مورخ: 1398/09/23
شماره: 9809970906010624
سایر قوانین
درخواست ابطال بندهای 1 و 9 بخشنامه شماره 200/96/123 مورخ 1396/9/7 از هیأت تخصصی اقتصادی، مالی و اصناف دیوان عدالت اداری
کلاسه پرونده: هـ ع/97/2510
مرجع رسیدگی: هیأت تخصصی اقتصادی مالی
شاکی: آقای خسرو حسین‌پور هرمزی
طرف شکایت: سازمان امور مالیاتی
موضوع شکایت و خواسته: ابطال بندهای 1 و 9 بخشنامه شماره 123/96/200 مورخ 7/9/1396
شاکی دادخواستی به طرفیت سازمان امور مالیاتی به خواسته ابطال بندهای 1 و 9 بخشنامه شماره 123/96/200 مورخ 7/9/1396 به دیوان عدالت اداری تقدیم کرده که به هیأت عمومی ارجاع شده است متن مقرره مورد شکایت به قرار زیر می‌باشد:
بند 1: مهلت مرور زمان رسیدگی به جرایم موضوع ماده مذکور برای هر سال (فارغ از دوره‌های زمانی تسلیم فهرست هر سال) با توجه به مقررات ماده 157 قانون مالیات‌های مستقیم، پنج (5) سال از تاریخ انقضای مهلت تسلیم اظهارنامه مالیاتی سال مربوط حسب مورد خواهد بود. به عنوان مثال مهلت رسیدگی به جرایم مربوط به عملکرد سال 1391 حداکثر تا تاریخ 31/4/1397 و مهلت ابلاغ برگ مطالبه آن حداکثر تا تاریخ 30/7/1397 می‌باشد.
بند 9: در مواردی که قبل از طرح پرونده در هیأت حل اختلاف مالیاتی، با درخواست بخشودگی جرایم مؤدی موافقت شود ضرورتی برای طرح پرونده در هیأت نخواهد داشت. این حکم در مواردی که مؤدی قبولی خود را نسبت به جرایم متعلقه اعلام و بخشی از جرایم مورد بخشودگی قرار گیرد، در صورت پرداخت باقی مانده جرایم نیز جاری می‌باشد.
دلایل شاکی برای ابطال مقرره مورد شکایت:
1- در ماده 157 قانون مالیات‌های مستقیم مبدأ احتساب مرور زمان عبارت است از پنج سال از تاریخ سررسید پرداخت مالیات تعیین شده و در هر یک از منابع مالیاتی، سررسید پرداخت متفاوت است.
2- قانون‌گذار در ماده 169 مکرر قانون مالیات‌های مستقیم مطالبه جرایم را بر اساس مهلت مندرج در ماده 157 همین قانون تعیین نموده است و مؤدیان طبق دستورالعمل صادره باید فهرست معاملات خود را به صورت فصلی ارائه نمایند تا مشمول جرایم نشوند.
3- سازمان در بخشنامه یاد شده در بند 1 برخلاف نص ماده 157 قانون مالیات‌های مستقیم مرور زمان جرایم 169 مکرر اصلاحی 1380 را تاریخ انقضای مهلت تسلیم اظهارنامه مالیاتی بر شمرده است و این اشتباه جبران‌ناپذیر است.
4- در بند 9 بخشنامه برخلاف نص صریح ماده 169 مکرر که عدم پرداخت جرایم توسط مؤدی به عنوان اعتراض تلقی شده است اعلام نمود در مواردی که مؤدی قبولی خود را اعلام نماید ضرورتی به طرح پرونده نمی‌باشد. تقاضای رسیدگی و ابطال دارم.
خلاصه مدافعات طرف شکایت:
متعاقباً لایحه‌ای از جانب سازمان امور مالیاتی به عنوان پاسخ ارسال و در متن آن قید شده است که:
1- قانون‌گذار در ماده 169 مکرر قانون مالیات‌های مستقیم قصد تغییر مبدأ مرور زمان مالیاتی را نداشته و به صراحت مهلت مطالبه جرایم را مهلت مندرج در ماده 157 قانون محسوب نموده است فلذا مرور زمان رسیدگی به جرایم موضوع ماده یاد شده پنج سال از تاریخ انقضای مهلت تسلیم اخطارنامه می‌باشد و ادعای شاکی مبنی بر تعیین مبدأ مرور زمان برای مطالبه جرایم تا یک ماه پس از مهلت ارسال معاملات فصلی خلاف قانون است و توجیهی ندارد.
2- در صورتی که تمامی جرایم مورد بخشودگی قرار گیرد موجبی جهت رسیدگی و طرح در هیأت وجود ندارد چون موضوع رسیدگی صرفاً جرایم موضوع ماده 169 مکرر می‌باشد و نیز در فرضی که حسب تقاضای مؤدی بخشی از جریمه‌ها مشروط به پرداخت الباقی جریمه‌ها مورد بخشودگی واقع می‌شود ضرورتی به طرح موضوع در هیأت وجود ندارد.
رأی هیأت تخصصی اقتصادی مالی دیوان عدالت اداری
بر اساس تبصره 6 ماده 169 قانون مالیات‌های مستقیم: «جرایمی که مؤدیان به واسطه عدم اجرای احکام ماده 169 مکرر قانون مالیات‌های مستقیم مصوب سال 1380 مرتکب شده‌اند، مطابق مقررات این ماده محاسبه، مطالبه و وصول می‌شود.» نظر به اینکه در ماده اخیرالذکر به موضوع غیر قابل بخشودگی بودن جرایم فوق تصریح نشده است، لذا جرایم موضوع ماده 169 مکرر الحاقی قانون مالیات‌های مستقیم مصوب 27/11/1380 نیز در اجرای مقررات ماده 191 قانون مذکور قابل بخشوده شدن می‌باشند و بنابراین در صورتی که کل جریمه‌های موضوع ماده 169 مکرر پس از ابلاغ برگ مطالبه و در موعد مقرر در اجرای مقررات ماده 191 قانون مالیات‌های مستقیم و حسب درخواست مؤدی مورد بخشودگی قرار بگیرد و یا مؤدی قبولی خود را نسبت به جرایم متعلقه موضوع ماده 169 مکرر اعلام نماید، ضرورتی به طرح موضوع در هیأت حل اختلاف مالیاتی نخواهد بود. از این رو، بند 9 بخشنامه شماره 123/96/200 مورخ 7/9/1396 سازمان امور مالیاتی کشور خلاف قانون و خارج از اختیار نبوده، لذا به استناد بند «ب» ماده 84 قانون تشکیلات و آئین دادرسی دیوان عدالت اداری مصوب 1392 رأی به رد شکایت صادر و اعلام می‌کند. رأی صادره ظرف مدت بیست روز از تاریخ صدور از سوی ریاست ارزشمند دیوان عدالت اداری و یا ده نفر از قضات گران‌قدر دیوان قابل اعتراض است.
دکتر زین‌العابدین تقوی
رئیس هیأت تخصصی اقتصادی مالی دیوان عدالت اداری
مورخ: 1403/02/10
شماره: 169 مکرر
قانون مالیات‌های مستقیم
مورخ: 1403/02/10
شماره: 169
قانون مالیات‌های مستقیم
مورخ: 1398/11/08
شماره: 3105
آرا هیات عمومی دیوان عدالت
مورخ: 1380/11/27
شماره: 157
قانون مالیات‌های مستقیم
مورخ: 1380/11/27
شماره: 191
قانون مالیات‌های مستقیم