ نظر قرار دادن مفاد دستورالعمل شماره 230/60694/د مورخ 1398/11/26، یادآور می‌شود در زمان حسابرسی مالیاتی اشخاص حقوقی و صاحبان مشاغل گروه اول، ارجاع پرونده مالیاتی مؤدیان به هیأت سه نفری حسابرسان موضوع بند (3) ماده (97) قانون مالیات‌های مستقیم پیش از اصلاحیه 1394/04/31، موضوعیت نخواهد داشت.
در ارتباط با تسلیم اظهارنامه مالیاتی مشارکت‌های مدنی، نظر به اینکه تعیین تکلیف زمانی از حیث نحوه تسلیم اظهارنامه مالیاتی مشارکتی به صورت قهری و یا اختیاری در مفاد بند (6) ماده (43) آیین‌نامه اجرایی موضوع ماده (219) قانون مالیات‌های مستقیم اصلاحی مصوب 1394/04/31 احصا شده است، لذا معاونت فناوری‌های مالیاتی مکلف است در بازه زمانی دریافت اظهارنامه‌های عملکرد 1398 صاحبان مشاغل، با برقراری ارتباطات وب‌سرویسی با اداره ثبت احوال، از دریافت اظهارنامه‌های مشارکتی قهری که تاریخ فوت احدی از شرکای آن مشارکت، قبل از سال 1398 می‌باشد، جلوگیری نموده و با ثبت پیام خطا در زمان تسلیم اظهارنامه، مؤدیان را در اجرای مفاد بند مذکور به تسلیم اظهارنامه مشارکت اختیاری هدایت نمایند.
با عنایت به مفاد بند (7) ماده (43) آیین‌نامه اجرایی موضوع ماده (219) قانون مالیات‌های مستقیم اصلاحی مصوب 1394/04/31، نظر به اینکه در صورت فوت مؤدی دارای پرونده شغلی انفرادی در طی سال، شماره اقتصادی پرونده مالیاتی وی ابطال و وراث تنها امکان ارسال اظهارنامه و انجام کلیه فرایندهای مالیاتی تا زمان فوت متوفی را دارا می‌باشند، لذا معاونت فناوری‌های مالیاتی مکلف است در بازه زمانی دریافت اظهارنامه‌های عملکرد سال 1398 صاحبان مشاغل، با برقراری ارتباطات وب‌سرویسی با اداره ثبت احوال، ترتیبی اتخاذ نماید که ضمن ابطال شماره اقتصادی متوفی در تاریخ فوت، اطلاع‌رسانی لازم به وراث به منظور انجام ثبت نام جدید در نظام مالیاتی به عنوان مشارکت اختیاری و ارائه اظهارنامه مالیاتی مشارکتی بابت مدت فعالیت از تاریخ فوت لغایت پایان سال 1398 علاوه بر ارائه اظهارنامه مالیاتی برای دوره حیات متوفی صورت پذیرد.