حسابرسی اظهارنامه مالیات بر ارزش افزوده دوره مالیاتی چهارم سال 1402 موضوع ماده 3 قانون تسهیل تکالیف مؤدیان

1- حسابرسی تمامی اقلام اظهارنامه مالیات بر ارزش افزوده و کلیه فعالیت‌های مؤدیان انتخاب شده در اجرای تبصره ماده (14) قانون مالیات بر ارزش افزوده مصوب 1400، اعم از صورتحساب‌های الکترونیکی فروش و خرید در سامانه مؤدیان و یا خارج از سامانه مذکور با رعایت مقررات امکان‌پذیر می‌باشد. چنانچه متعاقباً برای این مؤدیان به موجب اسناد و مدارک به دست آمده یا اطلاعات استخراج شده از پایگاه‌های اطلاعاتی سازمان متبوع، کم ابرازی فروش یا بیش ابرازی اعتبار مؤدی احراز شود، مدارک مذکور قابل رسیدگی بوده و مالیات و عوارض ارزش افزوده و جرایم متعلقه وفق قانون مالیات بر ارزش افزوده و مقررات مربوط مطالبه خواهد شد.

مالیات و عوارض خرید معاملات نسیه که بر اساس صورتحساب‌های الکترونیکی صادره در سامانه مؤدیان به تأیید طرفین رسیده است، در دوره مالیاتی ثبت پرداخت، به عنوان اعتبار مالیاتی مؤدی محسوب و وفق مقررات موضوعه از جمله مفاد تبصره‌های ماده (8) قانون مالیات بر ارزش افزوده قابل کسر، تهاتر یا استرداد حسب مورد می‌باشد.

2- حسابرسی اظهارنامه مالیات بر ارزش افزوده مؤدیانی که در فهرست موضوع بند (1) نمی‌باشند، صرفاً ناظر بر کلیه موارد ابرازی مندرج در جداول اظهارنامه مالیات بر ارزش افزوده تسلیمی از قبیل تسهیم اعتبار موضوع جدول (ج)، فیلدهای ستون خارج از سامانه مؤدیان، ردیف تعدیلات، اصلاح ردیف اطلاعات درگاه‌های بانکی و دستگاه‌های کارت‌خوان/pos، صادرات، یارانه‌های دریافتی که مؤدی اقدام به تکمیل، تغییر و تعدیل نموده است و همچنین مبلغ بستانکاری انتقالی از دوره قبل و یا مواردی که مؤدیان الزام به ابراز داشته‌اند می‌باشد؛ لیکن رسیدگی به اطلاعات مندرج در ستون بارگذاری شده از سامانه مؤدیان، صرفاً با رعایت ماده (9) قانون پایانه‌های فروشگاهی و سامانه مؤدیان مجاز است.

ادارات امور مالیاتی موظفند پس از بررسی مدارک و مستندات به دست آمده، در صورت احراز تخلف در خصوص اطلاعات مندرج در سامانه مؤدیان، مراتب را از طریق کارپوشه به اطلاع مؤدی برسانند. چنانچه مؤدی موارد مزبور را پذیرفته و آن‌ها را در کارپوشه خود در سامانه مؤدیان ثبت یا اصلاح کند، صرفاً از این بابت مشمول جریمه‌های موضوع ماده (22) قانون یاد شده خواهد شد و در صورتی که مؤدی، تمام یا بخشی از موارد را نپذیرفته و از ثبت یا اصلاح آن‌ها در سامانه مؤدیان امتناع کند و یا دلایل ارائه شده توسط مؤدی مورد پذیرش اداره امور مالیاتی واقع نشود، اداره امور مالیاتی مراتب را با اسناد و مدارک مثبته به هیأت حل اختلاف مالیاتی (موضوع ماده 9 قانون پایانه‌های فروشگاهی و سامانه مؤدیان) ارجاع می‌دهد. در صورت تأیید تخلف توسط هیأت مزبور، اداره امور مالیاتی می‌تواند نسبت به حسابرسی کلیه صورتحساب‌های داخل سامانه مربوط به دوره‌های مالیاتی سال تخلف مطابق بند (1) اقدام نماید. علاوه بر این، مؤدی متخلف مشمول جریمه‌های موضوع ماده (22) قانون مزبور نیز خواهد بود.

1-3- چنانچه مؤدی با ادعای صدور صورتحساب‌های تکراری یا با مبلغ اشتباه در سامانه مؤدیان و متعاقب آن عدم ابطال صورتحساب‌های اشتباه و یا صدور صورتحساب ابطالی و عدم تأیید آن توسط خریدار در همان دوره و یا اعتبار لحاظ نشده برای خریداران بابت صورتحساب‌های الکترونیکی خرید با برچسب عبور از حد مجاز و یا اعتبار لحاظ نشده بابت واردات، فیلد مربوط را در جدول (هـ) تکمیل نموده و موجب کاهش مالیات بر ارزش افزوده اظهاری شده باشد، ضمن بررسی صورتحساب‌های ارجاعی (ابطالی، اصلاحی، برگشت از فروش) در سامانه مؤدیان و مستندات مربوط، چنانچه مؤدی به اشتباه، پرداخت مالیات بر ارزش افزوده را به تأخیر انداخته باشد، ضمن مطالبه مالیات و عوارض متعلقه، جرایم مربوط نیز از زمان انقضای مهلت پرداخت مالیات و عوارض متعلقه برای آن دوره، محاسبه و مطالبه شود. در اجرای این بند معاونت فناوری‌های مالیاتی می‌بایست دسترسی لازم به اطلاعات اظهارنامه مسترد شده و صورتحساب‌های الکترونیکی ارجاعی مربوط به اطلاعات مندرج در جدول (هـ) را برای ادارات امور مالیاتی فراهم نماید. بدیهی است در صورتی که تکمیل جدول (هـ) از حیث رفع مغایرت‌های سایر ردیف‌های اظهارنامه بوده و در میزان مالیات نهایی مؤثر نباشد، مطالبه مالیات و جریمه از این حیث موضوعیت نخواهد داشت و ادارات امور مالیاتی می‌بایست نسبت به تعدیل درایه‌های مربوط اقدام نمایند.

2-3- در صورتی که تکمیل جدول (هـ) اظهارنامه مسترد شده حسب مستندات ارائه شده منطبق به واقع باشد و مؤدی مالیات متعلق را تا انقضای مهلت استرداد اظهارنامه دوره بعد (بهار 1403) پرداخت و یا نسبت به ترتیب پرداخت آن اقدام نموده باشد، در صورت تعلق جریمه ادارات امور مالیاتی موظفند در اجرای ماده (191) قانون مالیات‌های مستقیم ترتیبی اتخاذ نمایند تا جریمه تأخیر در پرداخت مورد بخشودگی قرار گیرد.

4- حسابرسی اطلاعات مالی واصله از طریق درگاه‌های بانکی و دستگاه‌های کارت‌خوان/pos مندرج در اظهارنامه مالیات بر ارزش افزوده با رعایت موارد ذیل انجام پذیرد:

الف - مأموران مالیاتی می‌بایست در خصوص مؤدیانی که عموماً جمع مبالغ واریزی به دستگاه کارت خوان و یا درگاه پرداخت اینترنتی، جزء درآمد آن‌ها قلمداد نمی‌شود (مانند مشاوران املاک و نمایشگاه‌داران اتومبیل) و مبالغ مذکور را در ستون خارج از سامانه کسر نموده باشند، با بررسی اسناد و مدارک مثبته و با استفاده از سایر روش‌های حسابرسی نسبت به بررسی تعدیل ارقام مزبور توسط مؤدی اقدام نمایند. چنانچه عدد مکسوره منطبق بر واقع نباشد، مالیات و جرایم متعلقه مربوط به مابه‌التفاوت فروش کالا و خدمات مشمول، مطالبه شود.

ب - چنانچه مؤدی فروش توأمان کالا و خدمت معاف/مشمول و یا مشمول با نرخ‌های متفاوت داشته باشد و نسبت به کاهش خالص فروش کالاها و خدمات مشمول متکی به دستگاه کارت‌خوان و یا درگاه پرداخت اینترنتی اقدام نموده باشد (مانند عمده‌فروشان مواد غذایی، رستوران‌ها، طلافروشان) و مبالغ مکسوره را به سایر ردیف‌های فروش کالا و خدمت با نرخ‌های متفاوت منتقل کرده باشد، وفق بند الف اقدام شود.

ج - چنانچه مؤدی نسبت به وصول مبلغ صورتحساب فروش نوع (1) یا (2) از طریق دستگاه‌های کارت‌خوان بانکی یا درگاه پرداخت اینترنتی اقدام نماید، به منظور جلوگیری از مطالبه مالیات بر ارزش افزوده مضاعف ناشی از همپوشانی اطلاعات بارگذاری شده، موضوع مورد رسیدگی واقع شود.

5- با عنایت به مفاد ماده (7) قانون پایانه‌های فروشگاهی و سامانه مؤدیان و مفاد تبصره (3) ماده (6) قانون تسهیل تکالیف مؤدیان جهت اجرای قانون پایانه‌های فروشگاهی و سامانه مؤدیان، چنانچه مؤدی نسبت به صدور صورتحساب در سامانه مؤدیان و یا سایر سامانه‌ها از قبیل سامانه جامع تجارت ایران و سامانه ثبت الکترونیکی معاملات نفتی (ثامن) اقدام و متعاقب آن فهرست معاملات مزبور را از طریق سامانه فهرست معاملات موضوع ماده (169) قانون مالیات‌های مستقیم ارسال و یا مجدداً از این بابت صورتحساب الکترونیکی در سامانه مؤدیان صادر نموده باشد، مراتب از حیث عدم احتساب خرید/فروش مضاعف مدنظر قرار گیرد.

6- چنانچه مؤدی نسبت به انتقال ارزش صادرات از ردیف تأیید نشده بارگذاری از سامانه به ردیف تأیید شده خارج از سامانه اقدام نموده باشد، صرفاً از حیث احراز فعالیت صادراتی به منظور اعمال قوانین مرتبط از جمله مفاد ماده (10) قانون مالیات بر ارزش افزوده مورد رسیدگی قرار گیرد. شایان ذکر است مطالبه جرایم موضوع ماده (22) قانون پایانه‌های فروشگاهی و سامانه مؤدیان در خصوص صورتحساب‌های الکترونیکی صادرات تأیید نشده ثبت شده در سامانه مؤدیان موضوعیت ندارد.

7- در اجرای مفاد تبصره (2) ماده (10) قانون مالیات بر ارزش افزوده، استرداد مالیات و عوارض خرید برای صادرات مواد خام و مواد اولیه تولید که در فهرست مربوط به ماده (141) قانون مالیات‌های مستقیم، ذکر شده‌اند ممنوع است. چنانچه مؤدیان به تولید و عرضه توأمان مواد مذکور و سایر کالاها در داخل کشور و یا صادرات آن‌ها اشتغال داشته باشند، مالیات‌های پرداخت شده در مرحله خرید از طریق روش تسهیم یا تخصیص حسب مورد (همانند عرضه توأم کالای مشمول و معاف) قابل محاسبه می‌باشد. آن قسمت از مالیات و عوارض پرداختی مؤدیان که طبق مقررات قانون مذکور قابل تهاتر یا استرداد نیست، در اجرای مفاد تبصره (5) ماده (8) قانون یاد شده به عنوان هزینه قابل قبول مالیاتی موضوع قانون مالیات‌های مستقیم محسوب می‌شود.

8- در معاملات نسیه که در سامانه مؤدیان به تأیید طرفین رسیده است، وفق مفاد تبصره (2) ماده (4) قانون مالیات بر ارزش افزوده، مطالبه مالیات بر ارزش افزوده در دوره مالیاتی وصول وجه معامله انجام خواهد شد. بدیهی است در صورت احراز وصول وجه معاملات نسیه در هر دوره مالیاتی علی‌رغم عدم ثبت دریافت آن در سامانه مؤدیان، مالیات بر ارزش افزوده معاملات مورد نظر از فروشنده قابل مطالبه و وصول می‌باشد. فروشنده مجاز است پس از دریافت ثمن معامله و مالیات و عوارض فروش‌های نسیه، پرداخت مالیات و عوارض مزبور را تا زمان انقضای مهلت استرداد اظهارنامه مالیات بر ارزش افزوده دوره پرداخت، به تأخیر بیندازد.

9- چنانچه خریدار به علت عبور از حد مجاز فروشنده نسبت به رد صورتحساب الکترونیکی صادره اقدام و مبلغ خرید مذکور را در ستون خارج از سامانه درج نموده باشد، با عنایت به ماده (6) قانون پایانه‌های فروشگاهی و سامانه مؤدیان اعتبار مالیاتی خرید مذکور قابل پذیرش نمی‌باشد.

10- با عنایت به مفاد بند (ج) ماده (1) قانون پایانه‌های فروشگاهی و سامانه مؤدیان صرفاً صاحبان مشاغل و اشخاص حقوقی موضوع فصل‌های چهارم و پنجم باب سوم قانون مالیات‌های مستقیم، با رعایت قانون تسهیل تکالیف جهت اجرای قانون مذکور ملزم به صدور صورتحساب الکترونیکی هستند؛ بنابراین اشخاص حقیقی دارای فعالیت کشاورزی موضوع ماده (81) قانون مالیات‌های مستقیم الزامی به صدور صورتحساب الکترونیکی ندارند.

11- با عنایت به مفاد تبصره (2) ماده (14) مکرر قانون پایانه‌های فروشگاهی و سامانه مؤدیان الحاقی طبق ماده (8) قانون تسهیل جهت اجرای قانون مذکور در خصوص اشخاص حقوقی و صاحبان مشاغل که کالا و خدمت با نرخ یکسان مالیات و عوارض ارزش افزوده عرضه و یا ارائه می‌نمایند، رسید دستگاه کارت‌خوان تا پایان سال 1404 به عنوان صورتحساب الکترونیکی تلقی می‌شود.

12- با عنایت به مفاد تبصره (3) بند (الف) ماده (26) قانون مالیات بر ارزش افزوده، مالیات و عوارض پرداختی بابت خرید کالاهای نفتی که به عنوان مواد اولیه اصلی توسط واحدهای تولیدی استفاده نشده است، به عنوان اعتبار مالیاتی لحاظ نشده و قابل استرداد یا تهاتر نمی‌باشد. در چنین مواردی مؤدیان مشمول این حکم می‌بایست مالیات و عوارض پرداختی خود در این رابطه را از طریق ردیف تعبیه شده در جدول (ج) اظهارنامه مالیات بر ارزش افزوده از «جمع مالیات و عوارض ارزش افزوده خرید یا واردات کالاها و خدمات» کسر نمایند؛ بنابراین ادارات امور مالیاتی می‌باید در هنگام رسیدگی، نسبت به عدم پذیرش اعتبار مالیاتی مستنکفین از این حکم قانونی و مطالبه مالیات و عوارض و جرایم مربوطه اقدام نمایند.