تبیین تکالیف خریداران و فروشندگان از ابتدای دی‌ماه 1404

با توجه به الزامات قانونی سازمان امور مالیاتی و اجرایی شدن کامل سامانه مؤدیان، از ابتدای دی‌ماه 1404، نحوه صدور و دریافت صورتحساب در کلیه معاملات اقتصادی دچار تغییرات مهم و ساختاری شده است. در این بخش، تکالیف فروشندگان و خریداران بر اساس نوع شخصیت حقوقی و حقیقی، به‌صورت شفاف و کاربردی ارائه می‌شود.

1. تکالیف فروشندگان

الف) اشخاص حقوقی و اشخاص حقیقی مشمول صدور صورتحساب

از ابتدای دی‌ماه 1404:

• صدور صورتحساب تنها از طریق سامانه مؤدیان الزامی است.
• فروشنده موظف است حداکثر ظرف 12 روز از تاریخ صدور صورت‌حساب، اطلاعات را در سامانه مؤدیان ثبت کند.
• صدور صورتحساب خارج از سامانه (دستی، کاغذی، PDF، نرم‌افزارهای داخلی و غیره) غیرمجاز و غیرقابل پذیرش است.
• در صورت عدم رعایت این الزامات، فروشنده مشمول جریمه‌ای معادل 10 درصد مبلغ فروش خواهد شد.

ب) اشخاص حقیقی غیرمشمول صدور صورتحساب الکترونیکی

طبق بخشنامه شماره 200/1404/84 مورخ 1404/08/07:

اگر درآمد فروشنده در هر فصل کمتر از 144 میلیارد ریال باشد:

• الزام به صدور صورتحساب الکترونیکی وجود ندارد.
• فروشنده باید صورتحساب کاغذی معتبر صادر کند.
• ارائه اظهارنامه مالیات بر ارزش افزوده همچنان الزامی است.
• عدم صدور صورتحساب الکترونیکی در این وضعیت جریمه ندارد.

2. تکالیف خریداران

الف) خرید از اشخاص حقوقی یا حقیقی مشمول سامانه

در این معاملات، خریدار موظف است:

• مبلغ ارزش افزوده فقط پس از ثبت صورتحساب در سامانه مؤدیان پرداخت شود. (به طور کلی از ثبت صورتحساب در سامانه مودیان اطمینان حاصل کنید.)
• در صورتی که فروشنده صورتحساب سامانه‌ای صادر نکند:
  • اعتبار مالیات بر ارزش افزوده قابل پذیرش نخواهد بود.
  • هزینه نیز در زمان رسیدگی قابل قبول نخواهد شد.

نتیجه مهم:
در معاملات با مؤدیان مشمول، پرداخت قبل از ثبت فاکتور در سامانه، موجب رد اعتبار و هزینه می‌شود.

ب) خرید از اشخاص حقیقی غیرمشمول صدور صورتحساب الکترونیکی

در این موارد، خریدار باید:

• پرداخت وجه را از طریق دستگاه کارتخوان یا حساب بانکی فروشنده انجام دهد.
• صورتحساب کاغذی معتبر از فروشنده دریافت کند.
• این خرید را در بخش «خارج از سامانه مؤدیان» اظهارنامه ثبت نماید.
• در زمان رسیدگی، هزینه باید مطابق مواد 147 و 148 قانون مالیات‌های مستقیم قابل دفاع باشد.

3. جمع‌بندی و نتیجه‌گیری