رای شماره 1921 هیات عمومی دیوان عدالت اداری با موضوع: ابطال مصوبه شماره 461/93/4/ش ـ 1393/08/05 مصوب شورای...

شماره 9601021 1397/11/23

بسمه تعالی

جناب آقای اکبرپور

رییس هیات مدیره و مدیرعامل محترم روزنامه رسمی جمهوری اسلامی ایران

با سلام

یک نسخه از رای هیات عمومی دیوان عدالت اداری به شماره دادنامه 9709970905811921 مورخ 1397/10/11 با موضوع: «ابطال مصوبه شماره 461/93/4/ش ـ 1393/08/05 مصوب شورای اسلامی شهر آباده» جهت درج در روزنامه رسمی به پیوست ارسال می‌گردد.

مدیرکل هیات عمومی و هیاتهای تخصصی دیوان عدالت اداری ـ مهدی دربین

تاریخ دادنامه: 1397/10/11 شماره دادنامه: 1921 شماره پرونده: 96/1021

مرجع رسیدگی: هیات عمومی دیوان عدالت اداری

شاکی: آقای سید محمدرضا نقیبی

موضوع شکایت و خواسته: ابطال مصوبه شماره 461/93/4/ش ـ 1393/08/05 مصوب شورای اسلامی شهر آباده

گردش کار: شاکی به موجب دادخواستی ابطال مصوبه شماره 461/93/4/ش ـ 1393/08/05 مصوب شورای اسلامی شهر آباده را خواستار شده و در جهت تبیین خواسته اعلام کرده است که:

«با سلام و احترام: به استحضار می‌رساند اینجانب سید محمدرضا نقیبی مالک پلاک‌های ثبتی 1041 الی 1065 فرعی از 9988 اصلی واقع در بخش 15 فارس شهرستان آباده که در راستای ماده 21 قانون ثبت اسناد و املاک سند مالکیت دریافت نموده که مساحت هر کدام کمتر از 500 مترمربع می‌باشد که 11 قطعه آن دارای کاربری فضای سبز و 10 قطعه آن دارای کاربری آموزشی می‌باشد و 4 قطعه مورد مسیر واقع گردیده است. در زمان مراجعه به شهرداری برای انجام امور مربوط به پروانه ساخت از طریق ماده واحده که در قانون صراحت دارد (مصوب 1367/08/25) ماده واحده تعیین و تکلیف اراضی مراتع در طرح‌های دولتی و شهرداری مراجع نمودم که پس از بـررسی بـه جای انجام امور مربوطه به پروانه با تقاضای شهرداری آباده از شورای شهر مصوبه شماره 1 جلسه شماره 96 ـ 1393/07/19 مورد تصویب اعضای شورای شهر آباده رسید که پس از طی مراحل قانونی جهت اجرا به شهرداری ابلاغ گردیده که بعد از صدور مصوبه مذکور بابت این 21 پلاک به عنوان عوارض تفکیک و سهم خدمات طبق مصوبه 20 درصد قیمت کارشناسی روز از مالک دریافت می‌شود. لازم به ذکر است از 21 قطعه مذکور بین 90 تا 100 مربع آن در مسیر کوچه و در مالکیت شهرداری قرار گرفت و هیچ جا حساب نشده و طبق نظریه کارشناسی مبلغ 000/000/800/4 ریال بابت عوارض تفکیک بدون هیچ قراردادی از اینجانب مالک دریافت شد. حال اینجانب تقاضای ابطال مصوبه شماره 1 جلسه 96 ـ 1393/07/19 شورای شهر آباده را دارم. با توجه به دلایل و قوانین ذیل که به استحضار می رسانم را دارم.

دلایل: با توجه به اینکه قانون اصلاح ماده 101 قانون شهرداری مصوب 1390/01/28 که شرایط تفکیک را مشخص نموده و برای اراضی بیشتر از 500 متر که سند 6 دانگ صادر شده باشد در حالی که کلیه پلاک‌های ذکر شده زیر 500 مترمربع می‌باشد بـا توجه بـه ماده 101 اصلاحی و تبصره‌های این مصوبه خارج از ضوابط و شرایط این ماده می‌باشد و خلاف قانون و خارج از اختیارات شورای اسلامی شهر آباده است. 2ـ طبق ماده 4 قانون تنظیم بخشی از مقررات مالی دولت مصوب سال 1380 دریافت هر گونه وجه کالا خدمات تحت هر گونه عنوان از اشخاص حقیقی و حقوقی توسط وزارتخانه موسسات و شرکت‌های دولتی غیراز مواردی که در مقررات قانونی مربوطه معین شده یا می‌شود ممنوع است. بنابراین مصوبه مورخ 1393/07/19 شورای اسلامی شهر آباده مبنی بر اخذ عوارض تفکیک و سهم خدمات برای زمین‌هایی که از طریق ماده 21 قانون ثبت سند گرفته اند مغایر حکم قانونگذار و برخلاف اصل تسلیط و اعتبار مالکیت مشروع و قانونی اشخاص است خارج از حدود اختیارات شورای اسلامی شهر آباده می‌باشد. 3ـ از طرفی طبق رای هیات عمومی دیوان عدالت اداری به موجب دادنامه‌های شماره 492ـ 1389/11/04، 459 ـ 1389/10/30 و 218 ـ 1387/04/09 مصوبات شورای اسلامی شهر تعدادی از شهرهای کشور مبنی بر دریافت قسمتی از اراضی و یا بهای آن به ازای خدمات ناشی از تفکیک و افراز را ابطال کرده است و به موجب نظر فقهای شورای نگهبان دریافت وجه یا تجویز آیین‌نامه و دستورالعمل مغایر شرع است. بنابراین به استناد حکم قانونی صدرالذکر و با وحدت ملاک از آرا مذکور هیات عمومی دیوان عدالت اداری که متضمن دریافت قسمتی از زمین ها یا بهای آن در ازا خدمات ناشی از تفکیک و افراز است به موجب بند 1 ماده 19 و مواد 20 و 42 قانون دیوان عدالت اداری خلاف قانون بوده و قانون اصلاح ماده 101 قانون شهرداری مصوب 1390/01/28 با رعایت ماده 2 قانون مدنی حاکمیت خود را دارا خواهد بود. 4ـ ملک موصوف مطابق ماده 21 قانون ثبت اسناد و املاک واقع در طرح‌های دولتی و شهرداری ها مصوب 1367 به ویژه تبصره 1 ماده قانون مذکور استحقاق مالک به اعمال حق مالکانه شهرداری مکلف به صدور پروانه ساختمان می‌باشد که رای وحدت رویه به شماره 407ـ 1387/02/25 دیوان عدالت اداری نیز در این خصوص اصدار گردیده، لذا مصوبه شورای شهر آباده که صدور پروانه ساختمان را فرمول به پرداخت مبلغ یا درصدی به عنوان قدرالسهم شهرداری نموده است خلاف صریح قانون و شرع می‌باشد و الزام اشخاص به واگذاری 20% قیمت زمین به عنوان قدرالسهم شهرداری مطابق آرا وحدت رویه به شماره 378 ـ 386 مورخ 1387، 172ـ 1380/05/21 و 561ـ 1384/10/11 دیوان عدالت اداری مغایر با اصول اساسی و اصل تسلیط و اعتبار حرمت مالکیت مشروع و قانونی اشخاص و آثار مسیولیت بر آن و حکم بلاشرط می‌باشد علی ایحال مصوبه 1جلسه شماره 96 ـ 1393/07/19 شورای شهر آباده صرف نظر از خلاف قانون بودن آن خلاف شرع نیز هست و لذا در پایان عرایض تقدیمی از ریاست و اعضا و قضات دیوان عدالت اداری خواهشمندم ابطال مصوبه ذکر شده شورای شهر آباده بابت عوارض 20% نسبت به زمین‌های ماده 21 قانون ثبت اسناد و املاک را رد و ابطال گردانند. پیشاپیش از حسن نظر و کمک آقایان کمال سپاس و قدردانی را دارم. »

متن مصوبه مورد اعتراض به قرار زیر است:

«شهرداری محترم آباده

سلام علیکم

احتراما عطف به نامه شماره 2380 ـ 1393/06/12 ذیلا مصوبه شماره 1 جلسه شماره 96 ـ 1393/07/19 شورایاسلامی شهر جهت اجرا ابلاغ می‌گردد:

مقرر گردید قطعات تفکیکی زیر 500 مترمربع که از طریق ماده 21 قانون ثبت اسناد و املاک سند دریافت نموده اند در زمان مراجعه به شهرداری 20% قیمت کارشناسی روز به عنوان عوارض سهم خدمات دریافت گردد.

تبصره1: این گونه املاک در صورت مشاع بودن به نسبت سهم مشاع عوارض سهم خدمات از مالک دریافت گردد.

تبصره2: این مصوبه مختص آن دسته از اراضی می‌باشد که مساحت اولیه بیش از 500 مترمربع بوده و بدون پرداخت حقوق شهرداری (عوارض تفکیک و سهم خدمات) اقدام به اخذ سند با قطعات کوچک نموده اند. ـ رییس شورای اسلامی شهر آباده»

در پاسخ به شکایت مذکور، رییس شورای اسلامی شهر آباده به موجب لایحه شماره 611/96/5/ش ـ 1396/10/06 توضیح داده است که:

«مدیر محترم دفتر هیات عمومی دیوان عدالت اداری

سلام علیکم

احتراما عطف به ابلاغیه مورخ 1396/09/07 در خصوص پرونده کلاسه 96/1021 دعوای آقای سید محمدرضا نقیبی به استحضار می‌رساند:

اولا: خاطر نشان می‌سازد موضوع شکواییه صرفا اشاره به شماره نامه ارسالی از سوی شورای شهر به شهرداری آباده را داشته و خواهان ابطال مصوبه خاصی را لحاظ ننموده.

ثانیا: مصوبه مذکور هیچ گونه ارتباطی با ماده 101 اصلاحی قانون شهرداری ها نداشته و خواهان صرفا جهت انحراف در ماهیت مصوبه مبادرت به طرح موضوعات غیرمرتبط نموده و حتی دادنامه‌های مورد استناد نیز در خصوص موضوع دعوی نمی باشد.

ثالثا: خواهان بخش عمده عوارض را به این شهرداری پرداخت ننموده و این شهرداری در صدد طرح موضوع در کمیسیون ماده 77 قانون شهرداری ها می‌باشد.

رابعا: علت اصلی صدور مصوبه مورد اعتراض صرفا حفظ حقوق و منافع شهرداری بوده چرا که عده کثیری از اشخاص اقدام به اخذ سند و ثبت املاک در کاربری‌های متعدد و بدون مراجعه به شهرداری نموده و با توجه به اینکه پس از اخذ سند طبق ماده 21 قانون ثبت اسناد و املاک عملا املاک ایشان در بر شوارع و طرق ناشی از طرح‌های عمومی و عمرانی که با هزینه‌های سنگین توسط این شهرداری احداث شده قرار می‌گیرد لذا ارزش افزوده چند صد میلیونی املاک مذکور بدون پرداخت حقوق و عوارض ناشی از آن نصیب مالکین می‌گردد و شهرداری صرفا یک مرتبه از مالکین ارزش افزوده اخذ می‌نماید.

خامسا: مستند قانونی مصوبه مقررات ماده 80 قانون تشکیلات، وظایف و انتخابات شوراهای اسلامی کشور و تبصره 1 ماده 50 قانون مالیات بر ارزش افزوده مصوب سال 1387 بوده و لذا ادعای خواهان فاقد وجاهت قانونی است. ضمنا نامه شماره 2320/969578/16 مدیریت آموزش و پرورش پلاک‌های مذکور در دادستانی مطرح بوده و آن مدیریت نیز مدعی حقوق قانونی خود در اراضی مذکور می‌باشد.»

در خصوص ادعای مغایرت موضوع بخشنامه شماره 461/93/4/ش ـ 1393/08/05 مصوب شورای اسلامی شهر آباده در خصوص پرداخت عوارض سهم خدمات املاک زیر پانصد مترمربع، با شرع مقدس اسلام، دبیر شورای نگهبان به موجب لایحه شماره 5918/100/97ـ 1397/04/23 اعلام کرده است که:

«در صورتی که شورای شهر آباده، قانونا حق جعل این عوارض را دارا باشد مصوبه مورد شکایت خلاف شرع نمی باشد و تشخیص این مطلب که قانونا شورای شهر این حق را دارا می‌باشد بر عهده دیوان عدالت اداری می‌باشد.

البته باید اخذ 20% اجحاف نباشد به خصوص اگر مراد قیمت بازار باشد نه منطقه‌ای»

هیات عمومی دیوان عدالت اداری در تاریخ 1397/10/11 با حضور رییس و معاونین دیوان عدالت اداری و روسا و مستشاران و دادرسان شعب دیوان تشکیل شد و پس از بحث و بررسی با اکثریت آرا به شرح زیر به صدور رای مبادرت کرده است.

رای هیات عمومی

الف ـ از مفاد نامه شماره 5918/100/97ـ 1397/04/23 دبیر شورای نگهبان مغایرت مصوبه مورد اعتراض با شرع استنباط نمی شود، بنابراین در اجرای تبصره 2 ماده 84 و ماده 87 قانون تشکیلات و آیین دادرسی دیوان عدالت اداری مصوب سال 1392 و تبعیت از نظر فقهای شورای نگهبان موجبی برای ابطال مصوبه از بعد ادعای مغایرت با موازین شرعی وجود ندارد.

ب ـ طبق تبصره 3 ماده 101 اصلاحی قانون شهرداری مصوب سال 1390، حق‌السهم شهرداری در تفکیک زمین‌های بالاتر از 500 مترمربع تا 25 درصد برای سرانه‌های فضای عمومی و خدماتی و تا 25 درصد از باقیمانده برای تامین اراضی مورد نیاز احداث معابر و شوارع طبق طرح تفصیلی مشخص و شهرداری می‌تواند با توافق مالک قدرالسهم مذکور را طبق نظر کارشناس، وجه زمین را به نرخ روز دریافت کند. با توجه به این حکم وضع 20 درصد قیمت کارشناسی روز زمین تحت عنوان عوارض سهم خدمات برای زمین‌های تفکیک شده بعد از تصویب قانون اصلاح ماده 101 قانون شهرداری ها مغایر قانون نبوده لکن تسری آن به ماقبل تصویب قانون اصلاحی مغایر ماده 101 قانون شهرداری بوده و از این حیث اطلاق مصوبه مستند به بند 1 ماده 12 و ماده 88 قانون تشکیلات و آیین دادرسی دیوان عدالت اداری مصوب سال 1392 ابطال می‌شود.

رییس هیات عمومی دیوان عدالت اداری ـ محمدکاظم بهرامی