موارد عدم شمول ارسال فهرست معاملات فصلی و صورتحساب الکترونیکی در سامانه مودیان

خلاصه موارد عدم شمول ارسال فهرست معاملات فصلی و صورتحساب الکترونیکی در سامانه مودیان

موارد زیر مشمول ارسال فهرست معاملات نمی‌باشند:

-خرید و فروش و سود و کارمزد اوراق بهادار؛

-خرید و فروش سهام و سهم‌الشرکه و حق تقدم سهام یا سهم‌الشرکه؛

-سود و کارمزد و جریمه‌های بانک‌ها، صندوق تعاون، صندوق‌های حمایت از توسعه بخش کشاورزی، مؤسسات اعتباری غیر بانکی مجاز و ----صندوق‌های قرض‌الحسنه؛

-سود سهام و سهم‌الشرکه؛

-حق عضویت اعضای مجامع حرفه‌ای، احزاب و انجمن‌ها و تشکل‌های غیر دولتی که دارای مجوز از مراجع ذی‌صلاح؛

-کمک‌ها، جوایز و هدایای بلاعوض؛

-مبالغی که تحت عناوین جریمه یا خسارت، انواع عوارض و مالیات (به استثنای مالیات و عوارض قانون مالیات بر ارزش افزوده) حق ثبت، حق تمبر، -حقوق گمرکی و موارد مشابه، به دستگاه‌های اجرایی پرداخت می‌گردد؛

-حقوق و دستمزد پرداختی موضوع فصل سوم از باب سوم قانون مالیات‌های مستقیم؛

-وجوه پرداختی بابت حق نگهداری (شارژ) ساختمان محل فعالیت و آبونمان‌های پرداختی؛

- صورتحساب‌های الکترونیکی ثبت شده در کارپوشه فروشنده حقیقی یا حقوقی در سامانه مؤدیان؛

- صورتحساب‌های الکترونیکی ثبت شده در کارپوشه خریدار حقیقی یا حقوقی که خریدار نسبت به عدم پذیرش آن مطابق تبصره بند (ب) ماده (5) قانون پایانه‌های فروشگاهی و سامانه مؤدیان اقدام نکرده است؛

- قراردادهای ثبت شده در کارپوشه فروشنده و خریدار حقیقی یا حقوقی در سامانه مؤدیان؛

- اطلاعات مربوط به واردات که در اجرای تبصره ماده 5 قانون پایانه‌های فروشگاهی و سامانه مؤدیان به سامانه مؤدیان منتقل شده است.

شماره:   210 / 10556 /د

تاریخ:   1403 / 02 / 23

پیوست:   ندارد

خلاصه موضوع:   اصلاح ماده 13 آئین‌نامه اجرایی موضوع تبصره 3 ماده 169 قانون مالیات‌های مستقیم

به پیوست تصویر نامه شماره 2/28889 مورخ 1403/02/19 مدیرکل محترم دفتر وزارتی متضمن موافقت وزیر محترم امور اقتصادی و دارایی با پیشنهادات سازمان امور مالیاتی کشور به شماره 2431/200/ص مورخ 1403/02/10 و شماره 3152/200/ص مورخ 1403/02/19 جهت اجرا ارسال می‌گردد.

بر اساس نامه فوق‌الذکر متن زیر به انتهای ماده (13) آئین‌نامه اجرایی موضوع تبصره (3) ماده (169) قانون مالیات‌های مستقیم اضافه می‌گردد:

- صورتحساب‌های الکترونیکی ثبت شده در کارپوشه فروشنده حقیقی یا حقوقی در سامانه مؤدیان؛

- صورتحساب‌های الکترونیکی ثبت شده در کارپوشه خریدار حقیقی یا حقوقی که خریدار نسبت به عدم پذیرش آن مطابق تبصره بند (ب) ماده (5) قانون پایانه‌های فروشگاهی و سامانه مؤدیان اقدام نکرده است؛

- قراردادهای ثبت شده در کارپوشه فروشنده و خریدار حقیقی یا حقوقی در سامانه مؤدیان؛

- اطلاعات مربوط به واردات که در اجرای تبصره ماده 5 قانون پایانه‌های فروشگاهی و سامانه مؤدیان به سامانه مؤدیان منتقل شده است.

لازم به ذکر است حکم متن الحاقی فوق‌الذکر برای موارد ثبت شده در سامانه مؤدیان از تاریخ اولین فراخوان اجرای قانون پایانه‌های فروشگاهی و سامانه مؤدیان (1401/08/01) جاری می‌باشد.

مهدی رعنایی

معاون حقوقی و فنی مالیاتی

«آئین‌نامه»

وزیر امور اقتصادی و دارایی به پیشنهاد شماره 3193/200 مورخ 1/3/1395 سازمان امور مالیاتی کشور و به استناد تبصره 3 ماده 169 قانون مالیات‌های مستقیم اصلاحی مصوب 31/4/1394 آئین‌نامه اجرایی این ماده را به شرح زیر تصویب نمود:

آئین‌نامه اجرایی موضوع تبصره 3 ماده 169 قانون مالیات‌های مستقیم اصلاحی مصوب 31/4/1394

فصل اول: تعاریف

ماده 1- در این آئین‌نامه، اصطلاحات در معانی مشروح زیر به کار می‌روند:

• الف - سازمان:سازمان امور مالیاتی.
• ب - قانون:قانون مالیات‌های مستقیم مصوب سال 1366 و اصلاحیه‌های بعدی آن.
• ج - اشخاص حقوقی:کلیه اشخاصی که به موجب قوانین و مقررات مربوط به عنوان شخص حقوقی شناخته می‌شوند. دستگاه‌های اجرایی موضوع ماده 5 قانون مدیریت خدمات کشوری از نظر مقررات این آئین‌نامه شخص حقوقی محسوب می‌شوند.
• د - صاحبان مشاغل:کلیه اشخاص حقیقی مشمول فصل چهارم باب سوم قانون.
• هـ - شماره اقتصادی:شماره منحصر به فردی است که توسط سازمان امور مالیاتی کشور، حسب مورد به اشخاص حقوقی و صاحبان مشاغل اختصاص داده می‌شود.
• و - سامانه ثبت نام:سامانه الکترونیکی است که برای ثبت نام مؤدیان مالیاتی توسط سازمان ایجاد می‌شود.
• ز - سامانه معاملات:سامانه الکترونیکی است که به منظور انجام تکالیف مقرر توسط اشخاص مشمول برای ارسال فهرست معاملات در اجرای این آئین‌نامه توسط سازمان ایجاد می‌شود.
• ح - معاملات:هرگونه فعالیت اعم از تجاری و غیر تجاری است که منجر به خرید کالا و خدمات و دارایی یا تحصیل درآمد در ازای فروش کالا و دارایی یا ارائه خدمت برای اشخاص حقوقی و صاحبان مشاغل موضوع قانون می‌شود.
• ط - فهرست معاملات:گزارشی است حاوی اقلام اطلاعات مربوط به خرید و فروش کالا و خدمت.
• ی - صورتحساب:مطابق فرم‌های تعریف شده در آئین‌نامه اجرایی ماده 95 قانون می‌باشد
• ک - ثبت نام:ثبت اطلاعات هویتی، مکانی و مجوزهای فعالیت مؤدیان در سامانه به منظور صدور شماره اقتصادی.
• ل - مصرف‌کننده نهایی:شخص حقیقی است که کالا و خدمات را متناسب با نیاز خود برای مصارف شخصی خریداری کند و از آن برای عرضه کالاها و خدمات به دیگران استفاده ننماید.
• م - شناسه مشارکت مدنی:شماره شناسایی است که توسط سازمان برای صاحبان مشاغل (اشخاص حقیقی) که به صورت مشارکت مدنی اداره می‌شوند، تخصیص داده می‌شود.
• ن - کارت اقتصادی:کارتی است حداقل شامل نام مؤدی و شماره اقتصادی وی که از طرف سازمان صادر و حسب مورد در اختیار اشخاص حقوقی و صاحبان مشاغل قرار داده می‌شود.
• س - شماره اختصاصی اشخاص خارجی:شماره منحصر به فردی است که طبق مقررات موضوعه به اتباع خارجی تخصیص داده می‌شود.

فصل دوم: ثبت نام در نظام مالیاتی

ماده 2- اشخاص حقوقی و صاحبان مشاغل موضوع قانون مکلفند با رعایت ضوابط و مقررات این آئین‌نامه و به ترتیبی که سازمان اعلان می‌نماید، نسبت به ثبت نام در نظام مالیاتی کشور اقدام نمایند.

تبصره 1- فراخوان‌های قبلی ثبت نام سازمان که تا پایان سال 1394 انجام شده است، کماکان معتبر می‌باشد.

تبصره 2- در موارد ثبت شخص حقوقی و یا ایجاد یک نوع فعالیت توسط شخص حقیقی با صدور مجوز فعالیت از سوی مرجع ذی‌ربط، سازمان موظف است، در اجرای مقررات ماده 169 مکرر قانون مالیات‌های مستقیم با دریافت اطلاعات لازم از مرجع ثبت یا صدور مجوز فعالیت حسب مورد (به صورت برخط یا غیر برخط) نسبت به ثبت نام مؤدی در نظام مالیاتی اقدام و نتیجه را به نحو مقتضی (از جمله مکاتبه، ارسال پیامک یا از طریق کارپوشه سامانه مؤدیان حسب مورد) به مؤدی اعلام نماید. در این‌گونه موارد در صورت نیاز به ثبت اطلاعات تکمیلی، مؤدی مکلف است با اعلام سازمان، با مراجعه به سامانه ثبت نام مؤدیان، نسبت به تکمیل اطلاعات ثبت نام اقدام نماید.

ماده 3- صاحبان مشاغل برای هر واحد شغلی یا برای هر محل، به صورت جداگانه در نظام مالیاتی ثبت نام می‌شوند.

تبصره 1- چنانچه صاحبان مشاغل موضوع این آئین‌نامه بر اساس مجوز صادره از طرف مراجع ذی‌صلاح، بیش از یک محل فعالیت برای همان مجوز داشته باشند، برای تمامی این محل‌ها فقط یک ثبت نام صورت خواهد گرفت و بنا بر اعلام مؤدی (ضمن اعلام مشخصات کامل تمام محل‌های فعالیت) یکی از این محل‌ها، به عنوان محل اصلی فعالیت مشخص و سایر محل‌ها به عنوان شعبه منظور خواهد شد. در صورت عدم انتخاب مؤدی، تعیین محل اصلی فعالیت به تشخیص سازمان خواهد بود.

تبصره 2- چنانچه صاحبان مشاغل موضوع این آئین‌نامه در یک محل بیش از یک فعالیت شغلی داشته باشند، مکلف به یک ثبت نام برای کلیه فعالیت‌های شغلی محل مذکور می‌باشند.

تبصره 3- در مورد کارگاه‌ها و واحدهای تولیدی که نوع فعالیت آنان ایجاد دفتر یا فروشگاه در یک یا چند محل دیگر را اقتضا می‌نماید، مؤدی می‌تواند برای کلیه محل‌های مذکور یک ثبت نام به آن نشانی که به عنوان محل اصلی فعالیت اعلام می‌نماید، انجام و یک فقره اظهارنامه برای کلیه درآمدهای حاصل از فعالیت‌های خود تسلیم نماید. در این صورت برای مؤدی مزبور یک پرونده به همان نشانی که اعلام می‌نماید، تشکیل می‌شود.

ماده 4- مشاغلی که به صورت مشارکت مدنی اعم از قهری یا اختیاری اداره می‌شوند، به عنوان یک مؤدی در نظام مالیاتی ثبت نام خواهند شد. صاحبان مشاغل مذکور مکلفند در زمان ثبت نام یا تکمیل اطلاعات ثبت نام، اطلاعات مورد نیاز کلیه شرکا و نسبت سهم هر شریک را اعلام نمایند.

ماده 5- مشمولین ثبت نام مکلفند هرگونه تغییرات از جمله انحلال، تعطیلی فعالیت (دائم یا موقت «تعلیق»)، تغییر نام، تغییر شغل، تغییر نشانی، تبدیل فعالیت انفرادی به مشارکتی و یا بالعکس، تغییر شرکا (اختیاری یا قهری) و یا سایر موارد را حداکثر ظرف مدت دو ماه از تاریخ انجام یا وقوع تغییرات به سازمان اعلام نمایند.

ماده 6- در مورد اشخاص حقوقی (به استثنای اشخاص موضوع ماده 2 قانون) شناسه ملی به عنوان شماره اقتصادی آن‌ها محسوب می‌شود. برای اشخاص موضوع ماده 2 قانون و صاحبان مشاغل، سازمان موظف است پس از ثبت نام برای آن‌ها شماره اقتصادی بر مبنای شناسه یا شماره ملی آن‌ها صادر و ابلاغ نماید.

ماده 7- مادامی که برای اشخاص موضوع ماده 2 قانون و صاحبان مشاغل شماره اقتصادی جدید صادر نشده است، حسب مورد از شناسه ملی، شماره ملی، شناسه مشارکت مدنی و شماره اختصاصی اشخاص خارجی استفاده نمایند.

فصل سوم: نحوه صدور صورتحساب و استفاده از شماره اقتصادی

ماده 8- اشخاص حقوقی و صاحبان مشاغل موضوع قانون مکلفند برای فروش کالا و عرضه خدمات خود صورتحساب صادر و شماره اقتصادی خود و خریدار را بر روی صورتحساب‌ها، قراردادها و سایر اسناد مشابه درج نمایند.

تبصره 1- چنانچه خریدار کالا، خدمت و یا دارایی مکلف به ثبت نام در نظام مالیاتی نباشد و یا از جمله اشخاص حقیقی مصرف‌کننده نهایی و یا اشخاص حقیقی موضوع ماده 81 قانون (فعالیت‌های کشاورزی، دام‌پروری، دامداری، پرورش ماهی و زنبور عسل و پرورش طیور، صیادی و ماهی‌گیری، نوغانداری، احیای مراتع و جنگل‌ها، باغات اشجار از هر قبیل و نخیلات) باشد، الزامی به درج شماره اقتصادی خریدار در صورتحساب صادره نخواهد بود.

تبصره 2- مؤدیانی که از صورتحساب نوع اول، دوم و سوم موضوع ماده (8) آئین‌نامه شماره 230761 مورخ 1394/12/04 و اصلاحی 50967/م مورخ 1396/02/12 ماده (95) قانون برای فروش کالا یا ارائه خدمات خود به مصرف‌کننده نهایی استفاده می‌نمایند، می‌توانند اطلاعات این قبیل صورتحساب‌ها را به صورت مجموع ارسال نمایند.

فصل چهارم: تکالیف مؤدیان در خصوص ارسال فهرست معاملات

ماده 9- اشخاص زیر مشمول ارسال فهرست معاملات می‌باشند:

• الف - کلیه اشخاص حقوقی؛
• ب - صاحبان مشاغلی که حسب نوع و یا حجم فعالیت جزء گروه اول موضوع ماده 2 آئین‌نامه اجرایی ماده 95 قانون محسوب می‌شوند؛

تبصره - اشخاص موضوع این ماده با پیشنهاد سازمان امور مالیاتی کشور و تصویب وزیر امور اقتصادی و دارایی قابل تغییر خواهند بود.

ماده 10- اشخاص مشمول ماده 9 این آئین‌نامه مکلفند فهرست معاملات خود را مطابق اقلام اطلاعاتی مندرج در سامانه معاملات تهیه و ارسال نمایند. فهرست معاملات حداکثر در مقاطع سه ماهه (فصلی) تهیه و تا یک ماه و نیم پس از پایان هر فصل به صورت الکترونیکی از طریق درگاه اینترنتی سازمان برای سامانه معاملات ارسال و یا به صورت لوح فشرده در قالب اطلاعات درخواستی سازمان به اداره امور مالیاتی ارائه شود. چنانچه انتهای سال مالی اشخاص حقوقی در خلال یکی از فصول سال شمسی باشد، این اشخاص مکلفند برای آن فصل دو فهرست معامله تنظیم و ارسال نمایند. به نحوی که از ابتدای فصل تا پایان سال مالی خود یک فهرست معامله و همچنین از ابتدای سال مالی تا پایان آن فصل نیز یک فهرست معاملات دیگر ارسال نمایند.

تبصره 1- سازمان می‌تواند تمام یا برخی از اشخاص مشمول را مکلف نمایند که فهرست معاملات خود را به تفکیک هر صورتحساب، از طریق درگاه اینترنتی سازمان برای سامانه معاملات ارسال نمایند.

تبصره 2- چنانچه معاملات انجام شده به صورت ارزی صورت پذیرفته باشد، باید مبالغ ارزی، نوع ارز، نرخ برابری ارز (نرخ ارز مورد معامله) و معادل ریالی معامله انجام شده در صورتحساب‌ها و اسناد درآمدی صادره و همچنین در فهرست معاملات ارسالی، قید شود.

تبصره 3- سازمان می‌تواند حسب ضرورت جهت تسهیل در ارسال فهرست معاملات و مطابق با ماهیت اطلاعات، با موافقت وزیر امور اقتصادی و دارایی بازه زمانی دریافت اطلاعات را افزایش و یا روش دریافت اطلاعات را تغییر دهد.

ماده 11- مشمولین ارسال فهرست معاملات در موارد خرید کالا، خدمت و یا دارایی از اشخاص حقیقی موضوع ماده 81 قانون (فعالیت‌های کشاورزی، دام‌پروری، دامداری، پرورش ماهی و زنبور عسل و پرورش طیور، صیادی و ماهی‌گیری، نوغانداری، احیای مراتع و جنگل‌ها، باغات اشجار از هر قبیل و نخیلات) و یا از اشخاصی که مکلف به ثبت نام در نظام مالیاتی نیستند، الزامی به درج شماره اقتصادی فروشنده در فهرست معاملات ارسالی نخواهند داشت و می‌توانند این‌گونه خریدها را به صورت مجموع اعلام نمایند.

ماده 12- ارسال اطلاعات واردات و صادرات کالا و خدمات می‌باید با درج شماره کوتاژ اظهارنامه گمرکی و کد گمرک ترخیص‌کننده و شماره اختصاصی اشخاص خارجی حسب مورد صورت پذیرد.

فصل پنجم: موارد عدم شمول ارسال فهرست معاملات

ماده 13- موارد زیر مشمول ارسال فهرست معاملات نمی‌باشند:

• خرید و فروش و سود و کارمزد اوراق بهادار؛
• خرید و فروش سهام و سهم‌الشرکه و حق تقدم سهام یا سهم‌الشرکه؛
• سود و کارمزد و جریمه‌های بانک‌ها، صندوق تعاون، صندوق‌های حمایت از توسعه بخش کشاورزی، مؤسسات اعتباری غیر بانکی مجاز و صندوق‌های قرض‌الحسنه؛
• سود سهام و سهم‌الشرکه؛
• حق عضویت اعضای مجامع حرفه‌ای، احزاب و انجمن‌ها و تشکل‌های غیر دولتی که دارای مجوز از مراجع ذی‌صلاح؛
• کمک‌ها، جوایز و هدایای بلاعوض؛
• مبالغی که تحت عناوین جریمه یا خسارت، انواع عوارض و مالیات (به استثنای مالیات و عوارض قانون مالیات بر ارزش افزوده) حق ثبت، حق تمبر، حقوق گمرکی و موارد مشابه، به دستگاه‌های اجرایی پرداخت می‌گردد؛
• حقوق و دستمزد پرداختی موضوع فصل سوم از باب سوم قانون مالیات‌های مستقیم؛
• وجوه پرداختی بابت حق نگهداری (شارژ) ساختمان محل فعالیت و آبونمان‌های پرداختی؛
• - صورتحساب‌های الکترونیکی ثبت شده در کارپوشه فروشنده حقیقی یا حقوقی در سامانه مؤدیان؛
• - صورتحساب‌های الکترونیکی ثبت شده در کارپوشه خریدار حقیقی یا حقوقی که خریدار نسبت به عدم پذیرش آن مطابق تبصره بند (ب) ماده (5) قانون پایانه‌های فروشگاهی و سامانه مؤدیان اقدام نکرده است؛
• - قراردادهای ثبت شده در کارپوشه فروشنده و خریدار حقیقی یا حقوقی در سامانه مؤدیان؛
• - اطلاعات مربوط به واردات که در اجرای تبصره ماده 5 قانون پایانه‌های فروشگاهی و سامانه مؤدیان به سامانه مؤدیان منتقل شده است.

فصل ششم: سایر مقررات

ماده 14- در خصوص معاملاتی که (اعم از خرید یا فروش کالا یا خدمات) تا میزان 5% حد نصاب معاملات کوچک موضوع تبصره (1) ماده (3) قانون برگزاری مناقصات می‌باشند، مشمولین ماده (9) می‌توانند فهرست معاملات مذکور را به صورت مجموع ارسال نمایند.

ماده 15- فرایند ارسال و دریافت اطلاعات معاملاتی که محرمانه می‌باشد، متناسب با وضعیت ارسال‌کننده و ماهیت اطلاعات، با هماهنگی دستگاه اجرایی ذی‌ربط و موافقت سازمان تعیین خواهد شد.

ماده 16- اشخاصی که در چهارچوب آئین‌نامه موضوع تبصره 5 ماده 169 مکرر قانون نسبت به ارسال اطلاعات معاملات اقدام می‌نمایند، ارسال مجدد همان اطلاعات در راستای مندرجات این آئین‌نامه یا دستورالعمل‌های مرتبط ضرورت ندارد.

ماده 17- در موارد ذیل شماره اقتصادی باطل می‌گردد:

• فوت اشخاص حقیقی؛
• اعلام اشخاص حقیقی مبنی بر خاتمه فعالیت اقتصادی؛
• انحلال اشخاص حقوقی ثبت شده پس از اتمام عملیات تصفیه و اعلام ختم تصفیه و سایر اشخاص حقوقی پس از لغو مجوز فعالیت؛
• صدور حکم مراجع قضایی مبنی بر ابطال شماره اقتصادی.

ماده 18- عدم انجام تکالیف مقرر در این آئین‌نامه و دستورالعمل‌های مرتبط مشمول جرایم مقرر در قانون می‌باشد. این حکم مانع اجرای دیگر قوانین موضوعه نخواهد بود.

فصل هفتم: جرایم

ماده 19- عدم انجام هر یک از تکالیف مقرر در ماه 169 قانون مشمول جریمه‌های مقرر در ماده مذکور به شرح زیر می‌باشد. جرایم مذکور با رعایت مهلت مقرر در ماده 157 قانون قابل مطالبه خواهد بود.

تبصره - در صورت انجام تخلفات موضوع ردیف‌های یک الی سه جدول فوق‌الذکر در هر معامله، جریمه قابل محاسبه و مطالبه حداکثر معادل 2% مبلغ همان معامله خواهد بود.

این آئین‌نامه در اجرای تبصره 3 ماده 169 قانون مالیات‌های مستقیم مصوب 31/4/1394 به پیشنهاد سازمان امور مالیاتی کشور در هفت فصل و 19 ماده و 11 تبصره تصویب و مقررات آن از 1/1/1395 لازم‌الاجرا می‌باشد. نحوه ارسال فهرست معاملات توسط اشخاص موضوع این آئین‌نامه برای کلیه فصول سال 1395 کماکان مطابق مقررات و دستورالعمل‌های قبلی صادره توسط سازمان امور مالیاتی کشور خواهد بود.

علی طیب‌نیا
وزیر امور اقتصادی و دارایی