ابلاغ دستورالعمل تشویق گزارش‌دهندگان فساد و فرار مالیاتی در خصوص نحوه حمایت و تشویق گزارش‌دهندگان به منظور تقویت...

در اجرای مقررات ماده 34 آیین‌نامه اجرایی موضوع ماده 219 قانون مالیات‌های مستقیم، به پیوست دستورالعمل تشویق گزارش‌دهندگان فساد و فرار مالیاتی در خصوص نحوه حمایت و تشویق گزارش‌دهندگان به منظور تقویت انگیزه افراد در ارائه گزارش فساد و فرار مالیاتی، جهت اطلاع و اقدام مقتضی ابلاغ می‌شود.

در اجرای مقررات ماده 34 آیین‌نامه اجرایی ماده 219 قانون مالیات‌های مستقیم مصوب 1398/09/24 چنانچه بر اساس اطلاعات ارسالی اشخاص ثالث، مؤدیان مالیاتی جدید و درآمدهای کتمان شده مشمول مالیات شناسایی و مالیات متعلق مطالبه و وصول گردد سازمان می‌تواند با رعایت مقررات قانونی مربوط نسبت به پرداخت پاداش متناسب با اطلاعات مکتسبه و مالیات وصولی از درآمد اختصاصی سازمان در وجه اشخاص مذکور، در چهارچوب دستورالعملی که به تصویب رئیس کل سازمان می‌رسد اقدام نماید. پرداخت پاداش موضوع این ماده در خصوص اشخاصی که به موجب قوانین و مقررات ملزم به ارسال اطلاعات مربوط می‌باشند، برای ارائه اطلاعات مزبور جاری نخواهد بود؛ به منظور استفاده از توان نظارتی مردمی برای کشف و کاهش فرار مالیاتی، حمایت از آن‌ها در برابر آسیب‌های احتمالی و همچنین ایجاد انگیزه در اشخاص به منظور ارائه اطلاعیه‌های کتمان درآمد فعالان اقتصادی، دستورالعمل موضوع ماده 34 آیین‌نامه اجرایی ماده 219 قانون مالیات‌های مستقیم در خصوص نحوه حمایت و تشویق گزارش‌دهندگان فرار مالیاتی به جهت تقویت انگیزه افراد در ارائه گزارش فرار مالیاتی به شرح زیر تدوین می‌گردد:

ماده 1- تعاریف:

أ. فرار مالیاتی: کتمان درآمد، اختفای فعالیت اقتصادی از طریق عدم انجام تکالیف قانونی به منظور عدم پرداخت مالیات و همچنین اقدامات موضوع مصادیق جرم مالیاتی ماده 274 قانون مالیات‌های مستقیم که منجر به فرار مالیاتی می‌گردد و عدم انجام تکالیف قانونی در پرداخت مالیات می‌باشد.

ب. سامانه: سامانه گزارش‌های مردمی فرار مالیاتی مندرج در درگاه اینترنتی سازمان امور مالیاتی کشور

ج. سازمان: سازمان امور مالیاتی کشور

د. واحد بازرسی ستادی: دفتر بازرسی و مبارزه با فرار مالیاتی و پول‌شویی سازمان امور مالیاتی کشور

هـ. واحدهای اجرایی استانی: واحدهای اجرایی بازرسی و مبارزه با فرار مالیاتی مستقر در ادارات کل امور مالیاتی سراسر کشور و اداره کل بازرسی و مبارزه با فرار مالیاتی شهر و استان تهران که شرح وظایف آن طی بخشنامه شماره 240/25631/د مورخ 1399/06/15 ابلاغ شده است.

و. گزارش‌دهنده: اشخاص حقیقی و حقوقی و سازمان‌های مردم نهاد که به طور داوطلبانه به ارائه گزارش فرار مالیاتی موضوع بند (الف) این ماده از طریق سامانه موضوع بند (ب) به مراجع بند (د) و (هـ) این ماده اقدام نمایند.

ز. گزارش فرار مالیاتی: کلیه اطلاعات، گزارشات و مستندات ارسالی توسط اشخاص موضوع بند «و» از طریق سامانه گزارشات مردمی فرار مالیاتی

ح. گزارش موثق: گزارشی است که پس از بررسی واحدهای اجرایی بازرسی مالیاتی منجر به شناسایی درآمد کتمان شده گردیده و در فرایندهای رسیدگی، مطالبه مالیات و قطعیت آن انجام شده باشد.

ط. کار گروه ستادی: کارگروه مستقر در ستاد سازمان که اعضای آن متشکل از مدیران کل یا نمایندگان دفاتر بازرسی، ارزیابی عملکرد و هماهنگی هیأت‌های رسیدگی به تخلفات اداری، حقوقی و قراردادهای مالیاتی، حراست، حسابرسی مالیاتی و دادستانی انتظامی مالیاتی بوده و دبیر کارگروه ستادی نیز مدیرکل دفتر بازرسی و مبارزه با فرار مالیاتی و پول‌شویی می‌باشد.

ی. کار گروه استانی: کار گروه استانی موضوع ماده 34 آیین‌نامه اجرایی ماده 219 قانون مالیات‌های مستقیم با ریاست مدیرکل امور مالیاتی مربوطه و متشکل از مسئولان واحد حراست، امور حقوقی، دادیار مسئول اداره کل، واحد اجرایی بازرسی مالیاتی به همراه رئیس اداره امور مالیاتی واحد رسیدگی‌کننده می‌باشد.

ک. مرجع رسیدگی: واحدهای اجرایی بازرسی مالیاتی استان‌ها و اداره کل بازرسی و مبارزه با فرار مالیاتی شهر و استان تهران که پس از بررسی گزارشات فرار مالیاتی، مستندات اطلاعیه را با توجه به ماهیت موضوع بند (الف) این ماده رسیدگی مالیاتی نموده و پس از تعیین میزان فرار مالیاتی احتمالی ناشی از سوت‌زنی، نسبت به صدور اوراق تشخیص و مطالبه مالیات حسب مورد اقدام می‌نمایند. واحدهای مذکور در صورت نیاز می‌توانند از ظرفیت سایر واحدهای رسیدگی اداره کل امور مالیاتی ذی‌ربط استفاده کنند.

ماده 2- گزارش‌دهندگان، گزارشات مرتبط با فرار مالیاتی را مطابق با فرایند پیش‌بینی شده در سامانه درج نموده و کد رهگیری اختصاصی را از طریق پیامک دریافت می‌نمایند. کلیه اطلاعات واصله محرمانه بوده و واحدهای رسیدگی‌کننده و ناظر بر فرایند، موظف به حفظ اصول محرمانگی می‌باشند. در صورت عدم رعایت اصول محرمانگی با متخلف برابر مقررات برخورد خواهد شد.

تبصره - اطلاعات هویتی و شماره تماس ثبت شده در سامانه الزامی نبوده و در صورت ثبت صرفاً برای دفتر مرکزی حراست قابل نمایش است و لذا واحدهای اجرایی استانی فقط دسترسی مشاهده به متن اطلاعیه و مستندات واصله را خواهند داشت. در صورت درخواست واحدهای اجرایی استانی برای الزام به ارتباط با گزارش‌دهنده، از طریق دفتر مرکزی حراست امکان ارتباط با گزارش‌دهنده میسر می‌باشد.

ماده 3- واحدهای اجرایی استانی موظفند گزارشات دریافتی فرار مالیاتی ارسالی از واحد بازرسی ستادی یا سایر مراجع برون‌سازمانی را پس از دریافت، بررسی و در ادامه با انجام اقدامات لازم و رفع محدودیت‌های مرتبط با محرمانگی، مضمون گزارش را در سامانه ثبت و نتایج رسیدگی‌های مالیاتی منتج به کشف فرار مالیاتی مبتنی بر برگ تشخیص، قطعیت و وصول مالیات را در آن درج نمایند. بدیهی است در صورت عدم ثبت گزارشات و نتیجه اقدامات در سامانه، موارد در خروجی گزارشات عملکرد واحدهای بازرسی استانی و ارزیابی عملکرد آن‌ها منعکس نخواهد شد.

ماده 4- به منظور رسیدگی بهتر و مؤثر به گزارشات مردمی واصله می‌بایست امکان انتخاب استان محل فعالیت اشخاص مرتبط با گزارشات فرار مالیاتی به همراه آدرس دقیق و همچنین ارسال مستندات از طریق سامانه برای گزارش‌دهندگان فراهم گردد. همچنین در صورت نیاز به تکمیل اطلاعات مرتبط با گزارش فرار مالیاتی ثبت شده در سامانه، شماره‌های ارتباطی واحدهای اجرایی استانی در درگاه الکترونیکی سازمان قابل مشاهده می‌باشد.

ماده 5- معاونت درآمدهای مالیاتی با همکاری معاونت حقوقی و فنی مالیاتی پیشنهادات لازم جهت ارتقای سامانه را جهت پیاده‌سازی تغییرات و به‌روزرسانی به معاونت فناوری‌های مالیاتی حسب مورد اعلام می‌نماید.

ماده 6- اطلاعات وارده از طریق سامانه صرفاً در اختیار رئیس کل سازمان قرار گرفته و پس از ارجاع ایشان، مرجع رسیدگی مکلف است اطلاعات واصله را برداشت، بررسی اولیه و رسیدگی مالیاتی نمایند.

تبصره 1- بر اساس پیش‌بینی‌های انجام شده در وضعیت‌های مختلف برای هر اطلاعیه واحدهای اجرایی استانی موظفند ظرف مدت 10 روز از ثبت گزارش نسبت به تعیین تکلیف اولیه در وضعیت اطلاعیه‌ها اقدام نمایند.

تبصره 2- ادارات کل امور مالیاتی و واحدهای اجرایی استانی مکلفند اطلاعیه‌هایی که از طرف واحد ستادی به جهت اهمیت به صورت ویژه معرفی شده‌اند را با درجه اولویت بالا در دستور کار قرار داده و در بررسی مستندات و فرایندهای قطعی‌سازی تسریع نمایند.

ماده 7- اطلاع‌رسانی از نتیجه اقدامات انجام شده به گزارش‌دهنده مبنی بر تطبیق یا عدم تطبیق گزارش واصله با مصادیق فرار مالیاتی، نتیجه رسیدگی و اختتام پرونده صرفاً از طریق سامانه و شماره تماس ثبت شده در هنگام ثبت اطلاعیه فراهم می‌باشد.

ماده 8- واحد بازرسی ستادی در صورت عدم اقناع از نتیجه رسیدگی ثبت شده توسط واحدهای اجرایی مالیاتی از طریق انطباق با اطلاعیه‌ها و مستندات واصله، گزارش را جهت بررسی تکمیلی مجدداً به اداره کل امور مالیاتی مربوطه عودت نماید.

ماده 9- واحد بازرسی ستادی موظف است به فرایند بررسی و رسیدگی گزارش‌های فرار مالیاتی که در واحدهای اجرایی استانی در حال پیگیری می‌باشد، نظارت و گزارش عملکرد هر واحد را به صورت دوره‌ای به معاونت درآمدهای مالیاتی ارائه نماید.

ماده 10- در راستای اجرای بند سوم اصول دوازده‌گانه حاکم بر نقشه ملی پیشگیری و مقابله با فساد اداری و اقتصادی دولت سیزدهم؛ مصادیق ماده (17) قانون ارتقای سلامت نظام اداری و مقابله با فساد (مصوب 1390/02/29)، من‌جمله عدم افشای اطلاعات مربوط به هویت و مشخصات خانوادگی و محل سکونت یا فعالیت گزارش‌دهندگان، مگر در موارد خاصی که مرجع قضایی به لحاظ ضرورت شرعی یا تأمین حق دفاع متهمان فرار مالیاتی افشای هویت آنان را لازم بداند، صادق خواهد بود.

تبصره - گزارش‌دهندگان در صورتی مشمول حمایت‌های موضوع این دستورالعمل می‌شوند که اطلاعیه آن‌ها مصداق مقررات ماده 20 این دستورالعمل قرار نگیرد.

ماده 11- به استناد بند (د) (ماده 17) قانون ارتقای سلامت نظام اداری و مقابله با فساد، هرگونه رفتار تبعیض‌آمیز از جمله اخراج، باز خرید کردن، بازنشسته نمودن پیش از موعد، تغییر وضعیت، جابجایی، ارزشیابی غیر منصفانه، لغو قرارداد، قطع یا کاهش حقوق و مزایای گزارش‌دهنده و منبعی که گزارش فرار مالیاتی را به مراجع قانونی یا سازمان امور مالیاتی کشور منعکس می‌کنند و یا ایجاد هرگونه موانع در استیفای حقوق اجتماعی و شهروندی ایشان ممنوع است.

ماده 12- پرداخت پاداش به پیشنهاد کارگروه ستادی و تأیید رئیس کل سازمان از مبلغ وصولی ناشی از کشف فرار مالیاتی گزارش موثق شده به گزارش‌دهندگانی که اطلاعات خود را برای پیشگیری، کشف یا اثبات جرم فرار مالیاتی و همچنین شناسایی مرتکبین جرم فرار مالیاتی در اختیار سازمان قرار می‌دهند قابل انجام خواهد بود.

ماده 13- چنانچه پس از بررسی اطلاعیه توسط واحد اجرایی استانی شناسایی فرار مالیاتی محرز شود؛ پس از طی مراحل رسیدگی، دادرسی و وصول مالیات از محل فرار مالیاتی شناسایی شده گزارش موثق، به پیشنهاد کارگروه استانی و تأیید واحد بازرسی ستادی، گزارش مذکور در کارگروه ستادی جهت تصویب موارد تشویقی مطرح می‌شود. کارگروه مذکور به تشخیص خود می‌تواند تا یک درصد مبلغ مالیات قطعی و وصول شده (به استثنای پاداش موضوع بند 11 تبصره 8 ماده 169 مکرر قانون مالیات‌های مستقیم که طبق مقررات مربوط به خود قابل پرداخت است) را جهت پرداخت پاداش به رئیس کل سازمان پیشنهاد نموده که پس از تأیید رئیس کل سازمان مبنای پرداخت قرار می‌گیرد. مبلغ پاداش پرداختی معاف از مالیات است.

تبصره 1- نظر به محدودیت‌های سازمان و ضرورت اعمال اولویت در رسیدگی به گزارشات فرار مالیاتی پرداخت پاداش در گزارشات موثق صرفاً برای موارد با مالیات قطعی شده معادل حد نصاب ماده 84 قانون مالیات‌های مستقیم و بالاتر از آن قابل پرداخت می‌باشد.

تبصره 2- مأخذ تخصیص پاداش صرفاً میزان مالیات شناسایی و وصول شده ناشی از فرار مالیاتی، از محل درآمدهای اختصاصی موضوع ماده 217 قانون مالیات‌های مستقیم و مطابق آیین‌نامه آن قابل پرداخت می‌باشد.

ماده 14- در اجرای مقررات بخش اخیر ماده 34 آیین‌نامه اجرایی ماده 219 قانون مالیات‌های مستقیم، اشخاصی که به موجب قوانین و مقررات و وظایف ذاتی ملزم به ارسال اطلاعات مربوط به سازمان می‌باشند و همچنین کارکنان و مقام‌هایی که مکلف به ارائه اطلاعات حسب تکالیف سازمانی در ارتباط با سلامت نظام اداری و مقابله با فساد و فرار مالیاتی بوده و موظف به شناسایی افراد متخلف و معرفی آن‌ها هستند (من‌جمله کلیه کارکنان سازمان) مشمول تشویق‌های مندرج در این دستورالعمل نمی‌باشند.

ماده 15- چنانچه دو یا چند نفر فرار مالیاتی را گزارش دهند، مبلغ پاداش میان آن‌ها تقسیم خواهد شد.

ماده 16- نظر به عدم الزام به ثبت اطلاعات هویتی گزارش‌دهنده در سامانه، در مواردی که گزارش‌دهنده درخواست پرداخت پاداش داشته باشید، ملزم به ثبت اطلاعات هویتی، شماره تلفن همراه و مشخصات حساب بانکی خود بوده، در غیر این صورت، پرداخت پاداش موضوع فصل پنجم این دستورالعمل فاقد موضوعیت است. اطلاع‌رسانی در خصوص نتیجه اقدامات واحدهای اجرایی استانی و همچنین تأیید تخصیص پاداش به گزارش‌دهندگان از طریق شماره تماس ثبت شده در سامانه انجام می‌پذیرد. بدیهی است ذی‌نفع اصلی دریافت پاداش موضوع این دستورالعمل گزارش‌دهنده می‌باشد.

ماده 17- جلسات کارگروه استانی و ستادی به ترتیب به پیشنهاد مسئول واحد بازرسی استانی و دبیر کارگروه ستادی تشکیل می‌گردد.

ماده 18- در صورتی که موضوع گزارش فرار مالیاتی و مستندات واصله قبل از ثبت گزارش فرار مالیاتی در سامانه، در اختیار سازمان و ادارات کل امور مالیاتی بوده با امکان کشف تخلف بر اساس اطلاعات بانک‌های اطلاعاتی توسط سازمان امکان‌پذیر باشد، پرداخت پاداش فاقد موضوعیت خواهد بود. تشخیص این امر حسب نیاز بر عهده کارگروه ستادی موضوع بند (ط) ماده یک این دستورالعمل خواهد بود.

ماده 19- در مواردی که گزارش منتج به فرار مالیاتی، مربوط به دستگاه‌های موضوع ماده 5 قانون مدیریت خدمات کشوری باشد؛ ضمن رعایت بخشنامه شماره 59411/110907 مورخ 1400/09/21 معاون اول رئیس‌جمهور، کارگروه ستادی موظف است الزاماً وفق مقررات شیوه‌نامه داخلی نحوه اجرای مواد 274 الی 277 قانون مالیات‌های مستقیم، موارد تخلف را به مراجع قضایی ارجاع و پس از احراز جرم توسط آن مراجع و تأیید فرار مالیاتی، کارگروه مذکور می‌تواند وفق مقررات فصل پنجم این دستورالعمل اقدام نماید. چنانچه توسط مراجع ذی‌صلاح رأی برائت صادر گردد، موضوع خاتمه یافته و مراتب به گزارش‌دهنده اعلام می‌شود.

تبصره - در سایر موارد خارج از موضوع این ماده کار گروه می‌تواند نسبت به تصویب پرداخت پاداش به گزارشات موثق رأساً اقدام نمایند.

ماده 20- هرگونه اظهار خلاف واقع و نیز ارائه اسناد و مدارک غیر واقعی که موجب تضییع حقوق قانونی دولت یا شخص ثالث گردد به استناد ماده (24) قانون ارتقای سلامت نظام اداری و مقابله با فساد و سایر قوانین موضوعه، جرم محسوب و قابل پیگرد است.

ماده 21- با توجه به تأثیر مخرب پدیده مذموم ارتشا در وقوع تخلفات منجر به فرار مالیاتی و به منظور تشویق کارکنان امتناع‌کننده از اخذ رشوه و گزارش‌دهندگان این نوع از تخلفات؛ در مواقعی که هر یک از کارکنان سازمان امور مالیاتی از پیشنهاد اخذ رشوه امتناع و مراتب را به دفتر مرکزی حراست یا دادستانی انتظامی مالیاتی یا دفاتر مستقر آن‌ها در ادارات کل امور مالیاتی استان‌ها به صورت مستند و مکتوب اعلام نماید، دبیر کمیته موضوع مواد 274 الی 277 قانون مالیات‌های مستقیم پس از طرح و تأیید موضوع در کارگروهی متشکل از مدیرکل دفتر مرکزی حراست، دادستان انتظامی مالیاتی، مدیرکل دفتر حقوقی، مدیرکل دفتر بازرسی و مبارزه با فرار مالیاتی و پول‌شویی و مدیرکل دفتر بازرسی، ارزیابی عملکرد و هماهنگی هیأت‌های رسیدگی به تخلفات اداری، ضمن ارائه به رئیس کل سازمان جهت درخواست تشویق کارمند امتناع‌کننده از دریافت رشوه، در اجرای قوانین و مقررات موضوعه مراتب را جهت طرح شکایت از راشی نزد مراجع قضایی به دفتر حقوقی سازمان ارجاع می‌نماید.