مورخ: 1400/10/29
شماره: 140009970906011228
سایر قوانین
درخواست ابطال بند سوم و اطلاق بند دوم دستورالعمل شماره 200/99/511 مورخ 1399/5/21 از هیأت تخصصی مالیاتی، بانکی دیوان عدالت اداری
شماره پرونده: هـ ع/0002191
شاکی: آقای بهمن زبردست
طرف شکایت: سازمان امور مالیاتی کشور
موضوع شکایت و خواسته: ابطال کل بند سوم و اطلاق بند دوم دستورالعمل شماره 511/99/200 مورخ 1399/5/21 سازمان امور مالیاتی کشور
شاکی دادخواستی به طرفیت سازمان امور مالیاتی کشور به خواسته ابطال کل بند سوم و اطلاق بند دوم دستورالعمل شماره 511/99/200 مورخ 1399/5/21 سازمان امور مالیاتی کشور به دیوان عدالت اداری تقدیم کرده که به هیأت عمومی ارجاع شده است.
متن مقرره مورد شکایت به قرار زیر می‌باشد:
[مقرره فوق در سربرگ اسناد مرتبط در دسترس است.]
دلایل شاکی برای ابطال مقرره مورد شکایت:
1- علی‌رغم اینکه حکم ماده 187 قانون مالیات‌های مستقیم به صورت مطلق بوده و بدون استثنا شامل همه صاحبان املاک اعم از حقیقی یا حقوقی می‌شود در دستورالعمل مورد اعتراض صاحبان املاک به دو دسته حقیقی و حقوقی تقسیم شده‌اند.
2- وفق حکم مطلق ماده 187 قانون مالیات‌های مستقیم همه صاحبان املاک اعم از حقیقی و یا حقوقی خواه درآمد دیگری غیر از درآمد این املاک داشته یا نداشته باشند پیش از دریافت گواهی مربوطه باید تمامی بدهی‌های مالیاتی ذکر شده در این ماده را پرداخت نمایند.
3- از آنجا که موارد ذکر شده در بند دوم دستورالعمل بدون استثنا شامل همه صاحبان املاک اعم از حقیقی یا حقوقی می‌شود بنابراین به دلیل مغایرت حکم بند سوم و اطلاق بند دوم دستورالعمل مورد اعتراض در خصوص غیر مشمول نمودن اشخاص حقوقی از برخی موارد مقرر در حکم مطلق ماده 187 قانون مالیات‌های مستقیم به لحاظ خارج از حدود اختیار بودن و تضییق حدود و ثغور قانون، قابل ابطال است.
خلاصه مدافعات طرف شکایت:
1- با عنایت به ماده 187 قانون مالیات‌های مستقیم و سایر قوانین و مقررات مالیاتی ناظر بر موضوع ترتیبات وصول بدهی قطعی ملک مورد انتقال و صدور گواهی موضوع ماده 187 قانون مالیات‌های مستقیم نسبت به اشخاص حقیقی و حقوقی متفاوت است. نقل و انتقال محل فعالیت کسبی توسط اشخاص حقیقی به منزله اتمام فعالیت شغلی و اختتام پرونده مالیاتی مؤدی در آن محل تلقی و می‌بایست پیش از انتقال ملک مربوطه نسبت به تصفیه بدهی‌های مالیاتی قطعی مؤدی مربوط به ملک مورد معامله (از جمله مالیات بر درآمد شغلی مربوط به محل کسبی، مالیات بر درآمد اجاره ملک و …) اقدام شود ولی در مورد اشخاص حقوقی با تغییر محل فعالیت ثبت نام در نظام مالیاتی به قوت خود باقی خواهد بود مالیات مربوط به درآمدهای شخص حقوقی در زمان رسیدگی به مالیات بر عملکرد مطالبه شده و ضرورتی بر تصفیه مالیات مربوط به ملک مورد معامله متعلق به اشخاص حقوقی در زمان نقل و انتقال نمی‌باشد. از این روی در دستورالعمل موضوع شکایت از میان مالیات‌های قابل مطالبه از اشخاص حقوقی در زمان نقل و انتقال املاک متعلق به آنان اخذ بدهی مالیاتی قطعی مربوط به درآمد اجاره املاک و فعالیت شغلی، برای صدور گواهی موضوع ماده 187 قانون مالیات‌های مستقیم ضروری شناخته نشده است.
2- این مقررات با توجه به حکم مقرر در تبصره ماده 110 قانون مالیات‌های مستقیم وضع شده است. طبق این تبصره اشخاص حقوقی نسبت به درآمدهایی که طبق مقررات این قانون نحوه دیگری برای تشخیص آن مقرر شده است (از جمله درآمد حاصل از نقل و انتقال ملک و درآمد ناشی از اجاره ملک) مکلف به تسلیم اظهارنامه مالیاتی جداگانه (مانند اظهارنامه موضوع ماده 80 قانون مالیات‌های مستقیم) که در فصل‌های مربوط پیش‌بینی شده است نیستند.
3- در مورد اشخاص حقوقی با دامنه فعالیت گسترده که املاک متعدد را در تملک دارند عملاً تفکیک بدهی مالیاتی شخص حقوقی مرتبط با محلی خاص از مجموع بدهی مالیاتی شخص حقوقی امکان‌پذیر نمی‌باشد و طبق این دستورالعمل آن بخش از بدهی مالیاتی قطعی شخص حقوقی که مشخصاً مربوط به ملک مورد معامله می‌باشد (نه مجموع درآمد شخص حقوقی) از جمله مالیات بر درآمد اتفاقی، مالیات املاک لوکس و خانه‌های خالی احصا شده و صدور گواهی موضوع ماده 187 قانون مذکور منوط به وصول این‌گونه از مالیات‌ها شده است.
رأی هیأت تخصصی مالیاتی، بانکی
مستفاد از ماده 187 قانون مالیات‌های مستقیم و تبصره‌های آن این است که در جهت صدور گواهی موضوع ماده مرقوم‌الذکر، اشخاص اعم از حقیقی و حقوقی وفق تکلیف مندرج در ماده مرقوم‌الذکر که در دادنامه شماره 266 مورخه 1396/3/30 هیأت عمومی دیوان عدالت اداری نیز به نوعی بر آن تأکید شده است، می‌بایست نسبت به پرداخت مالیات متعلق به ملک اعم از مالیات نقل و انتقال و حق واگذاری محل و سایر مالیات‌های ذکر شده در قانون و مصوبه مورد شکایت به شرح بندهای 1 و 2 و 3 دستورالعمل معترض‌عنه به شماره 511/99/200 مورخه 1399/5/21 اقدام نمایند و صدور گواهی یاد شده منوط به پرداخت مالیات‌های متعلقه و یا مالیات مورد قبول مؤدی و اخذ تضامین معتبر معادل مابه‌الاختلاف می‌باشد و از آنجایی که در بندهای 2 و 3 مصوبه مورد شکایت، صدور گواهی به صراحت منوط به پرداخت بدهی‌های قطعی مالیاتی مؤدی، مربوط به ملک مورد معامله بوده که در بند 1 و نیز در بندهای مورد شکایت مجموع آن‌ها بیان شده است به علاوه که عبارت مربوط به ملک مورد معامله (بدهی‌های مالیاتی) عبارت مطلقی بوده که همه موارد مندرج در ماده 187 قانون مالیات‌های مستقیم را در بر می‌گیرد و طبعاً منطقی نیست در مواردی که هنوز موعد پرداخت مالیات مشاغل یا عملکرد فرا نرسیده اما ملک منتقل می‌شود، صدور گواهی منوط به پرداخت مالیات آتی گردد؛ بنابراین مجموعاً مفاد مصوبات معترض‌عنه در حدود قانون و مقررات تشخیص و به استناد بند ب ماده 84 از قانون تشکیلات و آئین دادرسی دیوان عدالت اداری مصوب 1392 رأی به رد شکایت صادر می‌نمایند. رأی صادره ظرف بیست روز پس از صدور قابل اعتراض از سوی ریاست محترم دیوان عدالت اداری یا ده نفر از قضات گران‌قدر دیوان می‌باشد.
محمدعلی برومندزاده
رئیس هیأت تخصصی مالیاتی بانکی
دیوان عدالت اداری
مورخ: 1401/09/06
شماره: 187
قانون مالیات‌های مستقیم
مورخ: 1396/03/30
شماره: 266
آرا هیات عمومی دیوان عدالت
مورخ: 1380/11/27
شماره: 110
قانون مالیات‌های مستقیم
مورخ: 1380/11/27
شماره: 80
قانون مالیات‌های مستقیم