مورخ: 1395/10/29
شماره: 203829
آیین‌نامه
اصلاح شده
آیین‌نامه اجرایی موضوع تبصره 5 ماده 169 مکرر ق. م. م اصلاحی مصوب 1394/4/31
در اجرای تبصره 5 ماده 169 مکرر قانون مالیات‌های مستقیم اصلاحی مصوب 31/4/1394، آیین‌نامه اجرایی این تبصره به پیشنهاد سازمان امور مالیاتی کشور و با مشارکت بانک مرکزی جمهوری اسلامی ایران تهیه و در تاریخ 15/10/1395 به شرح زیر به تصویب وزیران محترم امور اقتصادی و دارایی و دادگستری رسیده است.

آیین‌نامه اجرایی موضوع تبصره 5 ماده 169 مکرر قانون مالیات‌های مستقیم اصلاحی مصوب 31/4/1394
فصل اول: تعاریف
ماده 1- در این آیین‌نامه اصطلاحات در معانی مشروح زیر به کار می‌روند:
الف - قانون: قانون مالیات‌های مستقیم مصوب سال 1366 و اصلاحیه‌های بعدی آن.
ب - سازمان: سازمان امور مالیاتی کشور.
پ - حد آستانه: حداقل رقم (مبلغ) اطلاعات مورد نیاز سازمان.
ت - اقلام اطلاعاتی: اقلام اطلاعاتی (فیلدها) که شامل داده‌های مورد نیاز سازمان در هر یک از بسته‌های اطلاعاتی می‌باشد.
ث - بسته‌های اطلاعاتی: عبارت است از مجموعه‌ای از اقلام اطلاعاتی که بر اساس ماده 169 مکرر قانون تعیین شده است.
ج - ساختار داده: قالب الکترونیکی (فرمت) بسته‌های اطلاعاتی موضوع این ماده که توسط سازمان طراحی، تعریف و اعلام می‌شود.
چ - اشخاص دارنده اطلاعات: کلیه وزارتخانه‌ها، شرکت‌های دولتی، مؤسسات دولتی، شهرداری‌ها، مؤسسات وابسته به دولت و شهرداری‌ها، مؤسسات و نهادهای عمومی غیر دولتی، نهادهای انقلاب اسلامی، بیمه مرکزی و سایر شرکت‌های بیمه، بانک مرکزی، بانک‌ها و مؤسسات مالی و اعتباری، سازمان ثبت اسناد و املاک کشور و سایر اشخاص حقوقی اعم از دولتی و غیر دولتی که اطلاعات مورد نیاز پایگاه اطلاعات را در اختیار دارند و یا به نحوی موجبات تحصیل درآمد و دارایی برای اشخاص را فراهم می‌آورند و نیز کلیه اشخاص و مراجعی که در جریان عملیات مربوط به مالکیت، نگهداری، انتقالات، خدمات بیمه‌ای و معاملات دارایی‌ها، اموال و املاک و همچنین نقل و انتقال آن‌ها می‌باشند. سایر اشخاص موضوع این بند به تشخیص سازمان می‌باشد.
کلیه نهادهای بازار متشکل پولی و بازار غیر متشکل پولی و نیز کلیه نهادهای مالی بازار سرمایه در چهارچوب قوانین و مقررات مربوطه از مصادیق این بند می‌باشند.
ح - سامانه دریافت اطلاعات: بخشی از درگاه عملیات الکترونیک سازمان می‌باشد که دارنده اطلاعات از طریق آن نسبت به ارسال اطلاعات موضوع این آیین‌نامه اقدام می‌نماید.
خ - مدیریت پایگاه اطلاعاتی: اشخاصی که به لحاظ قوانین و مقررات موضوعه، دسترسی به اطلاعات مورد نیاز سازمان که در اختیار دارندگان اصلی اطلاعات می‌باشد را دارا می‌باشند.

فصل دوم: وظایف سازمان
ماده 2- سازمان مکلف است در راستای استقرار نظام یکپارچه اطلاعات مالیاتی، پایگاه اطلاعات هویتی، عملکردی و دارایی مؤدیان مالیاتی شامل مواردی نظیر اطلاعات مالی، پولی و اعتباری، معاملاتی، سرمایه‌ای و ملکی اشخاص حقیقی و حقوقی را طراحی و تکمیل و عملیاتی نماید.
تبصره - در صورت نیاز به طراحی سیستمی و نرم‌افزاری مرتبط با موضوع این ماده، سازمان باید از ظرفیت‌های فنی و تخصصی داخل کشور استفاده نموده و قوانین و مقررات حوزه فناوری اطلاعات و ارتباطات و امنیت فضای تبادل اطلاعات را رعایت نماید.
ماده 3- سازمان موظف است دسترسی دارندگان اطلاعات جهت ورود اطلاعات مطابق بسته‌های اطلاعاتی را به درگاه عملیات الکترونیکی سازمان فراهم نماید.
تبصره - سازمان می‌تواند در مورد برخی از اشخاص دارنده اطلاعات با توجه به نوع و ماهیت اطلاعات، از طریق مکاتبه با آن‌ها، نحوه و چگونگی، حد آستانه و بازه زمانی ارسال بسته‌های اطلاعاتی مورد نظر را به صورت اختصاصی تعیین نماید و در چهارچوب تفاهم‌نامه فی‌مابین، تعامل‌پذیری در سطوح فنی، قانونی، فرایندی و معنایی را مشخص نماید.
ماده 4- سازمان می‌بایستی جهت دریافت الکترونیکی بسته‌های اطلاعاتی از طریق برخط، بر روی بسترهای مخابراتی امن و پرسرعت، زیرساخت‌های لازم را ایجاد نماید.
تبصره 1- سازمان باید ظرف 6 ماه از تصویب و ابلاغ این آیین‌نامه، نسبت به فراهم‌سازی و عملیاتی نمودن زیرساخت‌های نرم‌افزاری و شبکه‌ای مرتبط اقدام نماید.
تبصره 2- در مواقع بروز اختلافات بین دستگاهی در خصوص امنیت زیرساخت‌های تبادل اطلاعات و ارتباطات، مرکز راهبردی افتای ریاست‌جمهوری به عنوان مرجع داوری مرضی‌الطرفین تعیین می‌شود و نظر آن مرجع فصل‌الخطاب اختلافات احتمالی خواهد بود.
ماده 5- دستگاه‌های اجرایی موضوع ماده 5 قانون مدیریت خدمات کشوری، در صورت نیاز به اطلاعات موضوع ماده 169 مکرر قانون مالیات‌های مستقیم، موظفند در اجرای تبصره 4 ماده مذکور مجوز دریافت اطلاعات مورد نیاز را از هیأت وزیران اخذ نمایند. در این صورت سازمان بر اساس مجوز صادره اطلاعات مورد نیاز دستگاه‌های اجرایی را با رعایت طبقه‌بندی مربوط، به طور مقتضی در اختیار آن‌ها قرار می‌دهد.

فصل سوم: وظایف اشخاص دارنده اطلاعات
ماده 6- اشخاص دارنده اطلاعات موظفند اقلام اطلاعاتی را طبق بسته‌های اطلاعاتی، از طریق بسترهای تعیین شده، به شرح ساختار داده با رعایت مفاد این آیین‌نامه در اختیار پایگاه اطلاعات سازمان قرار دهند.
تبصره 1- بسته‌های اطلاعاتی شامل بسته‌های اطلاعات هویتی، معاملاتی، مالی، پولی، اعتباری، سرمایه‌ای، دارایی‌ها، اموال و املاک و همچنین نقل و انتقال آن‌ها می‌باشد. سایر اطلاعات فعالیت‌های اقتصادی حسب ضرورت با پیشنهاد وزارت امور اقتصادی و دارایی و تصویب هیأت وزیران به موارد مزبور اضافه خواهد شد.
تبصره 2- چنانچه اشخاص دارنده اطلاعات، اطلاعات خود را در اختیار پایگاه‌های اطلاعاتی سازمان قرار دهند، سایر اشخاص دارنده همان اطلاعات با تأیید سازمان، الزامی به ارائه مجدد اطلاعات مذکور در اجرای این آیین‌نامه نخواهند داشت.
ماده 7- اشخاص دارنده اطلاعات موظفند زمینه ارسال اطلاعات موضوع این ماده را با هماهنگی سازمان به یکی از روش‌های زیر حسب شرایط و زیرساخت‌های موجود فراهم آورند:
الف - پس از برقراری ارتباط برخط با سامانه دریافت اطلاعات، اشخاص دارنده اطلاعات موظفند اطلاعات مذکور را از طریق سامانه موضوع این آیین‌نامه به صورت برخط و مستقیم برای سازمان ارسال نمایند.
ب - با توجه به حجم، اهمیت، طبقه‌بندی و ساختار فناوری اطلاعات، بنا به درخواست سازمان، ارسال اطلاعات به صورت مستقیم و از طریق خطوط امن و پرسرعت بر روی بسترهای مخابراتی انجام پذیرد.
ج - بسته‌های اطلاعاتی می‌بایستی به صورت کامل و بدون نیاز به استعلام (با رعایت مفاد ماده 8 این آیین‌نامه)، از سوی سازمان (دستی یا سیستمی)، برای پایگاه اطلاعات هویتی، عملکردی و دارایی مؤدیان مالیاتی ارسال شود.
تبصره - مادامی که ارتباط برخط بین سازمان و دارندگان اطلاعات فراهم نشده است، اشخاص مذکور موظفند اقلام اطلاعاتی را در قالب ساختار داده و به صورت لوح فشرده به سازمان تسلیم نمایند.

فصل چهارم: چهارچوب و ساختار تبادل اطلاعات
ماده 8- حد آستانه (حداقل رقم اطلاعات) متناسب با بسته‌های اطلاعاتی مربوط به شرح زیر تعیین و اعلام می‌شود:

بسته اطلاعاتینوع اطلاعاتحد آستانهبازه زمانی تهیه بسته‌های اطلاعاتی
معاملاتیخرید و فروش کالامجموع معاملات برای هر شخص در یک سال به میزان 1.500.000.000 ریال و بیشترسالانه
خرید و فروش خدماتمجموع معاملات برای هر شخص در یک سال به میزان 750.000.000 ریال و بیشترسالانه
تجارت خارجی (واردات و صادرات کالاها و خدمات)واردات و صادرات با هر میزان ارزشبه صورت برخط و لحظه‌ای (مادامی که ارتباط برخط بین سازمان و گمرک جمهوری اسلامی ایران فراهم نشده است به صورت ماهانه)
قراردادهای مربوط به انجام معاملات و فعالیت‌های تجاریکلیه قراردادهاسالانه
عملیات پیمانکاری و هرگونه خدماتمجموع قراردادهای هر شخص با ارزش 750.000.000 ریال و بیشترسالانه
خرید و فروش ارز (اعم از نقدی یا برات یا حواله‌ای)کلیه معاملات بانک مرکزی و سایر بانک‌ها، مؤسسات مالی و اعتباری و صرافی‌ها با میزانی بیش از 25.000 یکصد هزار دلار و یا معادل آن در هر سالسالانه
خرید و فروش سکه و شمش طلاکلیه معاملات بانک مرکزی و سایر بانک‌ها، مؤسسات مالی و اعتباری و بورس کالاهر فصل
انواع بیمه‌نامه‌های صادره و خسارت‌های پرداختیکلیه بیمه‌نامه‌های صادره و خسارت‌های پرداختیسالانه
بارنامه و صورت‌وضعیت حمل و نقل بار و مسافرکلیه بارنامه‌ها و صورت‌وضعیت‌های حمل و نقل بار و مسافرهر فصل
مالی، پولی، اعتباری و سرمایه‌ایجمع گردش سالانه (دوره مالی) نقل و انتقال سهام و سایر اوراق بهادارجمع گردش خرید یا فروش سالانه سهام یا سایر اوراق بهادار اشخاصی که به میزان یک میلیارد پنجاه میلیارد ریال و بیشتر باشدسالانه
جمع گردش و مانده سالانه (دوره مالی) انواع حساب‌های ریالی و ارزی (سپرده‌های دیداری) نزد بانک‌ها و مؤسسات اعتباریالف - اشخاص حقوقی:
کل گردش حساب‌ها به استثنای حساب‌های اشخاص مشمول ماده 2 قانون که توسط خزانه‌داری کل کشور افتتاح شده یا می‌شود
سالانه
ب - اشخاص حقیقی:
جمع گردش بدهکار یا بستانکار کلیه حساب‌های اشخاص که در طی سال شمسی پنج میلیارد پنجاه میلیارد ریال (یا معادل ارزی این مبلغ) و بیشتر باشد
سالانه
جمع گردش و مانده سالانه (دوره مالی) انواع سپرده‌های غیر دیداری ریالی و ارزی و سود آن‌ها نزد بانک‌ها و مؤسسات اعتباریالف - اشخاص حقوقی:
جمع گردش و مانده کلیه سپرده‌ها و سود متعلق در پایان هر سال به استثنای حساب‌های اشخاص مشمول ماده 2 قانون که توسط خزانه‌داری کل کشور افتتاح شده یا می‌شود
سالانه
ب - اشخاص حقیقی:
جمع گردش بدهکار یا بستانکار کلیه حساب‌های سپرده اشخاص که در طی سال شمسی پنج میلیارد پنجاه میلیارد ریال (یا معادل ارزی این مبلغ) و بیشتر باشد
سالانه
جمع گردش و مانده سالانه (دوره مالی) انواع حساب‌ها، سپرده‌ها و سود آن‌ها (سپرده‌های دیداری و غیر دیداری)، تسهیلات و تعهدات نزد بانک‌ها و مؤسسات مالی و اعتباری مادامی که از بانک مرکزی مجوز فعالیت اخذ ننموده‌انداطلاعات تمامی حساب‌ها، سپرده‌ها و تسهیلات و تعهدات اشخاص (حقیقی و حقوقی)سالانه
تسهیلات بانکی اعم از ارزی و ریالی در قالب کلیه عقود توسط بانک‌ها و مؤسسات اعتباریالف - اشخاص حقوقی:
کلیه تسهیلات ریالی و ارزی به استثنای تسهیلات اعطایی به اشخاص مشمول ماده 2 قانون
ب - اشخاص حقیقی:
کلیه تسهیلات ریالی و ارزی که اصل مبلغ تسهیلات یا معادل ریالی آن 500 میلیون بیشتر از یک و نیم میلیارد ریال و بیشتر باشد
سالانه
تسهیلات اعطایی اعم از ارزی و ریالی در قالب کلیه عقود توسط شرکت‌های واسپاری (لیزینگ)، انواع صندوق‌ها، تعاونی‌های اعتبار و سایر تأمین‌کنندگان مالی (فاینانسرها)کلیه تسهیلات ریالی و ارزیسالانه
کلیه تعهدات اعم از گشایش اعتبار اسنادی و تنزیل اعتبار اسنادی و خرید دینکلیه تعهدات و معاملات با اشخاص حقیقی و حقوقیسالانه
ضمانت‌نامه‌ها و نظایر آنمشخصات کلیه ضمانت‌نامه‌های صادره برای اشخاص حقیقی و حقوقیسالانه
دارایی‌ها، اموال و املاک و نقل و انتقال آن‌هااطلاعات دارایی‌ها، اموال و املاک و همچنین نقل و انتقال آن‌هااطلاعات کلیه املاک و انواع وسایط نقلیه (هوایی، دریایی، ریلی، جاده‌ای درون و برون‌شهری) و انواع ماشین‌آلات راه‌سازی و صنعتی و نقل و انتقال آن‌هاسالانه

تبصره 1- در مواردی که برای اقلام اطلاعاتی، آستانه تعیین شده است، ارسال اطلاعات برخط منوط به رسیدن اقلام اطلاعاتی به حد آستانه تعیین شده خواهد بود.
تبصره 2- اقلام اطلاعاتی که فاقد حد آستانه می‌باشند می‌بایستی به صورت کامل و برخط ارسال شوند.
تبصره 3- منظور از خرید و فروش کالا و خدمات و واردات و صادرات، معاملات فی‌مابین اشخاص ثالث می‌باشد که اطلاعات آن را اشخاص دارنده اطلاعات در اختیار دارند.
تبصره 4- سازمان مجاز است شاخص‌ها و حد آستانه مندرج در ماده 8 این آیین‌نامه را تا پایان بهمن ماه هر سال برای اجرا در سال شمسی بعد، بازنگری و تعدیل نماید و در صوت موافقت وزیر امور اقتصادی و دارایی شاخص‌های تعدیل شده را به عنوان حد آستانه جدید اعلام کند. شاخص‌ها و آستانه‌های اعلام شده تا اعلام تغییرات جدید به قوت خود باقی خواهند بود.
تبصره 5- سازمان می‌تواند حسب ضرورت بازه زمانی دریافت اطلاعات مندرج در جدول موضوع ماده 8 این آیین‌نامه را برای هر یک از اشخاص دارنده اطلاعات یا تمامی آن‌ها، متناسب با نیاز اطلاعاتی خود، تغییر دهد.
تبصره 6- در شرایطی که تجمیع اطلاعات با اعمال حد آستانه توسط مدیریت پایگاه‌های اطلاعاتی امکان‌پذیر نباشد، دارنده اصلی اطلاعات مکلف است کلیه اطلاعات را بدون در نظر گرفتن حد آستانه برای سازمان ارسال نماید.
تبصره 7- دارندگان اطلاعات موظفند بسته‌های اطلاعاتی را حداکثر یک ماه و نیم پس از بازه زمانی مندرج در جدول موضوع ماده 8 این آیین‌نامه تهیه و مطابق شیوه‌های تعیین شده در ماده 7 این آیین‌نامه برای سازمان ارسال نمایند.

فصل پنجم: جرایم
ماده 9- سازمان می‌تواند در صورت تشخیص عدم نیاز به اطلاعات موجود در پایگاه‌های اطلاعاتی موضوع این آیین‌نامه، نسبت به حذف و امحای الکترونیکی اطلاعات مازاد بر نیاز و یا استفاده شده، اقدام نماید.
ماده 10- در صورتی که به دلیل در اختیار قرار ندادن اطلاعات توسط اشخاص دارنده اطلاعات حسب مقررات این آیین‌نامه خسارت یا زیانی به دولت وارد شود، متخلف یا متخلفین علاوه بر مجازات‌های مقرر در قانون مسئول جبران خسارت وارده به دولت خواهند بود.
تبصره - مسئولیت صحت، اعتبار و اصالت اطلاعات ارائه شده به سازمان با اشخاص دارنده اطلاعات می‌باشد.
ماده 10- متخلفین از مفاد حکم تبصره 1 ماده 169 مکرر در مورد کلیه اشخاص و مراجعی که به نحوی در جریان عملیات مربوط به مالکیت، نگهداری، انتقالات، خدمات بیمه‌ای و معاملات دارایی‌های مذکور (بند «ت» ماده 169 مکرر) می‌باشند، علاوه بر مسئولیت تضامنی که با مؤدی در پرداخت مالیات خواهند داشت. برای اطلاعات واصله منتج به مالیات پرداخت شده بر اساس ارقام حد نصاب‌های معاملات موضوع تبصره (1) ماده (3) قانون برگزاری مناقصات مصوبه یال 1383 که به صورت سالیانه اعلام می‌گردد:
- برای مالیات پرداخت شده تا مبلغ حد نصاب معاملات کوچک جریمه به میزان یک دوم رقم مالیات؛
- برای مالیات پرداخت شده نسبت به مازاد مبلغ حد نصاب معاملات کوچک تا مبلغ حد نصاب معاملات متوسط جریمه به میزان یک برابر رقم مالیات؛
- برای مالیات پرداخت شده نسبت به مازاد مبلغ حد نصاب معاملات متوسط، جریمه به میزان 2 برابر رقم مالیات.
در صورتی که به دلیل در اختیار قرار ندادن اطلاعات توسط اشخاص دارنده اطلاعات حسب مقررات این آیین‌نامه به دولت خسارت یا زیانی وارد شود. متخلفین علاوه بر مجازات‌های مقرر در قانون مسئول جبران خسارت وارده به دولت خواهند بود.
ماده 11- حسب ماده 279 قانون هرگونه دسترسی غیر مجاز و سوء استفاده از اطلاعات ثبت شده در پایگاه اطلاعات هویتی، عملکردی و دارایی مؤدیان مالیاتی در خصوص مسائلی غیر از فرایند تشخیص و وصول درآمدهای مالیاتی یا افشای اطلاعات مزبور جرم است و مرتکب علاوه بر انفصال از خدمات دولتی و عمومی از دو تا پنج سال، به مجازات بیش از شش ماه تا دو سال حبس محکوم می‌شود.
این آیین‌نامه در 11 ماده و 15 تبصره تهیه و در تاریخ 15/10/1395 به تصویب وزرای امور اقتصادی و دارایی و دادگستری رسید و از ابتدای سال 1395 لازم‌الاجرا خواهد بود.

علی طیب‌نیا
وزیر امور اقتصادی و دارایی
مصطفی پورمحمدی
وزیر دادگستری
مورخ: 1403/02/10
شماره: 169 مکرر
قانون مالیات‌های مستقیم