مورخ: 1399/12/10
شماره: 9800046
آرا هیات عمومی دیوان عدالت
رای شماره 1712 هیات عمومی دیوان عدالت اداری با موضوع: ابطال تبصره 3 از ماده 15 از دفترچه عوارض سال 1395 مصوب شورای اسلامی شهر قدس
مرجع تصویب : هیات عمومی دیوان عدالت اداری شنبه 4 اردیبهشت 1400
شماره ویژه نامه : 1398 سال هفتاد و هفت شماره 22165

رای شماره 1712 هیات عمومی دیوان عدالت اداری با موضوع: ابطال تبصره 3 از ماده 15 از دفترچه عوارض سال 1395 مصوب شورای اسلامی شهر قدس

شماره 9800046 1399/12/10

بسمه تعالی

جناب آقای اکبرپور

رییس هیات مدیره و مدیرعامل محترم روزنامه رسمی جمهوری اسلامی ایران

یک نسخـه از رای هیـات عمـومی دیـوان عـدالت اداری بـه شمـاره دادنـامه 9909970905811712 مورخ 1399/11/14 با موضوع: «ابطال تبصره 3 از ماده 15 از دفترچه عوارض سال 1395 مصوب شورای اسلامی شهر قدس» جهت درج در روزنامه رسمی به پیوست ارسال می‌گردد.

مدیرکل هیات عمومی و هیاتهای تخصصی دیوان عدالت اداری ـ مهدی دربین

مرجع رسیدگی: هیات عمومی دیوان عدالت اداری

شاکی: آقای محمد دهبالایی

موضوع شکایت و خواسته: ابطال ماده 15 از دفترچه عوارض سال 1395 مصوب شورای اسلامی شهر قدس

گردش کار: شاکی به موجب دادخواستی ابطال تبصره 3 از ماده 15 از دفترچه عوارض سال 1395 مصوب شورای اسلامی شهر قدس را خواستار شده و در جهت تبیین خواسته اعلام کرده اند که:

«ریاست محترم دیوان عدالت اداری

سلام علیکم

احتراما اینجانب محمد دهبالایی مالک پلاک ثبتی به شماره 2014/16 و 2013/16 واقع در بخش مرکزی شهر قدس به نشانی اسماعیل آباد، جنب خانه سالمندان، جمعا به مساحت 900 مترمربع که از شهرداری تقاضای صدور پروانه دیوارکشی ملک به منظور حراست از ملک و محصور نمودن آن را نمودم که متاسفانه شهرداری علاوه بر اخذ عوارض متعلقه دیوارکشی صدور پروانه را منوط به پرداخت مبلغی تحت عنوان ارزش افزوده ملک حاصل از دیوارکشی نموده است که اخذ این مبلغ از آنجایی که مغایر با ضوابط و مقررات موضوعه می‌باشد و از سویی خلاف حکم مقرر در ماده 50 از قانون مالیات بر ارزش افزوده است و شهرداری نیز هیچ گونه جهت قانونی برای اخذ این مبلغ را نداشته و فی‌الواقع و نفس الامر و در ما نحن فیه اخذ چنین وجهی اکل بالباطل است. چرا که اخذ هرگونه وجهی بایستی در حدود ضوابط قانونی و در راستای حکم مقنن باشد و مقنن چنین تجویزی در خصوص اخذ عوارض تحت عنوان ارزش افزوده ناشی از دیوارکشی ندارد. چرا که ارزش افزوده احتمالی در اثر عملیات شهرداری نمی باشد که شهرداری بتواند از بابت آن وجهی اخذ کند و چنانچه عملیات عمرانی شهرداری باعث ارزش افزوده می شد محملی برای مبحث موضوع مبحوث فیه نبود اما در ما نحن فیه عملی از سوی شهرداری صورت نمی گیرد که بتواند مدعی ارزش افزوده ناشی از عملش باشد و صرف صدور پروانه دلیلی بر این مدعی نیست چرا که مستند به بند 24 ماده 55 و نیز صدور ماده صد قانون شهرداری صدور پروانه در محدوده قانونی و حریم شهر از وظایف ذاتی شهرداری است که شهرداری نیز از این باب اقدام به اخذ عوارض متعلقه قانونی نموده است و اخذ وجوه اضافی تحت عنوان ارزش افزوده محملی نداشته و خلاف قانون است که مستدعی است نسبت به الزام استرداد مبلغ دریافتی تحت عنوان ارزش افزوده از سوی شهرداری قدس و رای مقتضی مبنی بر بی حقی شهرداری صادر و رای بر ابطال تعرفه عوارض شهرداری را امر به ابلاغ نمایید. قبلا از مساعدت و بذل توجه شما کمال تشکر را دارم.»

شاکی پیرو ابلاغ اخطاریه رفع نقص صاره از دفتر هیات عمومی به موجب لایحه‌ای که به شماره 98ـ46ـ3 مورخ 1398/01/29 ثبت شده است اعلام کرده است:

«ریاست محترم شعبه 12 بدوی دیوان عدالت اداری

سلام علیکم

احتراما عطف به پیامک رفع نقص صادره به استحضار عالی می‌رساند برابر تبصره 3 از بند 15 دفترچه عوارض سال 1395 شهرداری قدس مورد تصویب شورای اسلامی شهر قدس مقرر گردیده از املاکی که تقاضای احداث بنا یا دیوارکشی دارند برابر فرمول مندرج، عوارض ارزش افزوده ناشی از دیوارکشی اخذ گردد. همانگونه که مستحضرید شهرداری به جهت صدور پروانه تمامی عوارض متعلقه را دریافت می‌کنند. لهذا تخصیص هرگونه عوارض جدید مغایر با قوانین موضوعه و فاقد وجاهت قانونی است. بنا علی هذا تقاضای صدور حکم شایسته به نقض این قسمت از مصوبه فوق مورد استدعاست.»

متن مقرره مورد اعتراض به شرح زیر است:

«15ـ عوارض دیوارکشی:

تبصره 3: در اجرای قانون حفظ و حراست اراضی، باغات و کشاورزی چناچه مودی از طریق مراجع قانونی و جهاد کشاورزی موفق به اخذ دیوارکشی به منظور حفظ اراضی کشاورزی و باغات باشد با اخذ عوارض قانونی اقدام گردد و ارزش افزوده ناشی از دیوارکشی با 3p که حداقل آن کمتر از 150000 ریال نباشد اقدام گردد.»

در پاسخ به شکایت مذکور، شهردار شهر قدس به موجب لایحه شماره 18696/3 ـ 1396/08/14 توضیح داده است که:

«ریاست محترم هیات عمومی دیوان عدالت اداری

با توجه به اینکه شاکی پرونده ادعای عدم رعایت ماده 50 قانون مالیات بر ارزش افزوده در تصویب عوارض شهرداری را نموده است به استحضار می‌رساند ماده 50 قانون اخیرالذکر ناظر بر مواردی است که مقنن در نفس این قانون برای آن تعیین تکلیف و پیش بینی نموده است. چرا که به صراحت بیان می‌دارد: «... که در این قانون، تکلیف مالیات و عوارض آن معین شده است...» و فی‌الواقع مقنن در مقام بیان امکان تعیین عوارض در مواردی که تکلیف آن در قانون مالیات بر ارزش نشده می‌باشد که این مهم از مفهوم ماده 50 مفید معناست و اینگونه به موضوعات حال آنکه عوارض قابل پیوستی که در دفترچه عوارض به تصویب رسیده و مبنای محاسبه قرار می‌گیرد به هیچ وجه در قانون مالیات بر ارزش افزوده برای آن تعیین تکلیف نشده و صرفا عوارض محلی بوده که با توجه به مفهوم ماده 50 وضع آن صحیح و پس از تصویب شورای اسلامی شهر با رعایت مفاد مندرج در سایر قوانین از جمله قانون تشکیلات، وظایف و انتخابات شورای اسلامی شهرها و انتخاب شهرداران و نیز رعایت سایر قوانین موضوعه و در حدود قوانین به تصویب رسیده و جهت وصول به شهرداری ابلاغ شده است. لذا با توجه به اصل صحت، مندرجات دفترچه عوارض و مصوبه شورای اسلامی شهر را که با رعایت قانون و تشریفات قانونی ابلاغ شده است، باید حمل بر صحت نموده و با توجه به اینکه در خصوص مفاد آن در قانون مالیات بر ارش افزوده مخالفتی دیده نمی شود و مقنن نسبت به تعیین تکلیف به نحو صریح و یا ضمنی ننموده لذا مغایرتی در این خصوص با قانون مذکور وجود نداشته و مصوبه شورا ظهور در صحت دارد. بنابراین با عنایت به مندرجات و توضیحات فوق رد دعوی خواهان مورد استدعاست.»

هیات عمومی دیوان عدالت اداری در تاریخ 1399/11/14 با حضور معاونین دیوان عدالت اداری و روسا و مستشاران و دادرسان شعب دیوان تشکیل شد و پس از بحث و بررسی با اکثریت آرا به شرح زیر به صدور رای مبادرت کرده است.

رای هیات عمومی

وظیفه و تکلیف شهرداری در ماده 100 قانون شهرداری ها در خصوص اراضی غیر محصور و رها شده مشخص شده و می‌توانند در مرحله اول به مالک اخطار کنند که اراضی را محصور نمایند و از حیث زیست محیطی پاکسازی کنند و در صورت عدم اجرا، شهرداری مکلف است اراضی را به نحو مناسبی محصور و هزینه‌های آنرا از مالکین دریافت نماید و با توجه به اینکه مالکین این اراضی طبق ماده 2 قانون نوسازی و عمران شهری عوارض نوسازی پرداخت نمایند و با توجه به هیات عمومی دیوان عدالت اداری طی آرای شماره 566 ـ 1387/08/19، 185 ـ 1391/11/13 و 1309 ـ 1395/12/10 اخذ این گونه عوارض را مغایر قانون و خارج از اختیارات دانسته است، بنابراین تبصره 3 ردیف 15 تحت عنوان عوارض دیوارکشی از تعرفه عوارض سال 1395 شهرداری قدس مغایر قانون و خارج از حدود اختیارات قانونی شورای اسلامی است و مستند به بند 1 ماده 12 و ماده 88 قانون تشکیلات و آیین دادرسی دیوان عدالت اداری مصوب سال 1392 ابطال می‌شود.

رییس هیات عمومی دیوان عدالت اداری

معاون قضایی دیوان عدالت اداری ـ مرتضی علی اشراقی