رای شماره 577 هیات عمومی دیوان عدالت اداری با موضوع ابطال ماده 59 تعرفه عوارض (ساختمانی،...

شماره 94/32 1395/09/14

بسمه تعالی

جناب آقای جاسبی

مدیرعامل محترم روزنامه رسمی جمهوری اسلامی ایران

با سلام

یک نسخه از رای هیات عمومی دیوان عدالت اداری به شماره دادنامه 577 مورخ 1395/08/25 با موضوع:

«ابطال ماده 59 تعرفه عوارض (ساختمانی، محلی، صنوف) مصوب شورای اسلامی شهر کرمانشاه در سال 1393 درخصوص اخذ عوارض حمل بار معادل 2% وضعیت بارنامه به عنوان عوارض محلی.» جهت درج در روزنامه رسمی به پیوست ارسال می‌گردد.

مدیرکل هیات عمومی و سرپرست هیاتهای تخصصی دیوان عدالت اداری ـ مهدی دربین

تاریخ دادنامه: 1395/08/25 شماره دادنامه: 577 کلاسه پرونده: 94/32

مرجع رسیدگی: هیات عمومی دیوان عدالت اداری

شاکی: آقای سعید دارایی به وکالت از انجمن صنفی شرکت ها و موسسات حمل و نقل کرمانشاه

موضوع شکایت و خواسته: ابطال ماده 59 تعرفه عوارض (ساختمانی، محلی، صنوف) مصوبه شورای اسلامی شهر کرمانشاه در سال 1393

گردش کار: آقای سعید دارایی به وکالت از انجمن صنفی شرکت ها و موسسات حمل و نقل کرمانشاه به موجب دادخواستی ابطال ماده 59 تعرفه عوارض (ساختمانی، محلی، صنوف) مصوبه شورای اسلامی شهر کرمانشاه در سال 1393 در خصوص تعرفه عوارض حمل بار را خواستار شده و در جهت تبیین خواسته اعلام کرده است که:

«ریاست محترم دیوان عدالت اداری

احتراما، اینجانب سعید دارایی ضمن معرفی خویش به عنوان وکیل شکات به استحضار آن عالی مقام می‌رساند: شورای اسلامی شهر کرمانشاه در تعرفه مصوب عوارض سال 1393 بند 59 اقدام به وضع 2% عوارض از کرایه های مندرج در بارنامه‌های شرکت ها و موسسات حمل و نقل حوزه شهر کرمانشاه کرده است که این موضوع مغایر با رای شمـاره 604 هیات عمومی دیوان عدالت اداری در خصوص مـوضوع مشابه در بـرخی شهرهای کشور می‌باشد. بـا استناد به موضوعاتی از قبیل ملی بودن وضع عوارض حمل و نقل، تجمیع عوارض، پرداخت مالیات بر ارزش افزوده از گروه شغلی حمل و نقل و دیگر موارد که مفصلا در رای شماره 604 هیات عمومی به آن استناد شده است درخواست ابطال بند 59 مصوبه شورای شهر کرمانشاه در خصوص اخذ عوارض مورد تمناست.»

متن تعرفه مورد اعتراض به قرار زیر است:

«ماده 59: عوارض حمل بار

معادل 2% صورت وضعیت بارنامه تعیین می‌شود که مسوولیت وصول آن به عهده بنگاه‌های باربری می‌باشد.»

شاکی به موجب لایحه تکمیلی که به شماره 356 ـ 1394/04/03 ثبت دفتر اندیکاتور هیات عمومی شده اعلام کرده است که:

«هیات محترم عمومی دیوان عدالت اداری

با سلام و تحیت

احتراما اینجانب سعید دارایی ضمن معرفی خویش به عنوان وکیل انجمن صنفی شرکت ها و موسسات حمل و نقل کرمانشاه درخواست ابطال پرونده ماده 59 تعرفه عوارض (ساختمانی ـ صنفی ـ صنوف) شهرداری کرمانشاه در سال 1393 که ماده 59 مقرر میدارد معادل 2% صورت وضعیت بارنامه تعیین می‌شود که مسوولیت وصول آن به عهده بنگاه‌های باربری می‌باشد که مستندا به دادنامه 604 پرونده کلاسه 31688 ـ 1389/12/16 صادر شده از هیات عمومی دیوان عدالت اداری ابطال گردیده به شرح دادخواست و پیوست‌های آن تقاضای ابطال ماده 59 از محضر محترمتان مورد تمناست که به صورت اجمالی شرحی به حضور انورتان ایفاد می‌شود.

حسب دادنامه شماره 604 پرونده 31688 صادر شده از هیات عمومی دیوان عدالت اداری اخذ عوارض بر حمل و نقل کالا به میزان2% کرایه حمل در بـارنامه ها را توسط شهرداری ها از شرکت‌های حمـل و نقل بـا درج عوارض در بارنامه‌های صادر شده به نفع شهرداری‌های اهواز، ساوه و شیراز در اخذ عوارض مذکور را ابطال کرده و چنین استدلال کرده اند: نظر به این که حکم مقرر در قوانین فوق‌الذکر بر کسر درصدی از ارزش بارنامه ها و واریز آن به حساب خزانه دلالت بر ملی بودن عوارض مذکور دارد و مصوبات شوراهای اسلامی شهرهای اهواز، ساوه و شیراز در اخذ عوارض حمل و نقل از بارنامه‌های حمل و نقل را به عنوان عوارض محلی خارج از حدود اختیارات شوراهای اسلامی شهر مصرحه در بند 16 ماده 71 قانون تشکیلات، وظایف و انتخابات شوراهای اسلامی کشور و انتخاب شهرداران مصوب 1375/03/01 بوده و مغایر احکام قانونگذاری به شرح فوق‌الاشاره می‌باشد و با اجازه حاصله از ماده 53 الحاقی به آیین دادرسی دیوان عدالت اداری نقض و مصوبات مورد شکایت در اخذ عوارض از بارنامه‌های حمل و نقل کالا به دلایل مارالذکر و مستندا به بند1 ماده 19 و مواد 20 و 22 قانون دیوان عدالت اداری از تاریخ تصویب آن‌ها ابطال می‌شود.»

در پاسخ به شکایت مذکور، رییس شورای اسلامی شهر کرمانشاه به موجب لایحه شماره 2251/ش ـ 1394/08/07 توضیح داده است که:

«مدیر دفتر محترم هیات عمومی دیوان عدالت اداری

سلام علیکم:

احتراما، عطف به ابلاغیه موضوع کلاسه پرونده 94/32 و شماره پرونده 003/94 که در خصوص دادخواست آقای سعید دارایی وکیل انجمن صنفی شرکت ها و موسسات حمل و نقل مبنی بر لغو ماده (59) مصوبه شورای شهر کرمانشاه واصل شده است مراتب ذیل جهت بهره‌برداری تقدیم می‌شود.

1ـ شورای اسلامی شهر کرمانشاه بر پایه بخشی از قانون تشکیلات، وظایف و انتخابات شوراهای اسلامی کشور و انتخاب شهرداران مصوب سال 1375 (بند 16 ماده 71) و دیگر قوانین موضوعه همچون قانون مالیات بر ارزش افزوده وظیفه تصویب لوایح، برقراری یا لغو عوارض محلی و نیز تغییر در نوع و میزان آن را به عهده داشته و به همین خاطر با طی مراحل قانونی پیش بینی شده در این خصوص اقدام می‌نماید که این مهم در جهت تامین درآمد و هزینه آن در راستای ارایه خدمات برای رفاه حال شهروندان که منطبق با اراده قانونگذار می‌باشد صورت می‌پذیرد.

2ـ مصوبات شورای اسلامی شهرها و خاصه شهر کرمانشاه پس از وضع و تصویب به تجویز قانون جهت بررسی در زمینه مغایرت یا عدم مغایرت با شرع و قانون لازمست به تایید مراجع ذی صلاح از جمله فرمانداری‌ها و وزارت کشور رسیده و سپس لازم‌الاجرا گردد که این مهم در خصوص مصوبات این شورا در زمینه وضع 2% عوارض حمل بار انجام و صورت پذیرفته است.

3ـ شورای اسلامی شهر کرمانشاه با لحاظ ماده (59) مصوب خود که تمامی مراحل قانونی را طی کرده است به دلیل تردد و وسایل مختلف حمل و نقل بار در حریم و محدوده قانونی شهر کرمانشاه که مستقیما از جاده و فضاهای ایجاد شده که امکان تردد آن‌ها را میسر می‌سازد و همچنین آلودگی‌های زیست محیطی به وجود آمده مبادرت به وضع عوارض مورد اعتراض کرده که ماهیت محلی داشته است و مبالغ اخذ شده در این خصوص هزینه آسفالت و معابر مورد استفاده این گونه خودروها می‌شود که متفاوت از عوارض وصولی ادارات کل حمل و نقل و پایانه‌های استان‌های کشور می‌باشند.

4ـ از طرفی به نظر می‌رسد استفاده از رای شماره (604) ـ 1389/12/16 صادرشده از هیات محترم عمومی دیوان عدالت اداری به عنوان مستند ابطال ماده (59) مصوب شورای اسلامی شهر کرمانشاه در سال (1393) به دلایل ذیل نمی تواند مورد استناد واقع و مبنای صدور رای دایر بر ابطال مصوبه فوق‌الاشعار شود.

اولا: رای مذکور (604) موید آن است که شهرداری اهواز اشتباها اخذ عوارض مربوط به حمل بار را از اداره حمل و نقل و پایانه‌های استان اهواز مطالبه و اداره مذکور را به عنوان مودی مسوول وصول عوارض یاد شده محسوب می‌نماید که به همین خاطر و با طرح شکایت معاون محترم وزیر راه و ترابری و رییس سازمان راهداری و حمل و نقل جاده‌ای هیات محترم عمومی دیوان در رای شماره (604) خود در مقام رفع ابهامات موجود در خصوص نحوه اخذ عوارض مزبور و مودی آن مبادرت به صدور رای دایر بر ابطال مصوبه فوق‌الذکر می‌نماید.

ثانیا: استفاده از رای مذکور در جهت ابطال مصوبه شهر کرمانشاه به دلیل عدم وحدت در اصحاب دعوی و موضوع قابل استناد نبوده و نمی تواند مورد لحاظ واقع شده و اثر رای مذکور را به مصوبه مورد اعتراض (ماده 59 مصوب شورای شهر کرمانشاه) که معادل 2% صورت وضعیت بارنامه تعیین شده را مشخص و مسوولیت وصول آن را به عهده بنگاه‌های باربری گذاشته تسری داد زیرا دستگاه‌های باربری مشغول به فعالیت در حریم و محدوده سطح شهر کرمانشاه عملا وجوه مذکور را به حساب خود وصول و تکلیفی در واریز مبالغ فوق به حساب خزانه ندارند.

لذا با عنایت به موارد معنونه در لایحه تقدیمی تقاضای رسیدگی شایسته در رد دعوای مذکور مورد استدعاست.»

هیات عمومی دیوان عدالت اداری در تاریخ 1395/08/25 با حضور رییس و معاونین دیوان عدالت اداری و روسا و مستشاران و دادرسان شعب دیوان تشکیل شد و پس از بحث و بررسی با اکثریت آرا به شرح زیر به صدور رای مبادرت کرده است.

رای هیات عمومی

به موجب حکم مقرر در ذیل تبصره 4 ماده واحده قانون اصلاح قانون تاسیس شرکت سهامی خاص پایانه‌های عمومی وسایل نقلیه باربری مصوب سال 1374، یک درصد ارزش بارنامه‌های صادر شده در سراسر کشور توسط شرکت مذکور وصول و به حساب خزانه واریز می‌گردد و صد در صد وجوه واریزی به عنوان منابع تامین اعتبار بر اساس بودجه سالانه، جهت توسعه و احداث پایانه‌های جدید یا مجتمع‌های خدمات رفاهی بین راهی در اختیار شرکت سهامی خاص پایانه‌های عمومی وسایل نقلیه باربری قرار می‌گیرد و مطابق بند (ز) تبصره 32 قانون بودجه سال‌های 1378 و 1377، یک درصد فوق‌الذکر، دو درصد افزایش یافته و حسب بند الف ماده 132 قانون برنامه سوم توسعه اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی جمهوری اسلامی ایران به سازمان حمل و نقل جاده‌ای کشور اجازه داده شده تا پس از تعیین میزان عوارض حمل کالا و تصویب آن توسط شورای اقتصاد، نسبت به اخذ این عوارض و واریز آن به حساب خزانه داری کل اقدام نماید. نظر به این که حکم مقرر در قوانین فوق‌الذکر بر کسر درصدی از ارزش بارنامه ها و واریز آن به حساب خزانه، دلالت بر ملی بودن عوارض مذکور دارد و ماده 59 تعرفه عوارض مصوب شورای اسلامی شهر کرمانشاه در سال 1393 در اخذ عوارض حمل بار معادل 2% وضعیت بارنامه به عنوان عوارض محلی، خلاف قانون و خارج از حدود اختیارات مرجع وضع می‌باشد و به استناد بند 1 ماده 12 و ماده 88 قانون تشکیلات و آیین دادرسی دیوان عدالت اداری مصوب سال 1392 ابطال می‌شود.

رییس هیات عمومی دیوان عدالت اداری ـ محمدکاظم بهرامی