نحوه محاسبه عوارض آلایندگی موضوع تبصره 1 ماده 38 قانون مالیات بر ارزش افزوده

طبق نظر سازمان امور مالیاتی کشور به شرح بند یک نامه صدرالاشاره، مبنای قیمت فروش برای محاسبه عوارض آلایندگی موضوع تبصره (1) ماده (38) قانون مالیات بر ارزش افزوده، قیمت فروش فرآورده به مصرف‌کننده نهایی در داخل کشور است و بر اساس نظر وزارت نفت به شرح بند (2) نامه صدرالاشاره، شرکت‌هایی تولیدکننده نفت و گاز که در حلقه‌های ما قبل از تولید و فروش فرآورده‌های نفتی و گاز به مصرف‌کننده نهایی می‌باشند و صرفاً به موجب قانون و مقررات ذی‌ربط با دریافت جبران هزینه (کارمزد خدمات) اقدام به تولید و استخراج نفت خام و گاز طبیعی می‌نمایند، کماکان از مأخذ جبران هزینه (کارمزد خدمات) در صورت اعلام سازمان حفاظت محیط زیست مشمول محاسبه عوارض آلایندگی خواهند بود.

با توجه به ابهام مطرح شده در نامه صدرالاشاره، شورای عالی مالیاتی در اجرای بند 3 ماده 255 قانون مالیات‌های مستقیم مصوب 1366 و اصلاحات بعدی آن پس از بررسی‌های لازم و شور و تبادل نظر در خصوص موضوع مطروحه به شرح زیر اعلام نظر می‌نماید:

طبق تبصره 1 ماده 38 قانون مالیات بر ارزش افزوده، واحدهای تولیدی آلاینده محیط زیست که استانداردها و ضوابط حفاظت از محیط زیست را رعایت نمی‌نمایند، طبق تشخیص و اعلام سازمان حفاظت محیط زیست (تا پانزدهم اسفند ماه هر سال برای اجرا در سال بعد)، همچنین پالایشگاه‌های نفت و واحدهای پتروشیمی، علاوه بر مالیات و عوارض متعلق موضوع این قانون، مشمول پرداخت یک درصد (1%) از قیمت فروش به عنوان عوارض آلایندگی می‌باشند.

طبق قسمت اخیر بند (ز) تبصره (2) قانون بودجه سال 1393 و بند (و) ماده (1) قانون الحاق برخی مواد به قانون تنظیم بخشی از مقررات مالی دولت (2)، مبنای قیمت فروش برای محاسبه عوارض آلایندگی موضوع تبصره (1) ماده (38) قانون مالیات بر ارزش افزوده، قیمت فروش فرآورده به مصرف‌کننده نهایی در داخل کشور تعیین گردیده است.

همان‌طور که در احکام قانونی اخیرالذکر تصریح گردیده است مبنای محاسبه عوارض آلایندگی موضوع تبصره (1) ماده (38) قانون مالیات بر ارزش افزوده قیمت فروش فرآورده به مصرف‌کننده نهایی در داخل کشور می‌باشد و در مواردی که کالای تولیدی قابل عرضه به مصرف‌کننده نهایی نباشد تعیین مبنای محاسبه عوارض مشخص نشده است. در این ارتباط هیأت محترم وزیران طی بند (5) ماده (2) آیین‌نامه اجرایی بند (الف) تبصره (14) ماده واحده قانون بودجه سال 1399 کل کشور موضوع مصوبه شماره 27261/ت 57700 هـ مورخ 1399/03/19، مأخذ محاسبه عوارض آلایندگی مذکور را برای شرکت‌های تولید نفت و گاز بر اساس ارزش فروش خدمات (کارمزد) اعلام نموده است.

بنابراین با توجه با اینکه قانون مربوط به عوارض آلایندگی موضوع تبصره (1) ماده (38) قانون مالیات بر ارزش افزوده از سال 1394 بر اساس ماده (1) قانون الحاق برخی مواد به قانون تنظیم بخشی از مقررات مالی دولت (2) بوده و تغییری نداشته و هیأت محترم وزیران نیز برای سال 1399 در استمرار حاکمیت قانون مذکور مأخذ محاسبه عوارض آلایندگی را برای شرکت‌های تولید نفت و گاز بر اساس ارزش فروش خدمات (کارمزد) اعلام نموده است می‌توان با اتخاذ ملاک از مصوبه یاد شده و تا مادامی که این اصلاح یا مورد ایراد مراجع ذی‌صلاح قانونی واقع نشده است برای سنوات قبل (1393-1398) نیز بر این مبنا عمل نمود.

همان‌طور که در قسمت اخیر بند (ز) تبصره (2) قانون بودجه سال 1393 و بند (و) ماده (1) قانون الحاق برخی مواد به قانون تنظیم بخشی از مقررات مالی دولت (2) تصریح گردیده است مبنای محاسبه عوارض آلایندگی موضوع تبصره (1) ماده (38) قانون مالیات بر ارزش افزوده از سال 1393 قیمت فروش فرآورده به مصرف‌کننده نهایی در داخل کشور می‌باشد و در مواردی که کالای تولیدی قابل عرضه به مصرف‌کننده نهایی نباشد تعیین مبنای محاسبه عوارض مشخص نشده است؛ لذا با توجه به مراتب فوق، تعیین مأخذ محاسبه عوارض یاد شده در مواردی که کالای تولیدی قابل عرضه به مصرف‌کننده نهایی نباشد، مستلزم اخذ استفساریه از مجلس شورای اسلامی می‌باشد.