مالیات نقل و انتقال سهام و سهم‌الشرکه و حق تقدم سهام و سهم‌الشرکه شرکا در سایر شرکت‌ها که...

در خصوص تسری مواد قانونی در محاسبه مالیات نقل و انتقال سهام و سهم‌الشرکه و حق تقدم سهام و سهم‌الشرکه شرکا در سایر شرکت‌ها که به صورت عقد صلح غیر معوض (هبه) انتقال می‌یابد، سه نظر متفاوت به شرح ذیل مطرح می‌باشد:

1. مطابق مفاد ماده (119) قانون مالیات‌های مستقیم مصوب 1366 و اصلاحات و الحاقات بعدی آن «درآمد نقدی و یا غیر نقدی که شخص حقیقی یا حقوقی به صورت بلاعوض و یا از طریق معاملات محاباتی و یا به عنوان جایزه یا هر عنوان دیگر از قبیل تحصیل می‌نماید مشمول مالیات اتفاقی به نرخ ماده 131 قانون مالیات‌های مستقیم خواهد بود» همچنین به موجب ماده 123 قانون مذکور «در صورتی که منافع مالی به طور دائم یا موقت بلاعوض به کسی واگذار شود، انتقال‌گیرنده مکلف است مالیات منافع هر سال را در سال بعد پرداخت نماید» و در اجرای ماده 126 قانون مورد اشاره «صاحبان درآمد این فصل مکلفند در هر سال اظهارنامه مالیاتی خود را در مورد منافع موضوع ماده 123 این قانون تا آخر اردیبهشت ماه سال بعد و در سایر موارد تا پایان ماه بعد از تاریخ تحصیل درآمد با تعلق منافع به اداره امور مالیاتی مربوط تسلیم و مالیات متعلق را بپردازند».

بنابراین انتقال سهام و سهم‌الشرکه شرکا در شرکت‌ها متکی به صلح‌نامه تنظیمی فاقد مال‌الصلح، به عنوان صلح بلاعوض از مصادیق فصل ششم از باب سوم قانون مالیات‌های مستقیم بوده و به طبع انتقال‌دهنده (مصالح) سهام و سهم‌الشرکه از این حیث، حسب مورد مشمول مالیات موضوع تبصره 1 ماده 143 یا ماده 143 مکرر قانون مالیات‌های مستقیم نخواهد بود و انتقال‌گیرنده (متصالح) به عنوان منتفع از رویداد مورد اشاره، مشمول مالیات بر درآمد اتفاقی موضوع فصل ششم از باب سوم قانون مالیات‌های مستقیم می‌باشد.

2. وفق مفاد تبصره 1 ماده 143 قانون مالیات‌های مستقیم به ترتیب «از هر نقل و انتقال سهام و سهم‌الشرکه و حق تقدم سهام و سهم‌الشرکه شرکا در سایر شرکت‌ها مالیات مقطوعی به میزان چهار درصد (4%) ارزش اسمی آن‌ها وصول می‌شود؛ و از این بابت وجه دیگری به عنوان مالیات بر درآمد نقل و انتقال فوق مطالبه نخواهد شد. انتقال‌دهندگان سهام و سهم‌الشرکه و حق تقدم سهام مکلفند قبل از انتقال، مالیات متعلق را به حساب سازمان امور مالیاتی کشور واریز کنند» و ماده (143) مکرر قانون مذکور «از هر نقل و انتقال سهام و حق تقدم سهام شرکت‌ها اعم از ایرانی و خارجی در بورس‌ها یا بازارهای خارج از بورس دارای مجوز، مالیات مقطوعی به میزان نیم درصد 5% ارزش فروش سهام و حق تقدم سهام وصول خواهد شد و از این بابت وجه دیگری به عنوان مالیات بر درآمد نقل و انتقال سهام و حق تقدم سهام و مالیات بر ارزش افزوده خرید و فروش مطالبه نخواهد شد.»

بنابراین در موارد صلح غیر معوض سهام و سهم‌الشرکه شرکا در سایر شرکت‌ها نیز همانند سایر واگذاری‌ها، حسب مورد صرفاً مالیات‌های موصوف در مواد قانونی مذکور از انتقال‌دهنده قابل مطالبه می‌باشد و وجه دیگری به عنوان مالیات بر درآمد نقل و انتقال قابل مطالبه نخواهد بود.

3. با عنایت به مفاد تبصره ماده 143 و ماده 143 مکرر قانون مالیات‌های مستقیم، انتقال‌دهنده سهام یا سهم‌الشرکه فارغ از نوع رویداد یا انتقال صورت گرفته، حسب مورد مکلف است به پرداخت مالیات مقطوع به میزان چهار درصد 4% ارزش اسمی سهام یا سهم‌الشرکه واگذار شده با نیم درصد 5% ارزش فروش سهام و حق تقدم سهام در بورس‌ها یا بازارهای خارج از بورس دارای مجوز می‌باشد. حال چنانچه این واگذاری در قالب عقد صلح غیر معوض (هبه) انجام شده باشد، متکی به مواد 119 و 123 قانون مالیات‌های مستقیم، انتقال‌گیرنده نیز به جهت انتفاع حاصله و مستقل از انتقال‌دهنده مشمول مالیات بر درآمد اتفاقی موضوع فصل ششم از باب سوم قانون مالیات‌های مستقیم خواهد بود.

از آنجایی که مالیات نقل و انتقال سهام موضوع تبصره 1 ماده 143 و ماده 143 مکرر قانون مالیات‌های مستقیم، مالیات بر درآمد می‌باشد که قانون‌گذار برای آن نرخ مقطوع در نظر گرفته است، بنابراین در مواردی که انتقال سهام به صورت عقد صلح غیر معوض (هبه) انتقال می‌یابد، نظر مذکور در بند یک ابهام مطرح شده مطابق با مقررات قانونی می‌باشد.