رسیدگی و تشخیص درآمد مشمول مالیات عملکرد سال 1380 اشخاص حقوقی

به منظور اجرای صحیح مقررات و تبیین تغییراتی که طبق اصلاحیه مصوب 27/11/1380 قانون مالیات‌های مستقیم به عمل آمده، موارد زیر را جهت رسیدگی و تشخیص درآمد مشمول مالیات عملکرد سال 1380 اشخاص حقوقی یادآوری می‌نماید:

1- نظر به اینکه با توجه به ماده 273 الحاقی اصلاحیه فوق کلیه اشخاص حقوقی که شروع سال مالی آن‌ها از اول فروردین ماه 1380 به بعد می‌باشد صرفاً از لحاظ ترتیب رسیدگی و نرخ مالیاتی مشمول مقررات اصلاحیه مصوب 27/11/1380 قانون مالیات‌های مستقیم می‌باشند بنابراین در مواردی که قسمتی از سال مالی اشخاص حقوقی در قبل و یا بعد از سال 1380 واقع می‌شود نکات مرتبط با نحوه اجرای صحیح سایر احکام مالیاتی قانون مالیات‌های مستقیم مربوط به قبل و یا بعد از اصلاحیه اخیر را به شرح زیر متذکر می‌گردد:

الف - اشخاص حقوقی که شروع سال مالی آن‌ها قبل از 1/1/1380 است از نظر نرخ مالیاتی و سایر مقررات تابع قانون قبل از اصلاحیه اخیر خواهد بود.

ب - اشخاص حقوقی که سال مالی آن‌ها عملکرد سال 1380 (1/1/1380 الی 29/12/1380) است از نظر نرخ مالیاتی و ترتیب رسیدگی تابع مقررات اصلاحیه اخیر و از لحاظ سایر احکام تابع مقررات قبل از اصلاح خواهند بود.

ج - اشخاص حقوقی که سال مالی آن‌ها عملکرد سال 1380 (1/1/1380 الی 29/12/1381) خاتمه می‌یابد بجز نرخ مالیاتی و ترتیب رسیدگی از نظر سایر احکام در مورد تعیین درآمد مشمول مالیات از جمله اعمال معافیت‌ها تابع قانون قبل از اصلاحیه اخیر خواهند بود در مواردی که درآمدهایی طبق مقررات مربوط دارای نرخ جداگانه‌ای می‌باشد از جمله درآمدهای مشمول مالیات مقطوع موضوع ماده 77، 59 و 143 قانون، نرخ مقطوع مربوط به سال تعلق مالیات یا وقوع فعالیت یا رویداد مالی اعمال خواهد شد. ضمناً، آن قسمت از درآمد حاصل از بساز و بفروشی، نقل و انتقال سهام خارج از بورس و صرف سهام که در سال 130 تحصیل شده باشد، مشمول مالیات مقطوع نخواهد بود در این صورت درآمد مزبور به سایر درآمدهای شرکت اضافه شده و مشمول نرخ موضوع ماده 105 اصلاحی قانون خواهد بود.

بدیهی است، منظور از ترتیب رسیدگی مقرر در ماده 273 یاد شده رعایت مفاد ماده 237 الی 243 قانون مالیات‌های مستقیم مصوب اسفند ماه 1366 و اصلاحیه‌های بعدی آن است.

2- جمع درآمد مشمول مالیات اشخاص حقوقی که شروع سال مالی آن‌ها از اول فروردین ماه 1380 به بعد می‌باشد وفق مقررات ماده 105 اصلاحی قانون به نرخ بیست و پنج درصد (25%) مشمول مالیات می‌باشد.

3- نظر به اینکه به موجب اصلاحیه اخیر نرخ 10% مالیات شرکت موضوع بند «د» ماده 105 و معافیت 15% سود سهام پرداختی یا تخصیصی طبق تصمیم ارکان صلاحیت‌دار شرکت موضوع قسمت اخیر ماده 143 قانون مالیات‌های مستقیم قبل از اصلاحیه حذف گردیده، لذا اعمال معافیت‌های موضوع ماده 143 (قبل از اصلاحیه اخیر) در مورد شرکت‌هایی که سهام آن‌ها طبق قانون مربوط از طرف هیأت پذیرش برای معامله در بورس قبول شده و سال مالی آن‌ها از 1/1/1380 به بعد شروع شده است، موضوعیت ندارد.

4- به موجب مقررات ماده 143 اصلاحی، شرکت‌هایی که سهام آن‌ها طبق قانون مربوط از طرف هیأت پذیرش برای معامله در بورس قبول می‌شود، در صورتی که کلیه نقل و انتقالات سهام آن‌ها بعد از تاریخ پذیرش از طریق کارگزاران بورس انجام و در دفاتر قانونی شرکت نیز ثبت گردد از سال پذیرش در بورس و فارغ از تاریخ پذیرش آن تا سالی که از فهرست نرخ‌ها در بورس حذف نشده‌اند معادل ده درصد (10%) مالیات هر سال آن‌ها بخشوده می‌شود معاملات سهام خارج از بورس قبل از تاریخ پذیرش، سبب محرومیت از معافیت مقرر در سال پذیرش نخواهد بود.

5- طبق تبصره (1) ماده 143 اصلاحی از تاریخ 1/1/1381، نقل و انتقال سهام و حق تقدم سهام شرکت‌ها و همچنین سایر اوراق بهاداری که در بورس معامله می‌شوند حسب مورد مشمول مالیات مقطوع به نرخ نیم درصد (5/0%) ارزش فروش آن‌ها می‌باشند و از این بابت وجه دیگری به عنوان مالیات بر درآمد مطالبه نخواهد شد. کارگزاران بورس مکلفند مالیات مزبور را به هنگام هر انتقال از انتقال‌دهندگان وصول و به حساب تعیین شده از طرف سازمان امور مالیاتی کشور واریز و ظرف مدت ده روز از تاریخ انتقال رسید آن را به همراه فهرستی حاوی تعداد و مبلغ فروش مورد انتقال به اداره امور مالیاتی ذی‌ربط ارسال دارند.

کارگزاران ذی‌ربط در صورت تخلف از انجام وظایف مذکور به استناد ماده 199 قانون مالیات‌های مستقیم علاوه بر مسئولیت تضامنی که با مؤدی در پرداخت مالیات خواهند داشت، حسب مورد مشمول جرایم مقرر در ماده مذکور نیز خواهد بود.

6- به موجب مقررات تبصره 2 الحاقی ماده 143 قانون مالیات‌های مستقیم از تاریخ 1/1/1381، نقل و انتقال سهام و حق تقدم سهام شرکت‌های سهامی که خارج از بورس انجام می‌گیرد و همچنین سهم‌الشرکه شرکا در سایر شرکت‌ها، مشمول مالیات مقطوع به میزان چهار درصد (4%) ارزش اسمی آن‌ها می‌باشد و انتقال دهندگان سهام و سهم‌الشرکه و حق تقدم سهام مکلفند قبل از انتقال، مالیات متعلق را به حساب سازمان امور مالیاتی کشور (اداره امور مالیاتی ذی‌ربط) واریز کنند و بابت نقل و انتقالات مذکور وجه دیگری به عنوان مالیات بر درآمد مطالبه نخواهد شد. این نرخ مقطوع به نقل و انتقالات فوق‌الذکر که قبل از تاریخ 1/1/1381 صورت گرفته است قابل تسری نخواهد بود. ادارات ثبت یا دفاتر اسناد رسمی مکلفند قبل از ثبت تغییرات یا تنظیم سند انتقال حسب مورد گواهی پرداخت مالیات متعلق را از اداره امور مالیاتی مربوط اخذ و ضمن درج شماره و تاریخ آن در دفتر ثبت و سند انتقال، گواهی مزبور را ضمیمه پرونده مربوط نمایند.

اداره امور مالیاتی مربوط موظف است، گواهی پرداخت مالیات را در اسرع وقت صادر و به مؤدی تسلیم و یا به مراجع استعلام‌کننده ارسال نمایند.

7- با عنایت به مقررات تبصره 3 الحاقی ماده 143 قانون مالیات‌های مستقیم، در شرکت‌های سهامی پذیرفته شده در بورس، اندوخته صرف سهام که ناشی ز مابه‌التفاوت ارزش اسمی سهام منتشره و قیمت فروش آن‌ها می‌باشد مشمول مالیات مقطوع به نرخ نیم درصد (5/0%) است و به این درآمد مالیات دیگری تعلق نخواهد گرفت. این نرخ مقطوع به اندوخته صرف سهام اشخاص قبل از 1/1/1381 قابل تسری نخواهد بود.

شرکت‌های مذکور مکلفند ظرف سی روز (30 روز) از تاریخ ثبت افزایش سرمایه خود در اداره ثبت شرکت‌ها و یا ثبت در دفاتر قانونی شرکت (هر کدام زودتر باشد) مالیات متعلقه را محاسبه و به حساب مالیاتی تعیین شده از طرف سازمان امور مالیاتی کشور (اداره امور مالیاتی ذی‌ربط) واریز کنند.

اندوخته صرف سهام که طبق مقررات فوق مالیات آن‌ها محاسبه و پرداخت می‌شود در هنگام تقسیم یا انتقال به حساب سرمایه یا سود و زیان مشمول مالیات دیگری نمی‌باشد.

8- در شرایطی که شرکت‌های خارج از بورس برای افزایش سرمایه خود، نسبت به عرضه و پذیره‌نویسی سهام جدید، که حق تقدم آن از سهامداران سلب شده، اقدام و سهام جدید را به قیمتی بیش از بهای اسمی به فروش برساند، مازاد بهای فروش نسبت به بهای اسمی، که همان اندوخته صرف سهام بوده جزء ارقام درآمدهای سال یا دوره مالی که صرف سهام تحقق می‌یابد احتساب خواهد شد.

9- عرضه سهام به منظور پذیره‌نویسی اولیه مشمول مالیات نقل و انتقال سهام نخواهد بود.

10- درآمد اشخاص حقوقی که از محل سرمایه‌گذاری در شرکت‌های سرمایه‌پذیر تحصیل می‌شود (سود سهام یا سهم‌الشرکه دریافتی)، به موجب تبصره 4 ماده 105 اصلاحی قانون مشمول مالیات دیگری نخواهد بود و در محاسبه درآمد مشمول مالیات شرکت سرمایه‌گذار نیز منظور نمی‌گردد. همچنین مالیات پرداختی در شرکت سرمایه‌پذیر نیز به عنوان مالیات بر شرکت بوده و مقطوع تلقی می‌گردد.

در مواردی که سود سهام یا سهم‌الشرکه دریافتی مربوط به سال‌های قبل از عملکرد سال 1380 (1/1/1380 الی 29/12/1380) بوده و به موجب ماده 105 قانون قبل از اصلاحیه در شرکت سرمایه‌پذیر مشمول مالیات قرار گرفته باشد، با توجه به قسمت اخیر تبصره ماده 105 مذکور، مالیات‌های پرداختی شرکت سرمایه‌پذیر بابت سود سهام یا سهم‌الشرکه پرداختی به شرکت سرمایه‌گذار به عنوان مالیات علی‌الحساب شرکت سرمایه‌گذار تلقی و از مالیات محاسبه شده قابل کسر خواهد بود اضافه پرداختی از این بابت نیز قابل استرداد می‌باشد.

11- با عنایت به مفاد ماده 146 اصلاحی مصوب 27/11/1380 کلیه معافیت‌های مدت‌دار که به موجب قوانین قبلی مقرر شده است، از جمله معافیت‌های موضوع ماده 132 و تبصره 6 آن (قبل از اصلاحیه اخیر) با رعایت مقررات مربوط تا انقضای مدت به قوت خود باقی است.