لوگو

بازگشت
مورخ: 1396/04/24
شماره: 46906/ت 53401 هـ
آیین‌نامه
اصلاح شده
آیین‌نامه اجرایی تبصره 2 ماده 169 اصلاحی قانون مالیات‌های مستقیم
وزارت امور اقتصادی و دارایی - وزارت صنعت، معدن و تجارت
وزارت ارتباطات و فناوری اطلاعات - اتاق اصناف ایران
هیأت وزیران در جلسه 1396/4/18 به پیشنهاد سازمان امور مالیاتی کشور و با همکاری وزارت صنعت، معدن و تجارت و اتاق اصناف ایران و به استناد تبصره (2) ماده (169) اصلاحی قانون مالیات‌های مستقیم - مصوب 1394- آیین‌نامه اجرایی تبصره یاد شده را به شرح زیر تصویب کرد:

آیین‌نامه اجرایی تبصره (2) ماده (169) اصلاحی قانون مالیات‌های مستقیم
ماده 1- در این آیین‌نامه اصطلاحات زیر در معانی مشروح مربوط به کار می‌روند:
الف - قانون: قانون مالیات‌های مستقیم - مصوب 1366- و اصلاحیه‌های بعدی آن.
ب - سازمان: سازمان امور مالیاتی کشور.
پ - اتاق: اتاق اصناف ایران.
ت - سامانه صندوق فروش: سامانه‌ای اعم از صندوق فروش یا رایانه یا نرم‌افزار کاربردی، شامل سخت‌افزار و نرم‌افزار با امکان اتصال به سامانه سازمان که قابلیت لازم برای ثبت اطلاعات خرید و فروش کالا و خدمات واحد کسب و کار را دارد یا پایانه پرداخت متصل به شبکه پرداخت بانکی یا نرم‌افزار کاربردی که به اختصار «تجهیزات مشابه» نامیده می‌شوند، شامل سخت‌افزار و نرم‌افزار با امکان اتصال به سامانه سازمان که حداقل قابلیت لازم برای ثبت اطلاعات فروش کالا و خدمات واحد کسب و کار را دارد. این سامانه بر اساس استانداردهای نرم‌افزاری و سخت‌افزاری که توسط سازمان و با همکاری وزارتخانه‌های ارتباطات و فناوری اطلاعات و صنعت، معدن و تجارت تعیین می‌شود طراحی و مدیریت می‌گردد. این استانداردها شامل ضمیمه‌هایی است که پیاده‌سازی اطلاعات را در محیط‌های سیستم عامل‌های مختلف فراهم می‌نماید.
ث - شماره شناسه: شماره منحصر به فردی که توسط سازمان برای هر سامانه صندوق فروش اختصاص می‌یابد. در مواردی که حسب درخواست مؤدی، واحد کسب و کار با توجه به حجم فعالیت به بیش از یک سامانه صندوق فروش نیاز داشته باشد در صورت تأیید سازمان برای هر سامانه مذکور شماره مجزا اختصاص می‌یابد.
ج - حافظه مالیاتی: حافظه جانبی الکترونیکی که برای ثبت مستمر اطلاعات سامانه صندوق فروش نصب استفاده می‌گردد و حذف و تغییر اطلاعات در آن امکان‌پذیر نمی‌باشد. حافظه مالیاتی می‌تواند به شکل سخت‌افزار یا نرم‌افزار (سامانه ابری یا کارساز (سرور)) متصل به سامانه صندوق فروش استفاده شود.
چ - فایل الکترونیکی: قالب و اقلام اطلاعات الکترونیکی سامانه صندوق فروش که مشخصات آن بر اساس بسته‌های تبادل اطلاعات توسط سازمان طراحی، تعریف و اعلام می‌شود.
ح - اشخاص مشمول: اشخاص حقوقی و صاحبان مشاغل موضوع قانون که متناسب با حجم و نوع فعالیت، حسب اولویت‌بندی، تعیین و اعلام شده یا می‌شوند.
ماده 2- مشخصات سخت‌افزاری و ویژگی‌های نرم‌افزاری سامانه صندوق فروش به شرح زیر تعیین می‌شود:
الف - مشخصات سخت‌افزاری سامانه صندوق فروش:
1- مجهز به حافظه مالیاتی، صفحه نمایشگر کاربر و مشتری، صفحه کلید و فیش چاپگر.
2- داشتن قابلیت اتصال به سایر تجهیزات جانبی مانند بارکدخوان و چاپگر معمولی.
3- داشتن قابلیت نصب و اجرای نرم‌افزارهای موضوع این آیین‌نامه.
4- سازگاری با استانداردهای موضوع بند (ت) ماده (1) این آیین‌نامه.
5- داشتن امکانات استفاده در سیستم‌های شبکه‌ای به عنوان یک ایستگاه کاری.
6- داشتن قابلیت اتصال به درگاه‌های الکترونیکی بانکی به منظور فروش با استفاده از کارت‌های الکترونیکی بانکی.
7- داشتن قابلیت اتصال از طریق درگاه‌های ارتباطی با استانداردهای الکترونیکی.
ب - نرم‌افزار سامانه صندوق فروش باید دارای ویژگی‌های زیر باشد:
1- صدور صورتحساب مطابق مفاد ماده (12) این آیین‌نامه.
2- ثبت و ذخیره اطلاعات صورتحساب خرید و فروش کالا/خدمت.
3- محاسبه مالیات و عوارض طبق قوانین موضوعه.
4- ثبت اطلاعات موضوع بند (ت) ماده (1) این آیین‌نامه بر روی حافظه مالیاتی.
5- ارسال اخطار مناسب به کاربر در خصوص قطع حافظه مالیاتی.
6- عدم صدور صورتحساب فروش در صورت قطع ارتباط سامانه صندوق فروش با حافظه مالیاتی.
7- امکان تهیه گزارش‌های آنی و دوره‌ای در مقاطع مختلف زمانی که حداقل شامل اطلاعات فروش کالا و خدمت و میزان مالیات و عوارض دریافتی باشد.
ماده 3- سازمان مکلف است با همکاری وزارت صنعت، معدن و تجارت و اتاق به تدریج و بر اساس اولویت، اشخاص مشمول را تعیین و مراتب را حداکثر تا پایان شهریور ماه هر سال از طریق درج در یکی از روزنامه‌های کثیرالانتشار و روزنامه رسمی کشور اعلام نماید.
تبصره 1- در مواردی که صاحبان مشاغل موضوع این آیین‌نامه مشمول قانون نظام صنفی کشور - مصوب 1382- و اصلاحات بعدی آن نیستند، سازمان مکلف است فراخوان آن‌ها را با همکاری وزارتخانه ذی‌صلاح و حسب مورد تشکل حرفه‌ای ذی‌ربط اعلام کند.
تبصره 2- سازمان موظف است با توجه به فراخوان‌های مشمولین قبلی نصب و استفاده از سامانه صندوق فروش، ظرف یک ماه از تاریخ لازم‌الاجرا شدن این تصویب‌نامه، فهرست کامل مشمولین نصب و استفاده از سامانه صندوق فروش را به روش پیش‌بینی شده در قانون اعلام کند.
ماده 4- اشخاص مشمول مکلفند پس از انتشار آگهی فراخوان، حداکثر تا پایان دی ماه همان سال نسبت به نصب سامانه صندوق فروش و ثبت درخواست تخصیص شماره شناسه در درگاه عملیات الکترونیکی سازمان با ذکر ویژگی و مشخصات سامانه صندوق فروش اقدام نمایند.
تبصره - صاحبان مشاغلی که پس از انتشار آگهی فراخوان در هر سال، تأسیس یا ایجاد می‌شوند، مکلفند ظرف چهار ماه از شروع فعالیت، نسبت به نصب سامانه صندوق فروش و ثبت درخواست تخصیص شماره در درگاه عملیات الکترونیکی سازمان با ذکر ویژگی و مشخصات سامانه صندوق فروش اقدام کنند.
ماده 5- سازمان مکلف است ظرف دو ماه پس از ثبت درخواست اشخاص مشمول و بررسی موضوع، در صورت تطابق مشخصات فنی سامانه صندوق فروش با ویژگی‌های اعلام شده نسبت به تخصیص شماره شناسه برای هر سامانه صندوق فروش اقدام نماید.
ماده 6- اشخاص مشمول مکلفند پس از اخذ شماره شناسه موضوع ماده (5) این آیین‌نامه نسبت به نصب و راه‌اندازی سامانه صندوق فروش اقدام و از ابتدای فروردین ماه سال بعد از سامانه صندوق فروش استفاده نمایند. در صورتی که شناسه سامانه مذکور تا پایان سال ثبت درخواست صادر نشود مؤدی مکلف است (15) روز پس از اخذ شناسه سامانه نسبت به نصب و استفاده از سامانه یاد شده اقدام کند. در این صورت مؤدی موظف است سر جمع اطلاعات موضوع بند (ت) ماده (1) این آیین‌نامه را از ابتدای سال تا آن تاریخ در سامانه ثبت نماید.
ماده 6- اشخاص مشمول مکلفند از ابتدای اولین ماه بعد از تاریخ اخذ شماره شناسه موضوع ماده (5) این آیین‌نامه، نسبت به راه‌اندازی و بهره‌برداری از سامانه صندوق فروش و ثبت معاملات خود در آن و صدور صورتحساب فروش کالا و خدمات یا حسب مورد رسید خرید صادر شده از پایانه پرداخت متصل به شبکه پرداخت بانکی، اقدام کنند.
تبصره - در مورد اشخاص مشمول که نرم‌افزار سامانه صندوق فروش آن‌ها دارای قابلیت ثبت عملیات خرید و فروش (کالا و خدمات)، هزینه و نگهداری حساب موجودی کالا باشد، اطلاعات خروجی سامانه مزبور حسب مورد جایگزین دفاتر، اسناد و مدارک موضوع آیین‌نامه ماده (95) قانون خواهد بود.
ماده 7- اشخاص مشمول نصب و استفاده از سامانه صندوق فروش مکلفند از سامانه یاد شده به منظور صدور صورتحساب فروش کالا و خدمات و همچنین ذخیره‌سازی اطلاعات استفاده نمایند.
تبصره - اشخاص مشمول که نرم‌افزار سامانه صندوق فروش آن‌ها دارای قابلیت ثبت عملیات خرید و فروش (کالا و خدمات)، هزینه و نگهداری حساب موجودی کالا باشد اطلاعات خروجی سامانه مزبور جایگزین دفاتر، اسناد و مدارک موضوع آیین‌نامه ماده (95) قانون حسب مورد خواهد بود.
ماده 7- به منظور ایجاد تناظر بین معاملات ثبت شده در سامانه صندوق فروش و پرداخت‌های انجام شده در شبکه پرداخت بانکی، اشخاص مشمول مکلفند شماره حساب یا حساب‌های بانکی مورد استفاده برای فعالیت شغلی خود و شناسه یکتای پایانه پرداخت متصل به شبکه پرداخت بانکی مورد استفاده در واحد شغلی خود را از طریق درگاه عملیات الکترونیکی سازمان اعلام کنند.
تبصره - اشخاص مشمول مکلفند در موارد استفاده از حساب بانکی جدید یا پایانه پرداخت متصل به شبکه پرداخت بانکی جدید، مراتب استفاده را ظرف ده روز از طریق درگاه عملیات الکترونیکی سازمان اعلام نمایند.
ماده 8- اشخاصی که از سامانه صندوق فروش استفاده می‌نمایند مکلفند در هنگام رسیدگی، حسب درخواست کتبی مأموران مالیاتی ذی‌ربط (با رعایت آیین‌نامه ماده 219 قانون)، ضمن ارائه دستورالعمل نحوه کار با سامانه یاد شده، امکان دسترسی لازم به اطلاعات آن سامانه را فراهم نمایند.
ماده 9- اشخاص مشمول مکلفند تا زمانی که سامانه ماشینی (سیستم مکانیزه) برخط طراحی و راه‌اندازی نشده است، اطلاعات عملیات خرید و فروش کالا و خدمات خود را در بازه‌های زمانی مشخص شده و بر اساس روش‌هایی که توسط سازمان تعیین می‌شود در اختیار سازمان قرار دهند.
ماده 9- بانک مرکزی جمهوری اسلامی ایران مکلف است با همکاری سازمان ظرف یک سال از تاریخ لازم‌الاجرا شدن این تصویب‌نامه، پایانه‌های پرداخت اعم از پایانه‌های پرداخت کارت‌خوان و پایانه‌های پرداخت مجازی مانند درگاه پرداخت اینترنتی را ساماندهی کند و با ایجاد تناظر بین آن‌ها با مجوز فعالیت و شماره اقتصادی بنگاه‌های اقتصادی، به هر یک از پایانه‌های پرداخت، شناسه یکتا اختصاص دهد. پس از گذشت زمان مذکور، ارائه خدمت به پایانه‌های پرداخت فاقد شماره یکتا متوقف خواهد شد.
تبصره - بانک مرکزی جمهوری اسلامی ایران موظف است اطلاعات مربوط به تراکنش‌های شبکه پرداخت بانکی (شاپرک) و شبکه شتاب را به ترتیبی که سازمان درخواست می‌کند، در اختیار آن قرار دهد.
ماده 10- در مواردی که اشخاص مشمول به هر دلیل تصمیم به کاهش تعداد سامانه صندوق‌های فروش داشته باشند مکلفند درخواست خود را ظرف (10) روز از روز توقف بهره‌برداری از سامانه صندوق فروش از طریق ثبت در درگاه عملیات الکترونیکی سازمان به اداره امور مالیاتی مربوط اعلام نمایند.
ماده 11- اشخاص مشمول مکلفند در موارد توقف دائم و توقف بیش از یک ماه فعالیت شغلی خود، مراتب را ظرف یک ماه پس از تاریخ توقف فعالیت از طریق درگاه عملیات الکترونیکی سازمان اعلام نمایند.
تبصره 1- در مواردی که توقف فعالیت واحد کسبی به حکم مراجع ذی‌صلاح قانونی باشد و یا در موارد وقوع حوادث غیر مترقبه، اشخاص مشمول مکلفند ظرف سه ماه پس از توقف فعالیت واحد کسبی، مراتب را از طریق درگاه الکترونیکی سازمان اعلام نمایند.
تبصره 2- اشخاص مشمولی که نسبت به تغییر شغل یا محل فعالیت اقدام می‌نمایند مکلفند ظرف دو هفته تغییرات انجام شده را در درگاه عملیات الکترونیکی سازمان ثبت نمایند.
ماده 11- اشخاص مشمول مکلفند مراتب تعطیلی، توقف دائم یا موقت فعالیت بیش از یک ماه خود را حداکثر تا یک ماه از تاریخ تعطیلی یا توقف از طریق درگاه عملیات الکترونیکی سازمان یا به صورت مکتوب به سازمان اعلام یا مراتب را از طریق پست سفارشی به سازمان ارسال کنند.
تبصره 1- در مواردی که توقف فعالیت واحد کسبی به حکم مراجع ذی‌صلاح قانونی باشد یا در موارد وقوع حوادث غیر مترقبه، اشخاص مشمول مکلفند ظرف سه ماه از توقف فعالیت واحد کسبی، مراتب را از طریق درگاه عملیات الکترونیکی سازمان یا به صورت مکتوب به سازمان اعلام یا مراتب را از طریق پست سفارشی به سازمان ارسال کنند.
تبصره 2- اشخاص مشمولی که فعالیت شغلی آن‌ها تغییر می‌کند، مکلفند ظرف دو هفته تغییرات انجام شده را از طریق درگاه عملیات الکترونیکی سازمان یا به صورت مکتوب به سازمان اعلام یا مراتب را از طریق پست سفارشی به سازمان ارسال کنند.
تبصره 3- اشخاص حقوقی مشمول و همچنین صاحبان مشاغل مشمول که از مصادیق تبصره‌های (1) و (3) ماده (3) آیین‌نامه اجرایی موضوع تبصره (3) ماده (169) اصلاحی قانون مالیات‌های مستقیم موضوع نامه شماره 200/3949/46378 مورخ 1395/3/18 وزارت امور اقتصادی و دارایی هستند، مکلفند تغییر نشانی محل فعالیت، افزودن محل جدید فعالیت یا کاهش محل فعالیت خود را حداکثر تا یک ماه پس از وقوع از طریق درگاه عملیات الکترونیکی سازمان یا به صورت مکتوب به سازمان اعلام یا مراتب را از طریق پست سفارشی به سازمان ارسال کنند.
ماده 12- صورتحساب صادره توسط سامانه صندوق فروش باید دارای شماره سریال ماشینی، تاریخ و حداقل دربرگیرنده اطلاعات هویتی شامل نام، نام خانوادگی (شهرت کسبی)، نام شخص حقوقی، شماره اقتصادی، نشانی کامل و کد پستی فروشنده و مشخصات کالا یا خدمات ارائه شده، مقدار و مبلغ آن باشد.
ماده 12- صورتحساب فروش و رسید خرید صادر شده از پایانه پرداخت متصل به شبکه پرداخت بانکی باید حداقل دارای اطلاعات زیر باشد:
الف - صورتحساب فروش:
  1. شماره مالیاتی.
  2. شماره اقتصادی فروشنده (کد/شناسه ملی).
  3. اطلاعات هویتی فروشنده.
  4. نشانی و کد پستی فروشنده.
  5. تاریخ صدور صورتحساب.
  6. مشخصات کالا یا خدمت ارائه شده و مقدار و مبلغ آن.
  7. تخفیفات حسب مورد.
  8. میزان مالیات و عوارض ارزش افزوده هر قلم کالا یا خدمت حسب مورد.
  9. جمع مبلغ فروش یا ارائه خدمت و جمع مالیات و عوارض ارزش افزوده آن حسب مورد.
ب - رسید خرید صادر شده از پایانه پرداخت متصل به شبکه پرداخت بانکی:
  1. شماره مالیاتی.
  2. شماره اقتصادی فروشنده (کد/شناسه ملی).
  3. اطلاعات هویتی فروشنده.
  4. نشانی و کد پستی فروشنده.
  5. تاریخ صدور رسید خرید.
  6. جمع مبلغ فروش کالا یا ارائه خدمت.
تبصره - در صورت درخواست خریدار به منظور بهره‌مندی از اعتبار مالیات ارزش افزوده پرداختی، فروشنده موظف است علاوه بر صدور صورتحساب موضوع این ماده نسبت به صدور صورتحسابی که علاوه بر اطلاعات مندرج در متن ماده، اطلاعات هویتی خریدار شامل نام، نام خانوادگی، نام شخص حقوقی، شماره اقتصادی، نشانی کامل و کد پستی خریدار می‌باشد اقدام نماید.
ماده 13- سازمان موظف است ظرف دو سال از تاریخ لازم‌الاجرا شدن این آیین‌نامه، سیستم کنترل مرکزی هوشمند شبکه‌ای را به منظور کنترل و نظارت بر حسن استفاده از سامانه صندوق فروش را به نحوی که ضمن حصول اطمینان از اتصال برخط سامانه‌های صندوق فروش به شبکه و در صورت آماده بودن بستر شبکه ملی اطلاعات و مرکز ملی تبادل اطلاعات (NIX) و دریافت اطلاعات، امکان کنترل تصادفی (موردی) عملیات آن‌ها به صورت بر خط وجود داشته باشد، طراحی و اجرا نماید.
ماده 13- سازمان موظف است ظرف (18) ماه از تاریخ لازم‌الاجرا شدن این تصویب‌نامه، شبکه صندوق فروش و کلیه سامانه‌های مرتبط با آن را به منظور واپایش (کنترل) و نظارت بر حسن استفاده از سامانه صندوق فروش، آماده بهره‌برداری کند.
ماده 14- معادل ده درصد از مالیات ابرازی عملکرد اشخاص مشمول که توسط سازمان ملزم به استفاده از سامانه صندوق فروش شده‌اند مشروط به رعایت مفاد این آیین‌نامه برای مدت دو سال اول بخشوده خواهد شد.
ماده 15- در صورت عدم نصب یا عدم استفاده از سامانه صندوق فروش فروشگاهی یا عدم ثبت صورتحساب خرید و فروش یا عدم ارسال اطلاعات صورتحساب‌های خرید و فروش به سازمان امور مالیاتی، عدم نصب یا عدم استفاده از سامانه صندوق فروش فروشگاهی یا عدم ثبت صورتحساب خرید و فروش، موجب تعلق جریمه‌ای معادل دو درصد فروش خواهد بود. مأخذ محاسبه جریمه، آن بخش از فروشی خواهد بود که عملیات آن در سامانه صندوق فروش ثبت نشده و یا اطلاعات آن در اختیار سازمان قرار نگرفته است.
تبصره - چنانچه مؤدی اقدامات لازم را بر اساس ماده (4) این آیین‌نامه انجام داده است اما به هر دلیلی شماره شناسه سامانه صندوق فروش توسط سازمان صادر نشده است تا (15) روز پس از اخذ شماره شناسه مشمول جریمه‌های مقرر در این ماده نخواهد شد.
ماده 16- معادل هزینه‌های انجام شده بابت خرید، نصب و راه‌اندازی سامانه صندوق فروش برای اولین بار اعم از سخت‌افزار و نرم‌افزار متناسب با نیاز واحد شغلی که به تشخیص سازمان خریداری می‌شود با ارائه اسناد و مدارک مثبته از مالیات بر درآمد (عملکرد) قطعی شده اشخاص مشمول در اولین سال استفاده و یا سال‌های بعد با رعایت مفاد این آیین‌نامه قابل کسر خواهد بود.
ماده 17- اشخاصی که مطابق ماده (121) قانون برنامه پنجم توسعه و با هماهنگی وزارت صنعت، معدن و تجارت، اتاق اصناف ایران و بر اساس اولویت‌های تعیین شده سازمان برای نصب و استفاده از سامانه صندوق فروش در سال‌های 1392، 1393 و 1394 فراخوان شده‌اند همچنان ملزم به استفاده از سامانه یاد شده می‌باشند. همچنین اشخاص مذکور مکلفند تا پایان دی ماه سال 1396 مطابق ماده (4) این آیین‌نامه نسبت به ثبت درخواست تخصیص شناسه سامانه صندوق فروش در درگاه عملیات الکترونیکی سازمان اقدام نمایند و از ابتدای سال 1397 مشمول مقررات این آیین‌نامه خواهند بود.
ماده 17- سازمان جهت استقرار شبکه صندوق فروش و اجرای این آیین‌نامه از قبیل ایجاد زیرساخت‌های ارتباطی و ارائه گزارش از کیفیت انجام تکالیف اشخاص مشمول و ارسال صحیح اطلاعات صورتحساب‌ها، می‌تواند در چهارچوب قوانین و مقررات مربوط از خدمات شرکت‌های ارائه‌کننده خدمات مالیاتی استفاده کند.
ماده 18- اشخاص مشمول تبصره ماده (100) قانون مالیات‌های مستقیم از شمول اجرای این آیین‌نامه مستثنا می‌باشند.
ماده 18- سازمان جهت امور ممیزی اجزای شبکه صندوق فروش و بازرسی آن‌ها، می‌تواند از خدمات اشخاص ذی‌صلاح در چهارچوب قوانین و مقررات استفاده کند.
ماده 19- این آیین‌نامه از تاریخ 1396/1/1 لازم‌الاجرا است.
اسحاق جهان‌گیری
معاون اول رئیس‌جمهور