مورخ: 1401/06/15
شماره: 140109970906010382
سایر قوانین
درخواست ابطال ماده 50 آیین‌نامه اجرایی ماده 219 ق. م. م به شماره 180718 مورخ 1398/9/13 و بخشنامه شماره 200/98/86 مورخ 1398/9/24 از هیأت تخصصی مالیاتی، بانکی دیوان عدالت اداری
شماره پرونده: هـ ع/0100185
شاکی: آقایان مصطفی باتقوا - روح‌الله سلحشوری
طرف شکایت: وزارت امور اقتصاد و دارایی - سازمان امور مالیاتی کشور
موضوع شکایت و خواسته: ابطال ماده 50 آیین‌نامه اجرایی ماده 219 قانون مالیات‌های مستقیم مصوبه شماره 180718 مورخ 1398/09/13 وزارت امور اقتصاد و دارایی و بخشنامه شماره 86/98/200 مورخ 1398/09/24 سازمان امور مالیاتی با اعمال ماده 13 قانون دیوان عدالت اداری
شاکی دادخواستی به طرفیت وزارت امور اقتصاد و دارایی - سازمان امور مالیاتی کشور به خواسته ابطال ماده 50 آیین‌نامه اجرایی ماده 219 قانون مالیات‌های مستقیم مصوبه شماره 180718 مورخ 1398/09/13 وزارت امور اقتصاد و دارایی و بخشنامه شماره 86/98/200 مورخ 1398/09/24 سازمان امور مالیاتی با اعمال ماده 13 قانون دیوان عدالت اداری به دیوان عدالت اداری تقدیم کرده که به هیأت عمومی ارجاع شده است.
متن مقرره مورد شکایت به قرار زیر می‌باشد:
[مقرره فوق در سربرگ اسناد مرتبط در دسترس است.]
دلایل شاکی برای ابطال مقرره مورد شکایت:
هر چند مراد قانون‌گذار در ماده 219 قانون این بوده است که شناسایی و تشخیص درآمد مشمول مالیات و نحوه انجام تکالیف قانونی و استفاده از اختیارات و برخورداری آن‌ها از صلاحیت‌های مأموران مالیاتی و ادارات مالیاتی می‌باشد ولی ماده 50 آیین‌نامه مذکور که مورد شکایت می‌باشد تفسیر شخصی و موسع از قانون ارائه می‌نماید که چون مأمورین مالیاتی را مکلف به اجرای مفاد کلیه بخشنامه می‌نماید با اصول 73، 57 و 51 از قانون اساسی ناسازگار می‌باشد.
بخشنامه‌های وزارت اقتصاد و دارایی و سازمان امور مالیاتی بدون هیچ‌گونه نظارتی صادر می‌شوند و آمار ابطال آن‌ها در دیوان عدالت اداری و سایر مراجع زیاد است که هزینه‌های سرسام‌آوری را به جامعه بار می‌نماید و موجب بی‌عدالتی می‌شود و سازمان امور مالیاتی و مأمورین آن باید از قانون تبعیت نماید و در راستای اجرای مفاد آن قدم بردارند. این در وضعیتی است که با تفسیر شخصی قوانین و وضع بخشنامه‌های متعدد، درآمدهای مالیاتی را به نفع دولت وصول می‌نمایند در حالی که این امر با قانون مغایر می‌باشد و امکان نارضایتی را به همراه دارد که حتی در بحث استرداد مالیات، باعث دریافت مال من‌غیرحق می‌شوند که بعضاً مؤدیان حق اعتراض و تقاضای استرداد را ندارند.
موارد متعددی از بخشنامه‌ها و دستورالعمل‌های خلاف قانون وجود دارد که مورد ابطال و نقض واقع شده‌اند فلذا به استناد بند 1 ماده 12 و ماده 88 قانون تشکیلات و آئین دادرسی دیوان عدالت اداری و هم چنین اصول شماره 138، 85، 73، 71، 57، 51 قانون اساسی تقاضای ابطال مقرره مورد شکایت که خارج از حدود اختیارات و خلاف قانون است را از تاریخ تصویب داریم.
خلاصه مدافعات طرف شکایت:
وزارت امور اقتصاد و دارایی و سازمان امور مالیاتی در قالب نوع ارسالی اقدام به پاسخگویی به شکایت نموده‌اند که اجمال مدافعات به شرح ذیل می‌باشد:
1- مرجع وضع آیین‌نامه موضوع ماده 219 قانون مالیات‌های مستقیم وزارت امور اقتصاد و دارایی (وزیر) می‌باشد که جهت اجرا در اختیار سازمان امور مالیاتی قرار داده می‌شود و اصولاً در جهت اجرای قانون تهیه آیین‌نامه، دستورالعمل، بخشنامه از وظایف و اختیارات پیش‌بینی شده در قوانین متعدد می‌باشد و طبق ماده 219 قانون یاد شده شناسایی و تشخیص درآمد مشمول مالیات، مطالبه وصول مالیات با سازمان امور مالیاتی می‌باشد.
2- در قانون مالیات‌های مستقیم از جمله بند 1 ماده 255 آن نیز شورای عالی مالیاتی وظیفه تهیه آیین‌نامه‌ها و بخشنامه‌های مربوط به اجرای قانون را به عهده دارد و نظریه اکثریت هیأت عمومی شورای عالی مالیاتی که پس از تنفیذ ابلاغ می‌شود به موجب قانون لازم‌الاتباع می‌باشد.
3- در سایر مواد قانون نیز اشاره به موارد مشابه شده است که آیین‌نامه‌هایی در اجرای قانون تدوین و تصویب می‌شود یا اختیار صدور بخشنامه و دستورالعمل داده شد و درصد آن‌ها قید شده است که مفاد این آیین‌نامه‌ها و دستورالعمل‌ها لازم‌الاتباع برای مأمورین می‌باشد مگر اینکه در هیأت تطبیق مجلس شورای اسلامی یا دیوان عدالت اداری حکم بر بی‌اعتباری آن‌ها داده شود.
4- در تبصره 1 ماده 219 قانون مالیات‌های مستقیم نیز به صراحت ترتیبات و رویه‌های اجرایی متناسب با اجرای قانون و مصادیق مذکور در تبصره را به موجب آیین‌نامه قرار داده است که طبعاً مفاد این آیین‌نامه مثل قانون لازم‌الاجرا و لازم‌الاتباع خواهد بود.
فلذا به جهت صحیح بودن مفاد مقرره مورد شکایت تقاضای رد شکایت را دارم.
پرونده کلاسه هـ ع/0100185 در جلسه مورخ 1401/06/06 هیأت تخصصی مالیاتی بانکی مورد رسیدگی واقع که با لحاظ نظر اتفاقی حاضرین با استعانت از درگاه خداوند متعال به شرح ذیل اقدام به انشای رأی می‌نماید:
رأی هیأت تخصصی مالیاتی، بانکی دیوان عدالت اداری
در مقرره مورد شکایت یعنی ماده 50 آیین‌نامه اجرایی ماده 219 قانون مالیات‌های مستقیم به شماره 180718 مورخ 1398/09/13 مصوب وزارت امور اقتصادی و دارایی که در قالب بخشنامه سازمان امور مالیاتی به شماره 86/98/200 مورخ 1398/09/24 ابلاغ شده است آمده است «که در اجرای مقررات ماده 219 قانون، کلیه بخشنامه‌ها، دستورالعمل‌ها و رویه‌های اجرایی که توسط سازمان، جهت اجرای قانون مقرر می‌شود برای کلیه واحدهای تابعه سازمان، مأموران مالیاتی و مؤدیان لازم‌الاتباع است.» و چون مراد از این مصوبه بخشنامه و دستورالعمل‌ها تا مادامی است که خلاف قانون بودن آن در مرجع صالح قانونی به اثبات رسیده و ابطال نشده‌اند و دارای حیات حقوقی باشند و نیز قانوناً افراد ذکر شده در مصوبه مکلف به رعایت آن‌ها باشند که این موضوع یعنی لزوم تبعیت مراجع اداری از مصوبات قانونی صادره (مادام که خلاف قانون بودن آن‌ها احراز و اثبات نشده باشد) امری منطبق با مبانی کلی و دکترین حقوقی بوده و ماده 219 قانون مالیات‌های مستقیم و تبصره یک آن نیز اختیار صدور چنین مصوباتی را به سازمان امور مالیاتی داده است، بنابراین مفاد مصوبه مورد شکایت را مصون از خواسته و اعتراض تشخیص به استناد بند ب ماده 84 از قانون تشکیلات و آئین دادرسی دیوان عدالت اداری مصوب 1392 رأی به رد شکایت صادر می‌نماید، رأی مزبور ظرف مدت بیست روز پس از صدور قابل اعتراض از ناحیه ریاست محترم دیوان یا ده نفر از قضات گران‌قدر دیوان عدالت اداری می‌باشد.
محمدعلی برومندزاده
رئیس هیأت تخصصی مالیاتی، بانکی
دیوان عدالت اداری
مورخ: 1398/09/24
شماره: 200/98/86
بخشنامه
مورخ: 1398/09/13
شماره: 180718
آیین‌نامه
مورخ: 1394/04/31
شماره: 219
قانون مالیات‌های مستقیم
مورخ: 1358/11/01
شماره: 10170
سایر قوانین