این صفحه برای کارگران، کارفرمایان و حسابداران حقوق و دستمزد طراحی شده است:
انواع مرخصیها، قواعد ذخیره/پرداخت، نحوه محاسبه و مثالهای کاربردی + منابع قانونی مستقیم.
مثالهای عددی
لینک مستقیم مواد قانونی (thdorsan)
انواع مرخصیها برای مشاهده توضیح کامل کلیک کنید
🌿
مرخصی استحقاقی سالانه
مرخصی با مزد + قواعد جمعه و تعطیلات رسمی
⌄
مرخصی استحقاقی سالانه، حق قانونی کارگر برای استراحت است که «با استفاده از مزد» اعطا میشود.
طبق قانون، این مرخصی با احتساب 4 روز جمعه جمعاً یک ماه در سال است و سایر تعطیلات رسمی جزو مرخصی محسوب نمیشود.
رویه رایج در شرکتها: 26 روز کاری + 4 جمعه (جمعاً 30 روز تقویمی).
تعطیلات رسمی: اگر بین روزهای مرخصی واقع شود، روز مرخصی محسوب نمیشود.
کمتر از یک سال کارکرد: به نسبت مدت کار انجامشده محاسبه میشود.
مواد مرتبط: ماده 64 + (برای جمعه/تعطیل هفتگی) ماده 62
🧱
مرخصی مشاغل سخت و زیانآور
مرخصی بیشتر برای کارهای سخت
⌄
برای کارگران شاغل در مشاغل سخت و زیانآور، مرخصی سالانه افزایش مییابد.
میزان: 5 هفته در سال
نحوه استفاده: حتیالامکان در دو نوبت و در پایان هر شش ماه کار
مواد مرتبط: ماده 65
⏱️
مرخصی ساعتی (کمتر از یک روز)
از مرخصی استحقاقی کسر میشود
⌄
مرخصی کمتر از یک روز، به صورت ساعتی محاسبه میشود و از مرخصی استحقاقی کسر میگردد.
فرمول رایج تبدیل: ساعات مرخصی ÷ ساعات کار روزانه = روز مرخصی
مثال: اگر روز کاری 8 ساعت باشد، 4 ساعت مرخصی = 0٫5 روز
مواد مرتبط: ماده 70
🩺
مرخصی استعلاجی
بیماری/حادثه + اثر در سابقه
⌄
مرخصی استعلاجی برای زمانی است که کارگر به دلیل بیماری یا حادثه موقتاً قادر به کار نیست.
موضوع «احتساب در سابقه» و «پرداخت/غرامت بیماری» در مقررات مربوط آمده است.
سابقه: مرخصی استعلاجیِ تأییدشده در سابقه خدمت لحاظ میشود.
پرداخت: غرامت/پرداخت ایام بیماری طبق مقررات مربوط انجام میشود.
مرخصی بدون حقوق زمانی است که کارگر با موافقت کارفرما برای مدت مشخصی از کار فاصله میگیرد و در این مدت مزد پرداخت نمیشود.
جزئیات مدت و شرایط بازگشت باید به صورت کتبی توافق شود.
مواد مرتبط: ماده 72
💍
مرخصی ازدواج و فوت
3 روز با مزد (مستقل از استحقاقی)
⌄
در ازدواج دائم یا فوت همسر، پدر، مادر و فرزندان، کارگر حق 3 روز مرخصی با مزد دارد.
این مرخصی «مناسبتی» است و از مرخصی استحقاقی سالانه کسر نمیشود.
مواد مرتبط: ماده 73
🕋
مرخصی حج واجب
یک ماه (استحقاقی یا بخشی بدون حقوق)
⌄
برای ادای فریضه حج واجب، امکان استفاده از یک ماه مرخصی پیشبینی شده است؛
در صورت کافی نبودن مانده مرخصی استحقاقی، مابقی میتواند بدون حقوق باشد.
مواد مرتبط: ماده 67
🍂
مرخصی کارگران فصلی
محاسبه متناسب با مدت کارکرد
⌄
مرخصی کارگران فصلی متناسب با مدت کارکرد واقعی محاسبه میشود.
مواد مرتبط: ماده 68
🤰
مرخصی زایمان
مرخصی حمایتی برای بانوان شاغل
⌄
ضوابط مرخصی زایمان در قانون آمده و در اجرا معمولاً همراه با فرآیندهای بیمه/تأمین اجتماعی انجام میشود.
مواد مرتبط: ماده 76
🍼
فرصت شیردهی
نیم ساعت پس از هر 3 ساعت تا 2 سالگی کودک
⌄
کارفرما مکلف است به مادران شیرده تا پایان دو سالگی کودک، پس از هر سه ساعت کار، نیم ساعت فرصت شیردهی بدهد.
مواد مرتبط: ماده 78
🗓️
تعیین زمان مرخصی و حل اختلاف
توافق طرفین + مرجع حل اختلاف
⌄
زمان استفاده از مرخصی باید با توافق کارگر و کارفرما تعیین شود و در صورت اختلاف، روال قانونی تصمیمگیری پیشبینی شده است.
مواد مرتبط: ماده 69
منابع قانونی (قابل کلیک) + خلاصه کاربردی
ماده 62 قانون کار — تعطیل هفتگی (جمعه)
وقتی درباره جمعه/تعطیل هفتگی و احتساب آن در برنامه مرخصی سؤال دارید.
خلاصه: این رأی بیان میکند معافیت بند 5 ماده 91 ق.م.م (برای مستخدمین رسمی) زمانی قابل اعمال است که
وجوه مربوط به مرخصی استفادهنشده «به هنگام بازنشستگی یا ازکارافتادگی» و مستند به مقررات ذکرشده پرداخت شود؛
در سایر موارد، وجوه پرداختی میتواند مشمول مالیات حقوق باشد و پرداختکننده مکلف به کسر و واریز مالیات است.
بخشنامه شماره 200/98/91 مورخ 1398/10/30 — ذخیره/پرداخت مرخصی و مالیات حقوق
خلاصه: 1) ثبت ذخیرههای سنوات/مرخصی/بیمه سهم کارفرما در زمان ذخیرهگیری مشمول ارسال فهرست حقوق نیست.
2) «هزینه ذخیره حقوق ایام مرخصی استفادهنشده» در زمان ذخیرهگیری هزینه قابل قبول مالیاتی نیست و در زمان پرداخت یا تخصیص
(بستانکار نمودن حقوقبگیر) به استناد مقررات مربوط، به عنوان هزینه قابل قبول مالیاتی تلقی میشود.
3) درباره معافیت مالیات حقوق، به بند 5 ماده 91 ق.م.م (اصلاحی) اشاره شده است.