مورخ: 1401/05/31
شماره: 140109970906010345
سایر قوانین
درخواست ابطال واژگان «و قسمت اخیر»، در تبصره 2 ماده 22 آیین‌نامه اجرایی ماده 219 ق. م. م موضوع بخشنامه شماره 200/98/86 مورخ 1398/9/24 از هیأت تخصصی مالیاتی، بانکی دیوان عدالت اداری
شماره پرونده: هـ ع/0003548
شاکی: آقای احمد شهنیایی
طرف شکایت: 1- وزارت امور اقتصادی و دارایی 2- سازمان امور مالیاتی
موضوع شکایت و خواسته: ابطال واژگان «و قسمت اخیر»، در تبصره 2 ماده 22 آیین‌نامه اجرایی ماده 219 قانون مالیات‌های مستقیم موضوع بخشنامه شماره 86/98/200 مورخ 1398/09/24 نسبت به قبل از تاریخ 1400/10/13 و ترتیب اثر ابطال به زمان تصویب مصوبه مورد شکایت
شاکی دادخواستی به طرفیت 1- وزارت امور اقتصادی و دارایی 2- سازمان امور مالیاتی به خواسته ابطال واژگان «و قسمت اخیر»، در تبصره 2 ماده 22 آیین‌نامه اجرایی ماده 219 قانون مالیات‌های مستقیم موضوع بخشنامه شماره 86/98/200 مورخ 1398/09/24 نسبت به قبل از تاریخ 1400/10/13 و ترتب اثر ابطال به زمان تصویب مصوبه مورد شکایت به دیوان عدالت اداری تقدیم کرده که به هیأت عمومی ارجاع شده است.
متن مقرره مورد شکایت به قرار زیر می‌باشد:
[مقرره فوق در سربرگ اسناد مرتبط در دسترس است.]
دلایل شاکی برای ابطال مقرره مورد شکایت:
در موارد تهیه اظهارنامه برآوردی و صدور برگ تشخیص بر مبنای آن، موضوع ماده 97 قانون، مؤدی می‌تواند ظرف سی روز از ابلاغ برگ تشخیص، نسبت به ارائه اظهارنامه مالیاتی اقدام کند و اعتراض مؤدی مورد رسیدگی قرار می‌گیرد. با این حال به موجب بخش اخیر ماده یاد شده، حکم تبصره ماده 239 قانون در اجرای این ماده جاری است یعنی چنانچه بر اساس تبصره ماده 239 قانون، برگ تشخیص، طبق مقررات تبصره ماده 203 و 208 قانون ابلاغ شده باشد و مؤدی عملاً اقدامی به اعتراض نکرده باشد، در حکم معترض شناخته می‌شود و پرونده جهت رسیدگی به هیأت حل اختلاف مالیاتی ارجاع می‌شود.
در واقع، به صراحت تبصره ماده 239 قانون، در هر دو قسمت تبصره 2 ماده 203، مؤدی در حکم معترض شناخته می‌شود و پرونده باید برای رسیدگی به هیأت حل اختلاف ارجاع گردد.
با وجود اطلاق تبصره ماده 239 و شمول آن بر هر دو قسمت تبصره ماده 203، در مقرره مورد شکایت (تبصره 2 ماده 22 آیین‌نامه اجرایی ماده 219 قانون) متضمن عدم لزوم تسلیم اظهارنامه در صورت ابلاغ طبق قسمت اخیر تبصره 2، اضافه کردن بلاوجه واژگان «قسمت اخیر» به عین عبارت مندرج در قانون (تبصره ماده 239) موجب تضییق قلمرو قانون ماده 97 و تبصره ماده 239 قانون شده است. در واقع، حکم مورد اعتراض، برخلاف قانون، مواردی که به موجب قسمت نخست تبصره ماده 203، برگ تشخیص توسط مأمور پست به سبب امتناع مؤدی یا بستگان یا مستخدمین از گرفتن برگ، به نشانی تعیین شده الصاق می‌شود را از شمول تبصره ماده 239 و حکم اخیر ماده 97 قانون و لزوم ارسال پرونده به هیأت حل اختلاف مالیاتی برای رسیدگی خارج نموده است و برگ تشخیص ابلاغی از طریق قسمت اول تبصره 2 ماده 203 قانون را در صورت عدم اقدام مؤدی، قطعی تلقی نموده است.
اصلاحیه تبصره ماده 203 قانون، در ماده 49 قانون مالیات بر ارزش افزوده مصوب 1400، متضمن عبارت «و قسمت اخیر تبصره 2 ماده 203» مبین این است که تا قبل از اصلاحیه یاد شده، مدلول حکم قانون در مورد ارسال پرونده مالیاتی به هیأت حل اختلاف مالیاتی، مطلق و شامل تمام قسمت‌های تبصره 2 ماده 203 قانون بوده است.
با عنایت به اینکه واژگان مورد شکایت در زمان صدور بخشنامه و تا قبل از اجرایی شده اصلاحیه آن در تاریخ 1400/10/13 موجب تضییق بلامبنای قلمرو حکم قانون و نقض حقوق اعتراضی افراد شده و خلاف قانون است، درخواست ابطال آن برای قبل از اجرایی شدن اصلاح ماده 203 قانون (1400/10/13) را از تاریخ تصویب دارد.
در پاسخ به شکایت مذکور، مدیرکل دفتر حقوقی و قراردادهای مالیاتی به موجب لایحه شماره 18369/212/ص مورخ 1400/12/08 به طور خلاصه توضیح داده است که:
منظور از «قسمت اخیر» مورد اشاره در تبصره 2 ماده 22 آیین‌نامه اجرایی موضوع ماده 219 قانون مالیات‌های مستقیم مصوب 1394/04/31 عبارت «حکم موضوع تبصره ماده 239 این قانون در اجرای این ماده جاری است» می‌باشد؛ که در تبصره مذکور به موارد ابلاغ شده طبق مقررات تبصره ماده 203 و ماده 208 قانون مالیات‌های مستقیم اشاره می‌کند که به موجب آن «اوراقی که بدین ترتیب الصاق می‌شوند از تاریخ الصاق، ابلاغ شده محسوب می‌شود»، می‌باشد و علی‌الاصول واژه الصاق به هر دو عبارت امتناع و عدم حضور که در تبصره 2 ماده 203 قانون مالیات‌های مستقیم ذکر گردیده است، تسری می‌یابد؛ لذا کلیه اوراقی که به صورت امتناع و یا عدم حضور ابلاغ می‌گردند، در راستای مقررات تبصره ماده 239 قانون یاد شده، به هیأت حل اختلاف مالیاتی ارجاع خواهد شد. مزید اطلاع، طبق بند 2 دستورالعمل دادرسی مالیاتی «در صورتی که برگ تشخیص مالیات به دلیل عدم حضور مؤدی در نشانی قانونی یا استنکاف از دریافت آن و یا به هر دلیلی به صورت قانونی ابلاغ شده باشد، واحد مالیاتی مربوط مکلف است نسبت به ارسال پرونده به دبیرخانه هیأت‌ها (حداکثر ظرف مهلت یک هفته، پس از گذشت 30 روز از تاریخ ابلاغ مزبور) اقدام نماید.»
لذا با توجه به موارد فوق‌الذکر استدعای رسیدگی و رد شکایت شاکی را دارد.
رأی هیأت تخصصی مالیاتی، بانکی دیوان عدالت اداری
شاکی تقاضای ابطال واژه «و قسمت اخیر» از تبصره 2 ماده 22 آیین‌نامه اجرایی ماده 219 قانون مالیات‌های مستقیم موضوع بخشنامه شماره 86/98/200 مورخ 1398/09/24 را تقاضا نموده است و از آنجایی که در متن مقرره مورد شکایت آمده است «در صورتی که مؤدی ظرف مهلت مقرر قانونی از تاریخ ابلاغ برگ تشخیص تا مطالبه مالیات بر اساس اظهارنامه‌های برآوردی نسبت به تسلیم اعتراض و اظهارنامه مالیاتی مطابق مقررات اقدام ننماید، بر اساس قسمت اخیر ماده 97 قانون، برگ تشخیص مالیات مذکور از نظر درآمد مشمول مالیات و مالیات متعلقه قطعی است …» و چون در قسمت اخیر ماده 97 قانون آمده است که حکم موضوع تبصره ماده (239) این قانون در اجرای این ماده جاری است و در تبصره ماده 239 که اصل ماده موارد قطعی بودن تشخیص مالیات را بیان می‌نماید، در صدد بیان این است که در موارد ابلاغ طبق مواد 203 و 208 قانون (یعنی ابلاغ قانونی) و عدم اعتراض مؤدی، در حکم معترض می‌باشد و مفاد تبصره معترض‌عنه مقید به این است که اگر مؤدی طبق مقررات اقدام ننماید و ابلاغ برگ تشخیص یا مطالبه مالیات صورت پذیرفته باشد که این منصرف به مواردی است که مشمول تبصره ماده 239 نباشد و قرینه این استنباط، ادامه مقرره مورد شکایت است که بیان می‌دارد حکم این تبصره در خصوص تسلیم اظهارنامه بعد از صدور و ابلاغ برگ تشخیص بر اساس اظهارنامه برآوردی در مواردی که برگ تشخیص مالیات در اجرای تبصره 1 ماده 203 و ماده 208 قانون ابلاغ شده باشد جاری نمی‌باشد یعنی مواردی که طبق مفاد تبصره معترض‌عنه بر اساس قسمت اخیر ماده 97 قطعی تلقی می‌شود مواردی است که خارج از مفاد تبصره 1 ماده 239 ق. م. م محسوب می‌شوند، بنابراین موجبی جهت ابطال مقرره مورد شکایت وجود نداشته، به استناد بند ب ماده 84 قانون تشکیلات و آئین دادرسی دیوان عدالت اداری مصوب 1392 رأی به رد شکایت صادر می‌نماید. رأی مزبور ظرف بیست روز پس از صدور قابل اعتراض از سوی ریاست معزز یا ده نفر از قضات محترم دیوان عدالت اداری می‌باشد.
محمدعلی برومندزاده
رئیس هیأت تخصصی مالیاتی، بانکی
دیوان عدالت اداری
مورخ: 1398/09/24
شماره: 200/98/86
بخشنامه
مورخ: 1398/09/13
شماره: 180718
آیین‌نامه
مورخ: 1394/04/31
شماره: 219
قانون مالیات‌های مستقیم
مورخ: 1380/11/27
شماره: 203
قانون مالیات‌های مستقیم
مورخ: 1380/11/27
شماره: 208
قانون مالیات‌های مستقیم