لوگو

بازگشت
مورخ: 1395/10/11
شماره: 010/440/ب/95
سایر قوانین
ابلاغ دستورالعمل طبقه‌بندی مؤسسات حسابرسی و اشخاص موضوع ماده 10 دستورالعمل مؤسسات حسابرسی معتمد سازمان بورس و اوراق بهادار
مخاطبین:
کلیه مؤسسات حسابرسی معتمد سازمان بورس و اوراق بهادار
کلیه اشخاص مشمول ماده 10 دستورالعمل مؤسسات حسابرسی معتمد سازمان بورس و اوراق بهادار

با سلام و احترام؛
به استحضار می‌رساند، در راستای حمایت از حقوق سرمایه‌گذاران و ساماندهی و توسعه بازار شفاف و منصفانه اوراق بهادار و در اجرای ماده 10 دستورالعمل مؤسسات حسابرسی معتمد سازمان بورس و اوراق بهادار (مصوب 08/05/1386 و اصلاحیه‌های مورخ 17/11/1390 و 31/04/1392 شورای عالی بورس و اوراق بهادار)، «دستورالعمل طبقه‌بندی مؤسسات حسابرسی و اشخاص موضوع ماده 10 دستورالعمل مؤسسات حسابرسی معتمد سازمان بورس و اوراق بهادار» در تاریخ 02/09/1395 توسط هیأت‌مدیره سازمان بورس و اوراق بهادار اصلاح و به تصویب رسید و از تاریخ 01/01/1396 لازم‌الاجراست که به شرح پیوست، متن کامل آن ابلاغ می‌گردد.
با توجه به اهمیت موضوع، ضروری است مؤسسات حسابرسی معتمد سازمان بورس و اوراق بهادار و اشخاص مشمول ماده 10 دستورالعمل مؤسسات حسابرسی معتمد سازمان بورس و اوراق بهادار، تمهیدات لازم را در جهت رعایت کامل مفاد دستورالعمل فوق اتخاذ نمایند.
سعید محمدعلی‌زاده
مدیریت نظارت بر ناشران


دستورالعمل طبقه‌بندی مؤسسات حسابرسی و اشخاص موضوع ماده 10 دستورالعمل مؤسسات حسابرسی معتمد سازمان بورس و اوراق بهادار
مصوب جلسه 28/11/1391 و اصلاحیه مورخ 02/09/1395 هیأت‌مدیره سازمان بورس و اوراق بهادار
در راستای حمایت از حقوق سرمایه‌گذاران و ساماندهی و توسعه بازار شفاف و منصفانه اوراق بهادار و در اجرای تبصره 3 ماده 10 دستورالعمل مؤسسات حسابرسی معتمد سازمان بورس و اوراق بهادار (مصوب جلسه 08/05/1386 شورای عالی بورس و اوراق بهادار و اصلاحیه‌های بعدی آن)، این دستورالعمل در تاریخ 28/11/1391 به تصویب هیأت‌مدیره سازمان بورس و اوراق بهادار رسیده و در تاریخ 02/09/1395 اصلاح شد.
ماده 1- اصطلاحات و واژه‌های تعریف شده در ماده (1) قانون بازار اوراق بهادار جمهوری اسلامی ایران مصوب آذر ماه سال 1384، به همان مفاهیم در این دستورالعمل به کار رفته‌اند. واژه‌های دیگر در این دستورالعمل، دارای معانی زیر می‌باشند:
جامعه: جامعه حسابداران رسمی ایران است که به موجب ماده واحده قانون استفاده از خدمات تخصصی و حرفه‌ای حسابداران ذی‌صلاح به عنوان حسابدار رسمی مصوب 1372 مجلس شورای اسلامی تشکیل گردیده است که از این پس به اختصار «جامعه» نامیده می‌شود.
مؤسسه حسابرسی معتمد: مؤسسه حسابرسی معتمد سازمان است که بر اساس ضوابط دستورالعمل مؤسسات حسابرسی معتمد سازمان بورس و اوراق بهادار مورد پذیرش قرار گرفته و در فهرست مؤسسات حسابرسی معتمد سازمان درج شده است.
دستورالعمل مؤسسات حسابرسی معتمد: دستورالعمل مؤسسات حسابرسی معتمد سازمان بورس و اوراق بهادار (مصوب جلسه 08/05/1386 شورای عالی بورس و اوراق بهادار و اصلاحیه‌های بعدی آن) می‌باشد.
ماده 2- سازمان، هر سال یک بار مؤسسات حسابرسی معتمد سازمان بورس و اوراق بهادار را بر اساس اطلاعات یک سال اخیر منتهی به تاریخ آخرین پرسش‌نامه ارسالی و مطابق با معیارهای مندرج در جدول زیر، ارزیابی و طبقه‌بندی نموده و نتایج آن را به عموم اعلام می‌نماید.
معیارهای طبقه‌بندی مؤسسات حسابرسی معتمد
ردیفشرح معیارحداکثر امتیاز
الف - معیارهای عادی
1معیارهای ارزیابی شرکا200
2معیارهای ارزیابی کارکنان مؤسسه280
3معیارهای ارزیابی ساختار و سازمان مؤسسه220
4معیارهای ارزیابی تنوع ارائه خدمات، اطلاع‌رسانی و موقعیت در بازار حرفه‌ای100
5معیارهای ارزیابی کیفیت خدمات200
جمع امتیازات عادی1000
ب - معیارهای تخلفاتی
6سوابق تخلفاتی مؤسسه (طی 2 سال اخیر)(100)
7سوابق تخلفاتی شریک مؤسسه (طی 2 سال اخیر)(100)
جمع امتیازات تخلفاتی(200)

تبصره 1: معیارهای تفصیلی امتیازدهی در پیوست این دستورالعمل درج گردیده است.
تبصره 2: امتیاز نهایی هر مؤسسه حسابرسی معتمد از حاصل جمع امتیازهای عادی و تخلفاتی حاصل می‌شود. شایان ذکر است که امتیازهای تخلفاتی در محاسبه امتیاز نهایی دارای نمره «منفی» می‌باشد.
تبصره 3: در صورتی که به دلیل وقوع تخلفات یا سایر شرایط، تغییر طبقه مؤسسه‌ای طی سال ضرورت یابد، سازمان می‌تواند نسبت به انجام این امر اقدام نماید.
ماده 3- جمع امتیازات مؤسسه حسابرسی معتمد بر اساس معیارهای موضوع ماده 2 این دستورالعمل، مبنای تعیین طبقه مؤسسه حسابرسی معتمد است. مؤسسات حسابرسی معتمد به ترتیب بیشترین امتیاز، در چهار طبقه «اول»، «دوم»، «سوم» و «چهارم» قرار می‌گیرند. حد نصاب امتیاز لازم برای هر طبقه به شرح جدول زیر است:
امتیازات مبنای طبقه‌بندی

طبقهامتیاز هر طبقه
اولحداقل 700 امتیاز و 70 درصد امتیاز بخش کارکنان و شرکا
دومحداقل 600 امتیاز و 60 درصد امتیاز بخش کارکنان و شرکا
سومحداقل 500 امتیاز و 50 درصد امتیاز بخش کارکنان و شرکا
چهارمکمتر از 500 امتیاز

ماده 4- در صورتی که مؤسسه حسابرسی معتمد به هر دلیل از قبیل عدم ارائه اطلاعات، اسناد و مدارک، امکان ارزیابی را فراهم نیاورد، در طبقه «چهارم» طبقه‌بندی می‌گردد.
ماده 5- کلیه اشخاص حقوقی مشمول ماده 10 دستورالعمل مؤسسات حسابرسی معتمد، بر اساس معیارهای زیر، به چهار طبقه «اول»، «دوم»، «سوم» و «چهارم» طبقه‌بندی می‌شوند.
معیارهای طبقه‌بندی اشخاص حقوقی مشمول ماده 10 دستورالعمل مؤسسات حسابرسی معتمد

طبقهمعیارها و حد نصاب لازم برای هر طبقه
اولمیانگین جمع دارایی‌ها و درآمد فروش: مساوی یا بیشتر از 50.000 میلیارد ریال
ارزش بازار: مساوی یا بیشتر از 50.000 میلیارد ریال
دوممیانگین جمع دارایی‌ها و درآمد فروش: مساوی یا بیشتر از 20.000 و کمتر از 50.000 میلیارد ریال
ارزش بازار: مساوی یا بیشتر از 20.000 و کمتر از 50.000 میلیارد ریال
سوممیانگین جمع دارایی‌ها و درآمد فروش: مساوی یا بیشتر از 5.000 و کمتر از 20.000 میلیارد ریال
ارزش بازار: مساوی یا بیشتر از 5.000 و کمتر از 20.000 میلیارد ریال
چهارممیانگین جمع دارایی‌ها و درآمد فروش: کمتر از 5.000 میلیارد ریال
ارزش بازار: کمتر از 5.000 میلیارد ریال

تبصره 1: تعیین طبقه شخص حقوقی مشمول ماده 10 دستورالعمل مؤسسات حسابرسی معتمد، بر اساس اطلاعات تاریخ ترازنامه و طبق آخرین صورت‌های مالی سالانه حسابرسی شده، صورت می‌گیرد.
تبصره 2: در صورتی که شخص حقوقی مشمول ماده 10 دستورالعمل مؤسسات حسابرسی معتمد، بر اساس معیارهای «میانگین جمع دارایی‌ها و درآمد فروش» و «ارزش بازار» طبق جدول فوق، حائز شرایط طبقات متفاوتی شود، «بالاترین طبقه»، ملاک طبقه‌بندی شخص حقوقی مشمول ماده 10 دستورالعمل مؤسسات حسابرسی معتمد قرار خواهد گرفت.
تبصره 3: در مورد اشخاص حقوقی مشمول ماده 10 دستورالعمل مؤسسات حسابرسی معتمد که موظف به تهیه صورت‌های مالی تلفیقی می‌باشند، محاسبه معیار «میانگین دارایی‌ها و درآمد فروش» بر اساس آخرین صورت‌های مالی سالانه حسابرسی شده تلفیقی صورت می‌گیرد.
ماده 6- کلیه اشخاص حقوقی مشمول ماده 10 دستورالعمل مؤسسات حسابرسی معتمد مکلف هستند با توجه به طبقه خود که بر حسب معیارهای ذکر شده در ماده 5 تعیین می‌شود، حسابرس مستقل و بازرس قانونی خود را از میان مؤسسات حسابرسی معتمد که در همان طبقه یا طبقات بالاتر قرار دارند، انتخاب نمایند.
تبصره: هیأت‌مدیره سازمان می‌تواند حسب ضرورت، شخص یا گروهی از اشخاص تحت نظارت را ملزم نماید که صرف نظر از اندازه و طبقه آن‌ها، حسابرس مستقل و بازرس قانونی خود را از مؤسسات حسابرسی معتمد طبقه اول و یا دوم انتخاب نمایند.
ماده 7- مؤسسات حسابرسی معتمد مکلف هستند بر اساس طبقه مؤسسه، در صورت برخورداری از توانایی لازم متناسب با اندازه اشخاص حقوقی مشمول ماده 10 دستورالعمل مؤسسات حسابرسی معتمد و با رعایت سقف خدمات مجاز موضوع «آیین‌نامه سقف مجاز ارائه خدمات تخصصی و حرفه‌ای توسط اعضای جامعه حسابداران رسمی ایران» و مقررات ذی‌ربط، اقدام به پذیرش کار حسابرسی نمایند. مؤسسه حسابرسی معتمد نمی‌تواند به اشخاص حقوقی مشمول ماده 10 دستورالعمل مؤسسات حسابرسی معتمد که در طبقه‌ای بالاتر از طبقه مؤسسه قرار دارند خدمات حسابرسی ارائه نماید.
ماده 8- مسئولیت صحت اطلاعات مربوط به وضعیت فعالیت مؤسسه و شرکای آن و سایر اطلاعات مربوط به مؤسسه حسابرسی معتمد که از طریق سامانه کدال یا به طرقی که سازمان اعلام می‌نماید، ارسال می‌گردد بر عهده هیأت‌مدیره مؤسسه حسابرسی معتمد می‌باشد و در صورت ارائه اطلاعات خلاف واقع، مشمول مفاد مقررات انضباطی ماده 16 دستورالعمل مؤسسات حسابرسی معتمد خواهند شد.
ماده 9- در صورت عدم رعایت مقررات این دستورالعمل توسط اشخاص حقوقی مشمول ماده 10 دستورالعمل مؤسسات حسابرسی معتمد، مطابق مقررات انضباطی خود، به تخلفات آن‌ها رسیدگی خواهد شد. همچنین در صورت عدم رعایت مقررات این دستورالعمل توسط مؤسسات حسابرسی معتمد، مطابق ماده 16 دستورالعمل مؤسسات حسابرسی معتمد اقدام خواهد شد.
ماده 10- این دستورالعمل در 10 ماده و 7 تبصره و یک پیوست در تاریخ 28/11/1391 به تصویب هیأت‌مدیره سازمان بورس و اوراق بهادار رسید و در تاریخ 02/09/1395 اصلاح شد و از تاریخ 01/01/1396 لازم‌الاجراست.


پیوست
معیارهای تفصیلی امتیازدهی مؤسسات حسابرسی معتمد سازمان بورس و اوراق بهادار

جدول 1: معیارهای تفصیلی ارزیابی شرکا
ردیفشرححداکثر امتیازنحوه امتیاز دهی
1تعداد شرکا *90به ازای هر شریک مازاد بر 3 شریک، 15 امتیاز (در صورتی که کمتر از یک سال از ورود شریک گذشته باشد، از تاریخ ورود یا تغییر سمت به عنوان شریک، به نسبت مدت یک سال، امتیاز محاسبه می‌شود)
2ترکیب و درصد مالکیت شرکا20- در صورتی که حداکثر سهم‌الشرکه هر شریک 34 درصد یا کمتر باشد؛ کل امتیاز
- اگر حداکثر سهم‌الشرکه هر شریک بیشتر یا مساوی 50 درصد باشد؛ صفر امتیاز
- چنانچه حداکثر سهم‌الشرکه هر شریک بین 34 درصد تا 50 درصد باشد، به تناسب امتیاز
3سابقه کار مفید شرکا در حرفه حسابرسی بعد از اخذ مدرک کارشناسی15میانگین امتیاز شرکا (امتیاز هر شریک: به ازای هر سال سابقه مازاد بر ده سال 3 امتیاز)
4سابقه کار مفید شرکا در حرفه حسابرسی بعد از اخذ مدرک حسابدار رسمی25میانگین امتیاز شرکا (امتیاز هر شریک:
- در صورتی که دارای 7 سال سابقه یا بیشتر باشد 25 امتیاز
- کمتر از 7 سال به تناسب مدت)
5ماندگاری شرکا در مؤسسه15به ازای هر سال ماندگاری (از تاریخ آخرین ورود به مؤسسه) هر شریک 0.5 امتیاز و به ازای هر شریک حداکثر 5 امتیاز
6سوابق تحصیلی شرکا20میانگین امتیاز شرکا (امتیاز هر مقطع تحصیلی: کارشناسی حسابداری 12، کارشناسی مرتبط 5، کارشناسی ارشد حسابداری 8، کارشناسی ارشد مرتبط 4، دکترای حسابداری 8، دکترای مرتبط 4)
7شرکت در فعالیت‌های خارج از مؤسسه:
7-1- تدریس در دانشگاه‌ها
7-2- شرکت در کارگروه‌ها، کمیته‌های حرفه‌ای، جامعه، بورس و ...
7-3- تألیف کتب، ارائه مقالات و ...
7-4- عضویت در مجامع حرفه‌ای داخلی و بین‌المللی		15- تدریس هر شریک 2 امتیاز طی یک سال اخیر
- هر کتاب 5 امتیاز، هر مقاله 2 امتیاز طی یک سال اخیر
- شرکت هر شریک در کارگروه‌ها و کمیته‌ها 2 امتیاز؛ طی یک سال اخیر
- عضویت هر شریک در مجامع حرفه‌ای داخلی یا کارشناس رسمی بودن 2 امتیاز؛
- عضویت هر شریک
جمع امتیاز200

*: مقصود از شریک، شریک مورد تأیید کمیته پذیرش و نظارت بر مؤسسات حسابرسی معتمد سازمان بورس و اوراق بهادار است، در غیر این صورت به عنوان مدیر تلقی می‌گردد.
جدول 2: معیارهای تفصیلی ارزیابی کارکنان مؤسسه
ردیفشرححداکثر امتیازنحوه امتیاز دهی
1تعداد حسابداران رسمی غیر از شرکا25هر حسابدار رسمی 5 امتیاز
2تعداد مدیران، سرپرستان ارشد و سرپرست25هر مدیر 5 امتیاز
40هر سرپرست ارشد 4 امتیاز، هر سرپرست 3 امتیاز
3تعداد حسابرسان ارشد و حسابرسان و کمک حسابرسان80به ازای هر حسابرس ارشد 2 امتیاز، هر حسابرس 1 امتیاز، هر کمک حسابرس 0.5 امتیاز
4سوابق تحصیلی کارکنان20میانگین امتیاز کارکنان حرفه‌ای (امتیاز هر مقطع تحصیلی: کارشناسی حسابداری 12، کارشناسی مرتبط 5، کارشناسی ارشد حسابداری 8، کارشناسی ارشد مرتبط 4، دکترای حسابداری 8، دکترای مرتبط 4)
5سوابق کار مفید کارکنان بعد از دریافت مدرک کارشناسی60به ازای هر 2 سال سابقه هر نفر بعد از اخذ مدرک کارشناسی، 0.5 امتیاز
6ضریب ماندگاری و همکاری کارکنان با مؤسسه30به ازای هر سال ماندگاری هر نفر (مازاد بر 2 سال از تاریخ آخرین ورود به مؤسسه) 0.5 امتیاز
جمع امتیاز280

جدول 3: معیارهای تفصیلی ارزیابی ساختار و سازمان مؤسسه
ردیفشرححداکثر امتیازنحوه امتیاز دهی
1- بهره‌مندی از فضای کافی برای نگهداری مدارک و متناسب با خدمات و تعداد کارکنان
- بهره‌مندی از سخت‌افزارها و نرم‌افزارهای مناسب، درجه اتکای به سیستم‌های اتوماسیون اداری
- نظام‌مندی اداره امور کارکنان شامل استخدام، طبقه‌بندی، آموزش، ترفیع و عزل
- بهره		220به نسبت امتیاز کنترل وضعیت مؤسسات اعلام شده توسط جامعه/یا بر اساس چک لیست بازدید از مؤسسه*
جمع امتیاز220

*: چک لیست بازدید از مؤسسه، به تصویب هیأت‌مدیره سازمان بورس و اوراق بهادار خواهد رسید.
جدول 4: معیارهای تفصیلی ارزیابی تنوع ارائه خدمات، اطلاع‌رسانی و موقعیت در بازار حرفه‌ای
ردیفشرححداکثر امتیازنحوه امتیاز دهی
1تنوع خدمات و ترکیب مناسب خدمات حرفه‌ای بر اساس نسبت ساعات مصرفی هر گروه به جمع ساعات مصرفی25به ازای هر خدمت (بجز حسابرسی صورت‌های مالی) که بیش از 2 درصد از جمع ساعات مصرفی به آن اختصاص یافته، 5 امتیاز
2موقعیت مؤسسه از نظر درآمد سالانه مؤسسه نسبت به سایر مؤسسات10مؤسساتی که درآمد آن‌ها معادل یا بیش از 2 برابر میانگین درآمد سال قبل کل مؤسسات است، 10 امتیاز، سایرین به تناسب
3تعداد شرکت‌های مورد حسابرسی پذیرفته شده در بورس یا فرابورس یا شرکت‌های فرعی آن‌ها (طی سال اخیر)30به ازای هر شرکت بورسی و فرابورسی و فرعی آن‌ها که گزارش آن از طریق حسابرس در سامانه کدال طی سال اخیر منتشر شده است 3 امتیاز
4سابقه فعالیت مؤسسه10به ازای هر سال 1 امتیاز
5سال‌های عضویت مؤسسه به عنوان مؤسسه حسابرسی معتمد سازمان10هر سال عضویت 1 امتیاز از تاریخ آخرین پذیرش
6ارسال به موقع اطلاعات به سازمان15ارسال به‌موقع دو پرسش‌نامه اخیر، کل امتیاز؛ هر روز تأخیر 3 امتیاز منفی
جمع امتیاز100

جدول 5: معیارهای تفصیلی ارزیابی کیفیت خدمات
ردیفشرححداکثر امتیازنحوه امتیاز دهی
1کیفیت خدمات و گزارشات200به نسبت امتیاز کنترل کیفیت کار دریافتی از جامعه یا بر اساس چک لیست بازدید از مؤسسه*
جمع امتیاز200

*: چک لیست بازدید از مؤسسه، به تصویب هیأت‌مدیره سازمان بورس و اوراق بهادار خواهد رسید.
جدول 6: سوابق تخلفاتی مؤسسه (طی 2 سال اخیر)
ردیفشرححداکثر امتیازنحوه امتیاز دهی
1تذکر با درج در پرونده(20)در ازای هر تذکر با درج در پرونده 10 امتیاز منفی
2اخطار با درج در پرونده(30)در ازای هر اخطار با درج در پرونده 15 امتیاز منفی
3عدم پذیرش کار و قرارداد جدید(50)در ازای هر تخلف منجر به رأی «عدم پذیرش کار و قرارداد جدید» 25 امتیاز منفی
جمع امتیاز (منفی)(100)

جدول 7: سوابق تخلفاتی شریک مؤسسه (طی 2 سال اخیر)
ردیفشرححداکثر امتیازنحوه امتیاز دهی
1تذکر با درج در پرونده(20)در ازای هر تذکر با درج در پرونده به هر شریک 10 امتیاز منفی
2اخطار با درج در پرونده(30)در ازای هر اخطار با درج در پرونده به هر شریک 15 امتیاز منفی
3عدم امکان تصدی سمت شریک و مدیر(50)در ازای هر تخلف منجر به رأی «عدم امکان تصدی سمت شریک و مدیر» برای هر شریک/مدیر 25 امتیاز منفی
جمع امتیاز (منفی)(100)