مورخ: 1403/06/07
شماره: 200/1403/11
بخشنامه
ناسخ
نحوه برخورد و اقدام پیرامون اطلاعیه‌های واصله از سامانه‌های مالیاتی
در خصوص نحوه برخورد و اقدام پیرامون اطلاعیه‌های واصله از سامانه‌های مالیاتی موضوع این بخشنامه موارد ذیل را مقرر می‌دارد:
1- تعاریف
در این بخشنامه، واژه‌ها و اصطلاحات در معانی زیر به کار رفته است:
1-1- سامانه‌های مالیاتی:
الف - آن بخش از سامانه صورت معاملات فصلی موضوع ماده 169 مکرر قانون مالیات‌های مستقیم اصلاحی 1380 و ماده 169 قانون مالیات‌های مستقیم اصلاحی 1394 که اطلاعات و اطلاعیه‌های آن مستقیماً از سوی فعالین اقتصادی بخش خصوصی درج و ثبت می‌شود.
ب - آن بخش از سامانه‌های صورت معاملات فصلی موضوع ماده 169 مکرر قانون مالیات‌های مستقیم اصلاحی 1380 و ماده 169 قانون مالیات‌های مستقیم اصلاحی 1394 که اطلاعات و اطلاعیه‌های آن مستقیماً توسط اشخاص غیر دولتی یا غیر عمومی (عمومی نظیر شهرداری) یا اشخاصی که عهده‌دار مأموریت عمومی موضوع بند ب ماده 1 قانون ارتقای سلامت نظام اداری و مقابله با فساد مصوب سال 1390 نیستند، صادر می‌شود.
ج - هرگونه سامانه‌ای که به هر نحو محتوی اطلاعات و اطلاعیه‌های مرتبط با بارنامه‌ها باشد.
2-1- طرف اول: ثبت‌کننده اطلاعات در سامانه‌های مالیاتی از قبیل ثبت‌کننده معامله در سامانه صورت معاملات فصلی یا فرستنده کالا مانند فرستنده بار در بارنامه‌های مندرج در سامانه‌های مالیاتی. کلیه اشخاص ثالثی که اطلاعات و اطلاعیه‌های معاملات و فعالیت‌های مؤدیان و فعالین اقتصادی را در سامانه‌های موضوع این بند ثبت می‌نمایند نیز در حکم طرف اول محسوب می‌گردند.
3-1- طرف دوم: شخصی که طرف اول، اطلاعات و اطلاعیه‌های مرتبط با وی را برای سامانه‌های مالیاتی ارسال کرده و اطلاعات وی در آن به ثبت رسیده است.
4-1- اسناد مثبته: در این بخشنامه اسناد مثبته، اسنادی است که متضمن تأیید وقوع معامله از جانب طرف دوم باشد، از قبیل صورتحساب الکترونیکی صادره وفق مفاد قانون پایانه‌های فروشگاهی و سامانه مؤدیان، سند پرداخت مالی به حساب طرف معامله، قرارداد فی‌مابین طرف اول و دوم، رسید بار تأیید شده توسط طرف دوم. اطلاعات و اطلاعیه‌های درج شده در سامانه‌های مالیاتی موضوع این بخشنامه که توسط طرف اول ابراز گردیده و مورد تأیید طرف دوم قرار نگرفته است؛ اسناد مثبته لحاظ نمی‌گردد و این اطلاعات و اطلاعیه‌ها قرینه‌ای تأیید نشده بر انجام معامله یا فعالیت اقتصادی است که می‌بایست در فرایند رسیدگی به اعتراض، بر اساس مصادیق اسناد مثبته مورد تأیید قرار گیرد.
در مواردی که مثبته بودن اسنادی به غیر از مصادیق فوق‌الذکر مورد تأیید طرف دوم قرار نگیرد، مثبته بودن آن می‌بایست از سازمان متبوع مورد استعلام قرار گیرد. مأمورین مالیاتی می‌توانند پیش از شروع فرایند رسیدگی و مستقل از تأیید یا عدم تأیید طرف دوم، نسبت به مثبته بودن اسناد از مرجع فوق استعلام نمایند.
2- معاونت فناوری‌های مالیاتی مکلف است در مدت زمان 6 ماه تمهیدی فراهم نماید تا حداکثر ظرف مدت یک ماه از دریافت اطلاعات و اطلاعیه‌ها از طرف اول (اصلی یا اصلاحی حسب مورد)، اقلام مذکور در کارپوشه مالیاتی طرف دوم به نشانی my.tax.gov.ir منعکس گردیده و امکان ثبت واکنش به صحت و سقم اطلاعات و اطلاعیه‌ها برای طرف دوم فراهم گردد. ارسال اطلاعات و اطلاعیه‌های مذکور به کارپوشه می‌بایست به صورت ماهانه از طریق پیامک نیز به وی اطلاع‌رسانی شود.
تبصره - در صورت عدم تأیید طرف دوم نسبت به صحت اطلاعیه‌ها و اطلاعات، معاونت فناوری‌های مالیاتی می‌بایست با ارسال پیامکی مسئولیت و عواقب قانونی مربوطه ارائه گزارش خلاف واقع به سازمان (موضوع ماده 24 قانون مقابله با فساد و ارتقای سلامت نظام اداری، ارتکاب جرم جعل رایانه‌ای موضوع ماده 734 قانون مجازات اسلامی و تعلق جریمه موضوع ماده 169 قانون مالیات‌های مستقیم) را به طرف اول و طرف دوم ابلاغ نمایند.
3- چنانچه پرونده در مرحله رسیدگی و صدور برگ تشخیص یا مرحله بررسی موضوع ماده 238 قانون مالیات‌های مستقیم باشد:
1-3- در صورتی که پرونده در مرحله رسیدگی و صدور برگ تشخیص باشد و طرف دوم ادعای عدم انتساب اطلاعات یا اطلاعیه‌ها به خود را مطابق مفاد بند 2 این بخشنامه یا سایر طرق قانونی ثبت کرده باشد، چنانچه هیچ‌گونه اسناد مثبته‌ای به دست نیاید، اداره امور مالیاتی طرف دوم امکان قانونی اعمال اطلاعات و اطلاعیه‌های یاد شده را در رسیدگی به پرونده طرف دوم، نخواهد داشت. مصداق اسناد مثبته (مطابق مفاد بند 4-1 این بخشنامه) که در رسیدگی و تشخیص استفاده شده است؛ می‌بایست در کاربرگ حسابرسی مالیاتی ذکر گردد.
4- در صورتی که پرونده در مرحله بررسی در اجرای ماده 238 قانون مالیات‌های مستقیم باشد و اعتراض مؤدی در خصوص اشتباه بودن اطلاعات منتسب به وی صورت پذیرد، مسئول یا مسئولان مربوط موظفند بررسی مقتضی یا استعلامات لازم را به عمل آورده و در صورتی که اسناد مثبته‌ای مبنی بر رد اعتراض طرف دوم به دست نیاید، اقدام به رفع تعرض از برگ تشخیص مالیات نمایند. در صورتی که اسناد مثبته‌ای صرفاً برای بخشی از اطلاعات یا اطلاعیه‌ها به دست آید، مأمورین مالیاتی صرفاً مجاز به صدور برگ تشخیص برای همان بخش خواهند بود.
5- چنانچه پرونده در مرحله دادرسی مالیاتی باشد:
در شرایط اعتراض طرف دوم به انتساب اطلاعات یا اطلاعیه به وی، در صورت ارجاع پرونده مالیاتی به هیأت‌های حل اختلاف مالیاتی، هیأت مزبور در صورت عدم ارائه اسناد مثبته از جانب اداره امور مالیاتی، با استناد به اظهارات طرف دوم مبنی بر عدم انتساب اطلاعات یا اطلاعیه به وی، اقدام به صدور رأی مبنی بر رفع تعرض از طرف دوم و در صورت شمول مرور زمان وفق تبصره ماده 157 ق. م. م صدور رأی مبنی بر مطالبه مالیات از مؤدی واقعی می‌نماید.
تبصره - در مواردی که به منظور احراز واقعیت و تکمیل مستندات از ادارات امور مالیاتی، استعلام به عمل می‌آید؛ ادارات مذکور مکلفند نسبت به ارسال پاسخ جامع و کامل اقدام نمایند. ارائه پاسخ مبهم و غیر صریح در حکم عدم وجود اسناد مثبته خواهد بود. عدم ارائه اسناد مثبته در پاسخ نیز در حکم پاسخ مبهم و غیر صریح است.
6- چنانچه علی‌رغم عدم احراز استناد اطلاعات یا اطلاعیه‌ها به طرف دوم، مطابق مقررات این بخشنامه اقدام نشود و برگ تشخیص یا رأی هیأت حل اختلاف مالیاتی قطعی شده و غیر قابل اعتراض در مراجع حل اختلاف مالیاتی درون‌سازمانی باشد، طرف دوم می‌تواند شکایت خود را در این خصوص به دادستانی انتظامی مالیاتی اعلام نماید. در این صورت، مرجع مذکور موظف است؛ موضوع را مطابق مفاد این بخشنامه بررسی کرده و در صورت تأیید شکایت طرف دوم، موضوع را جهت اجرای تبصره (2) ماده 30 آیین‌نامه اجرایی موضوع ماده 219 قانون مالیات‌های مستقیم به اداره امور مالیاتی طرف دوم ارجاع نماید. دادستان انتظامی مالیاتی موظف است متخلف یا متخلفین را مورد پیگرد قرار دهد.
تبصره - در صورت عدم اجرای صحیح مفاد این بند، طرف دوم می‌تواند مراتب را به دبیر ویژه حقوق شهروندی کمیته سلامت اداری و صیانت از حقوق مردم سازمان (دفتر حقوقی و قراردادهای مالیاتی) گزارش نماید.
7- کلیه مأمورین مالیاتی موظفند حسب بررسی‌های به عمل آمده وفق این بخشنامه در مواردی که موضوع از مصادیق ماده 274 قانون مالیات‌های مستقیم باشد حسب شیوه‌نامه اجرایی مواد 274 الی 277 قانون مزبور اقدام کنند. همچنین اداره امور مالیاتی طرف اول موظف است در کلیه مواردی که اطلاعات و اطلاعیه‌های موجود در سامانه‌های مالیاتی مورد تأیید طرف دوم نباشد، جریمه‌های موضوع ماده 169 قانون مالیات‌های مستقیم مبنی بر ثبت معاملات غیر واقعی را از ارسال‌کننده اطلاعات، در صورت احراز غیر واقعی بودن، مطالبه نماید و به دلیل عدم احراز شرایط مقرر در ماده 191 قانون مذکور، از بخشودگی جرایم مالیاتی خودداری نمایند.
تبصره - اداره امور مالیاتی طرف دوم موظف است در مواردی که عدم تأیید طرف دوم نسبت به اطلاعات و اطلاعیه‌های سامانه‌های مالیاتی، مطابق بند 2 این بخشنامه در سامانه‌های مذکور ثبت نشده است، مراتب این عدم تأیید را به اداره امور مالیاتی طرف اول اطلاع دهد و اداره امور مالیاتی طرف اول نیز مطابق مفاد این بند اقدام به اخذ جرایم خواهد نمود.
8- مفاد این بخشنامه در خصوص کلیه اطلاعات یا اطلاعیه‌های مندرج در سامانه‌های مالیاتی، ناظر بر پیش از تاریخ ابلاغ آن که مالیات متعلقه پرداخت نشده باشد نیز، مجری است.
9- با صدور این بخشنامه مفاد کلیه دستورالعمل‌ها و بخشنامه‌های پیشین مغایر از جمله تمامی مفاد دو دستورالعمل شماره 200/96/517 مورخ 1396/07/22 و دستورالعمل شماره 200/95/501 مورخ 1395/01/22 لغو می‌گردد.
سید محمدهادی سبحانیان
رئیس کل سازمان امور مالیاتی
مورخ: 1404/05/13
شماره: -
اطلاعیه‌های مالیاتی
مورخ: 1403/02/10
شماره: 169 مکرر
قانون مالیات‌های مستقیم
مورخ: 1403/02/10
شماره: 169
قانون مالیات‌های مستقیم
مورخ: 1400/03/02
شماره: 274
قانون مالیات‌های مستقیم
مورخ: 1400/03/02
شماره: 238
قانون مالیات‌های مستقیم
مورخ: 1398/09/13
شماره: 180718
آیین‌نامه
مورخ: 1394/04/31
شماره: 219
قانون مالیات‌های مستقیم
مورخ: 1380/11/27
شماره: 191
قانون مالیات‌های مستقیم