مورخ: 1401/06/21
شماره: 140109970906010390
سایر قوانین
درخواست ابطال از زمان صدور اطلاق حکم بند 2 بخشنامه شماره 200/1401/10 مورخ 1401/2/10 در حدی که حکم به امکان افزایش تخفیف جرایم مؤدیان در ازای تعویق در پرداخت مالیات داده از هیأت تخصصی مالیاتی، بانکی دیوان عدالت اداری
شماره پرونده: هـ ع/0101029
شاکی: آقای بهمن زبردست
طرف شکایت: سازمان امور مالیاتی کشور
موضوع شکایت و خواسته: ابطال از زمان صدور اطلاق حکم بند 2 بخشنامه شماره 10/1401/200 مورخ 1401/02/10 در حدی که حکم به امکان افزایش تخفیف جرایم مؤدیان در ازای تعویق در پرداخت مالیات داده
شاکی دادخواستی به طرفیت سازمان امور مالیاتی کشور به خواسته ابطال از زمان صدور اطلاق حکم بند 2 بخشنامه شماره 10/1401/200 مورخ 1401/02/10 در حدی که حکم به امکان افزایش تخفیف جرایم مؤدیان در ازای تعویق در پرداخت مالیات داده به دیوان عدالت اداری تقدیم کرده که به هیأت عمومی ارجاع شده است.
متن مقرره مورد شکایت به قرار زیر می‌باشد:
[مقرره فوق در سربرگ اسناد مرتبط در دسترس است.]
دلایل شاکی برای ابطال مقرره مورد شکایت:
وفق ماده 191 قانون مالیات‌های مستقیم که حکم آن وفق ماده 33 قانون مالیات بر ارزش افزوده مصوب 1387 به این قانون نیز تسری یافته «تمام یا قسمتی از جرایم مقرر در این قانون بنا به درخواست مؤدی با توجه به دلایل ابرازی مبنی بر خارج از اختیار بودن عدم انجام تکالیف مقرر و با در نظر گرفتن سوابق مالیاتی و خوش حسابی مؤدی به تشخیص و موافقت سازمان امور مالیاتی کشور قابل بخشوده شدن است» به موجب این ماده مقنن به سازمان امور مالیاتی کشور صلاحیت اختیاری اعطا کرده تا به تشخیص خود نسبت به بخشودگی تمام یا قسمتی از جرایم قانونی وی اقدام کند اما بدیهی است که بخشوده شدن جرایم مؤدیان بدحساب به گونه‌ای که با پرداخت دیرتر بدهی مالیاتی خود بخشودگی بیشتری بگیرند هم مغایر این ماده است همچنین از آنجا که وفق ماده 1 تصویب‌نامه هیأت وزیران مربوط به تشکیلات سازمان امور مالیاتی کشور و آیین‌نامه اجرایی بند الف ماده 59 قانون برنامه سوم توسعه اهداف سازمان امور مالیاتی کشور که در آن تصویب‌نامه به اختصار سازمان نامیده می‌شود به شرح ذیل می‌باشد «فراهم نمودن موجبات اجرای مطلوب کلیه برنامه‌ها و تکالیف مربوط به وصول مالیات و نظارت بر حسن اجرای قوانین و مقررات مالیاتی و ایجاد بستر مناسب جهت تحقق اهداف مالیاتی کشور و افزایش کارایی نظام مالیاتی و تمرکز کلیه امور مربوط به اخذ مالیات در سازمانی واحد» پس اگر این سازمان بخشودگی را مقرر کند که موجب تشویق مؤدیان به تأخیر در پرداخت مالیات شود طبعاً چنین حکمی مصداق نقض غرض و در جهتی خلاف تحقق اهداف مالیاتی کشور و افزایش کارایی نظام مالیاتی بوده مغایر ماده 1 تصویب‌نامه مذکور و اساساً خارج از حدود اختیارات سازمان امور مالیاتی و از جهت تشویق به کاهش و تعویق در وصول درآمدهای مالیاتی ناقض بند 51 سیاست‌های کلی نظام خواهد بود.
در واقع سازمان امور مالیاتی با حکم شاذ و غریب در بند 2 بخشنامه مذکور موجب شده که برای نمونه اگر در همان تاریخ صدور بخشنامه یعنی 1401/02/10 برگ مطالبه مالیات و عوارض ارزش افزوده دوره بهار سال 1394 به مؤدی ابلاغ شود که از بابت اصل مالیات و عوارض ارزش افزوده فاقد بدهی بوده و تنها مطالبه جرایمی مرتبط با ماده 22 قانون ارزش افزوده مصوب 1387 شده که بالغ بر صد میلیون تومان است و مؤدی فردای روز ابلاغ با نهایت خوش حسابی نسبت به پرداخت اقدام کند وفق بند 1 بخشنامه می‌تواند امکان برخورداری از حداکثر 75 درصد بخشودگی جرایم برابر با 75 میلیون تومان را داشته باشد اما اگر به جای این کار با اعتراض به برگ مطالبه 10 ماه بعد در 1401/12/10 اقدام به پرداخت کند علی‌رغم این بدحسابی وفق بند 2 بخشنامه که اجرای آن از رعایت بند 1 بخشنامه هم مستثنا شده با وجود تأخیر 10 ماهه و نهایتاً کسر 20 واحد درصد از 100 درصد تخفیف مقرر در بند 2 عملاً امکان برخورداری از حداکثر 80 درصد تخفیف جرایم برابر با 80 میلیون تومان را خواهد داشت.
به عنوان مثالی دیگر و برای اینکه تصور نشود ایراد حکم بخشنامه منحصر به همین مورد است اگر همان برگ مطالبه مالیات و عوارض ارزش افزوده بهار 1394 با همان مبلغ در 1401/06/30 به مؤدی ابلاغ شود و مؤدی فردای روز ابلاغ در 1401/06/31 با نهایت خوش حسابی نسبت به پرداخت اقدام کند وفق بند 1 بخشنامه می‌تواند امکان برخورداری از حداکثر 75 درصد بخشودگی جرایم برابر با 75 میلیون تومان را داشته باشد اما اگر در 1401/07/01 اقدام به پرداخت کند وفق بند 2 بخشنامه عملاً امکان برخورداری از حداکثر 100 درصد تخفیف جرایم برابر با 100 میلیون تومان را خواهد داشت و قس‌علی‌هذا.
با توجه به اینکه بخشنامه‌های سازمان امور مالیاتی نه به صورت فردی بلکه توسط شماری از کارشناسان و مدیران سطوح مختلف این سازمان تهیه و پیش از صدور بازبینی می‌شوند بسیار بعید است چنین حکمی جهت تشویق مؤدیان به تأخیر در پرداخت مالیات ناآگاهانه بوده، اما اگر هم این‌گونه باشد مؤدیان آن اندازه ناآگاه نیستند که از چنین امکان طلایی جهت برخورداری از تخفیف بیشتر در ازای تعویق در پرداخت مالیات چشم پوشی کنند لذا درخواست ابطال از زمان تصویب اطلاق حکم بند 2 بخشنامه مورد شکایت در حدی که حکم به امکان افزایش تخفیف جرایم مؤدیان در ازای تعویق در پرداخت مالیات داده به دلیل مغایرت این حکم با ماده 191 قانون مالیات‌های مستقیم و ماده 1 تصویب‌نامه مربوط به تشکیلات سازمان امور مالیاتی کشور و نیز خارج از حدود اختیارات قانونی بودن آن دارم.
در پاسخ به شکایت مذکور، مدیرکل دفتر حقوقی و قراردادهای مالیاتی به موجب لایحه شماره 9956/212/ص مورخ 1401/05/12 به طور خلاصه توضیح داده است که:
1- در صدر بخشنامه مورد شکایت به اعمال اختیارات تفویض شده به مدیران کل امور مالیاتی در مورد بخشودگی جرایم با رعایت مقررات قانون تصریح شده بنابراین نسبت به اجرای مفاد بندهای 1 و 2 آن بخشنامه، حکم ماده 191 قانون مالیات‌های مستقیم مدنظر قرار خواهد گرفت.
2- در خصوص ادعای شاکی در دادخواست تقدیمی مبنی بر این که بند 2 بخشنامه مورد شکایت حکم به امکان افزایش تخفیف جرایم مؤدیان در ازای تعویق در پرداخت مالیات داده و مغایر با ماده 191 قانون مالیات‌های مستقیم و ماده 1 تصویب‌نامه مربوط به تشکیلات سازمان امور مالیاتی کشور می‌باشد به عرض می‌رساند، به موجب بند یاد شده امتیازات بیشتری به مؤدیان اعطا نشده تا موجب تشویق آنان به تأخیر در پرداخت مالیات شود بلکه مبدأ زمانی محاسبه جریمه‌های مالیاتی مؤدیانی که از ارائه اظهارنامه خودداری نموده‌اند، تاریخ سررسید پرداخت اعلام شده است. همچنین مبدأ کسر دو واحد درصد در هر ماه از تاریخ ابلاغ برگ تشخیص/مطالبه، مقرر شده، در حالی که در بند 1 مبدأ کسر دو واحد درصد در هر ماه، از تاریخ ابلاغ برگ قطعی می‌باشد و برگ قطعی مالیات بعد از قطعیت مالیات صادر می‌شود؛ همچنین در بند 1 بخشنامه، اختیار تفویضی به مدیران کل مالیاتی در مورد مؤدیانی که دارای بدهی‌های معوق مربوط به قبل هستند، به لحاظ تأخیر در پرداخت بدهی مالیاتی و کاهش میزان واحد درصد بخشودگی جریمه‌ها، بدین گونه محدود می‌شود که حسب اختیارات حداکثر تا چهل درصد از جریمه‌های مالیاتی را مورد بخشودگی قرار دهند. در صورتی که به موجب بند 2 بخشنامه‌ای اختیارات تفویض شده بیش از این محدود شده و حداکثر تا سی درصد جریمه‌های مالیاتی امکان بخشودگی خواهد داشت. یادآور می‌شود اعمال اختیارات مذکور در بند 2 بخشنامه مزبور از تاریخ 1401/07/01 خواهد بود.
با عنایت به موارد پیش گفته و با توجه به اینکه تخلفی از قوانین و مقررات صورت نگرفته است تقاضای رسیدگی و رد شکایت شاکی را دارد.
با لحاظ نظر اعضای محترم هیأت تخصصی مالیاتی بانکی در جلسه مورخ 1401/06/13 به شرح ذیل اقدام به انشای رأی می‌نماید:
رأی هیأت تخصصی مالیاتی، بانکی دیوان عدالت اداری
با عنایت به اینکه حکم مندرج در ماده 191 قانون مالیات‌های مستقیم مصوب 1366 با اصلاحات بعدی و از جمله اصلاحیه سال 1394 که حاکم بر مقرره مورد شکایت یعنی بند 2 بخشنامه شماره 10/1401/20 مورخ 1401/02/10 می‌باشد، اصولاً بیانگر اختیار سازمان امور مالیاتی در بخشودگی تمامی جرایم یا بخشی از جرایم مؤدیان با لحاظ، موارد مندرج در ماده یاد شده می‌باشد و طبعاً این اختیار سازمان امور مالیاتی مثل سایر موارد از جمله فرایندهای رسیدگی و اعتراض به آرا و نیز دفاع در قبال شکایت‌های واصله به دیوان عدالت اداری یا تجدیدنظرخواهی، قابل تفویض از ناحیه بالاترین مقام به ادارات کل ذی‌ربط و زیرمجموعه می‌باشد و در خصوص اصل تفویض اختیار ایراد قانونی مترتب نمی‌باشد و در خصوص میزان بخشودگی و النهایه اثر بخشی منفی آن که مورد ادعای شاکی می‌باشد. با توجه به اینکه النهایه میزان بخشودگی در مورد هر مؤدی، صرفاً صد درصد (تمامی) جرایم می‌باشد که این حکم در متن قانون (ماده 191 ق. م. م) آمده است و اختیار سازمان امور مالیاتی است که تمامی جرایم را مورد بخشودگی قرار دهد، حال ممکن است در مورد بعضی از مؤدیان این بخشودگی توأم با انصاف و عدالت و یا منطق و اغراض و اهداف مقنن نباشد در عین حال چون اختیار تام سازمان بوده و سقف بخشودگی نیز تمامی جرایم است بنابراین مغایرتی با احکام قانون احراز نمی‌شود به استناد بند ب ماده 84 از قانون تشکیلات و آئین دادرسی دیوان عدالت اداری مصوب 1392 رأی به رد شکایت صادر می‌نماید. رأی مزبور ظرف بیست روز پس از صدور قابل اعتراض از سوی ریاست محترم دیوان عدالت اداری یا ده نفر از قضات گران‌قدر دیوان عدالت اداری می‌باشد.
محمدعلی برومندزاده
رئیس هیأت تخصصی مالیاتی، بانکی
دیوان عدالت اداری