رای شماره 26 هیات عمومی دیوان عدالت اداری با موضوع ابطال مصوبه شماره 30604ـ 1391/10/17 و اصلاحی 452/94/ص...

شماره هـ/95/396 1396/02/06

بسمه تعالی

جناب آقای جاسبی

مدیرعامل محترم روزنامه رسمی جمهوری اسلامی ایران

با سلام

یک نسخه از رای هیات عمومی دیوان عدالت اداری به شماره دادنامه 26 مورخ 1396/01/15 با موضوع:

«ابطال مصوبه شماره 30604ـ 1391/10/17 و اصلاحی 452/94/ص ـ 1394/02/10 شورای اسلامی شهر شیراز مبنی بر اعطا معافیت از پرداخت عوارض به کارکنان شهرداری» جهت درج در روزنامه رسمی به پیوست ارسال می‌گردد.

مدیرکل هیات عمومی و سرپرست هیاتهای تخصصی دیوان عدالت اداری ـ مهدی دربین

تاریخ دادنامه: 1396/01/15 شماره دادنامه: 26 کلاسه پرونده: 95/396

مرجع رسیدگی: هیات عمومی دیوان عدالت اداری

شاکی: سازمان بازرسی کل کشور

موضوع شکایت و خواسته: ابطال مصوبه‌های شماره 30604/ش الف س ـ 1391/10/17 و 452/94/ص ـ 1394/02/10 شورای اسلامی شهر شیراز

گردش کار: معاون حقوقی و نظارت همگانی سازمان بازرسی کل کشور به موجب شکایتنامه شماره 35775 ـ 1395/02/27 ابطال مصوبه‌های شماره 30604/ش الف س ـ 1391/10/17 و 452/94/ص ـ 1394/02/10 شورای اسلامی شهر شیراز را خواستار شده و در جهت تبیین خواسته اعلام کرده است که:

«حضرت حجت‌الاسلام والمسلین جناب آقای بهرامی

رییس محترم دیوان عدالت اداری

سلام علیکم

احتراما، به پیوست تصویری از گزارش اداره کل بازرسی استان فارس و مستندات مرتبط با آن راجع به مغایرت مصوبات شورای اسلامی شهر شیراز با قوانین و مقررات موضوعه که در کمیسیون تطبیق مصوبات دستگاه‌های اداری با قانون این سازمان مورد بررسی و تایید قرار گرفته است، ارسال می‌گردد به حکایت گزارش مزبور:

شورای اسلامی شهر یاد شده به موجب مصوبه شماره 30604ـ 1391/10/17 که با اصلاحات و الحاقاتی مجددا طی شماره 452/94/ص ـ 1394/02/10 تصویب گردیده است دستورالعمل حمایتی از کارکنان شهرداری در مورد اخذ پروانه ساختمانی، تسهیلات معافیت از پرداخت حداکثر به میزان یکصد و پنجاه میلیون ریال برای کارکنان رسمی و قراردادی بازنشستگان شهرداری و نیز سیصد و پنجاه میلیون ریال معافیت از پرداخت عوارض برای شاغلین دارای سابقه مدیریت و در پست‌های مدیریت شهرداری صادر نموده است در حالی که مصوبه‌های موصوف بر خلاف بند 9 اصل 3 قانون اساسی می‌باشد که دولت را مکلف به رفع تبعیضات ناروا و نیز ایجاد امکانات عادلانه برای همه و در تمام زمینه‌های مادی و معنوی نموده است، ضمن آن که مصوبه‌های موصوف مغایر با تبصره 3 ماده 50 قانون مالیات بر ارزش افزوده می‌باشد که مقرر داشته است: «قوانین و مقررات مربوط به اعطای تخفیف یا معافیت از پرداخت عوارض یا وجوه به شهرداری ها و دهیاری‌ها ملغی می‌گردد».

بنا به مراتب مصوبه‌های شماره 30604ـ 1391/10/17 و 452/94/ص ـ 1394/02/10 شورای اسلامی شهر شیراز که به موجب آن شهرداری شیراز اقدام به ارایه معافیت‌هایی از 000/000/150 ریال تا 000/000/300 در پرداخت عوارض پروانه ساختمانی مختص به کارکنان و بازنشستگان شهرداری شهر مزبور نموده است از مصادیق تبعیض ناروا و مغایر با مواد قانونی یاد شده و خارج از حدود اختیارات واضع تشخیص می‌گردد.

خواهشمند است دستور فرمایید در اجرای تبصره (2) ماده (2) قانون تشکیل این سازمان موضوع در هیات عمومی آن دیوان مطرح و به طور فوق‌العاده و خارج از نوبت مورد رسیدگی قرار گیرد.»

متن مصوبات مورد اعتراض به قرار زیر است:

الف) مصوبه شماره 30604/ش الف س ـ 1391/10/17

«برادر گرامی جناب آقای جواد زرین کلاه

فرماندار محترم شهرستان شیراز

با سلام

احتراما، نامه شماره 1/914620895 ـ 1391/09/22 شهرداری مثبوت به شماره 30604ـ 1391/09/25 دبیرخانه شورا در خصوص تسهیلات جهت کارکنان شهرداری، ارسالی از کمیسیون برنامه و بودجه شورا، در دویست و هفتاد و ششمین جلسه علنی مورخ 1391/10/17 شورای اسلامی شهر شیراز مطرح و مستند به وظایف مندرج در ماده 76 (71 سابق) اصلاحی قانون شوراها و پیرو مصوبه 16142ـ 1389/04/01، با لایحه اصلاحی حمایت از کارکنان شهرداری شامل 5 تبصره و 4 بند به شرح پیوست ممهور به مهر شورا موافقت گردید. خواهشمند است مستند به مواد 83 و 94 اصلاحی قانون تشکیلات، وظایف و انتخابات شوراهای اسلامی مصوب 1375/03/01 مصوبه مذکور را بررسی و نتیجه را به این شورا اعلام نمایید.»

ب) مصوبه شماره 452/94/ص ـ 1394/02/10

«نامه‌های شماره 61213/93ـ 1393/03/07 و شماره 47882/93ـ 1393/12/18 شهرداری شیراز در خصوص شفاف سازی و تعادل بخشی به مصوبه شماره 30604ـ 1391/10/20 موضوع تسهیلات به مدیران، کارشناسان و بازنشستگان شهرداری در زمان اخذ پروانه ساختمانی پس از وصول و ثبت به ترتیب به‌شماره‌های 1507/93ـ 1393/03/08 و 8973/93/و ـ 1393/12/18 دبیرخانه شورا موضوع در کمیسیون برنامه و بودجه، امور حقوقی و املاک شورا بررسی و تصمیم کمیسیون در نود و چهارمین جلسه علنی شورای اسلامی شهر شیراز مورخ 1394/02/07 با حضور 18 نفر از اعضا شورا مطرح و مستند به ماده 71 اصلاحی قانون شوراها و با 18 رای موافق مصوبه شماره 30604ـ 1391/10/20 به شرح ذیل اصلاح و 2 تبصره 7 و 6 به مصوبه مذکور الحاق می‌گردد:

تبصره 2 اصلاحی:

تعریف مدیر: مدیر به افرادی اطلاق می‌گردد:

الف) در پست‌های مدیریتی مصوب شهرداری حداقل 2 سال سابقه کار داشته و در زمان استفاده از این معافیت در پست مدیریتی شهرداری مشغول به کار باشند.

ب) افرادی که از تاریخ 1391/01/01 به مدت 2 سال سابقه مدیریت داشته و در زمان استفاده از این معافیت نیز در شهرداری مشغول به کار باشند.

تبصره 6 الحاقی: در راستای جبران بخشی از تورم سالانه، به ازای هر سال به میزان 15% به سقف معافیت مندرج در متن دستورالعمل و تبصره 1 آن اضافه می‌شود و مبالغ تسهیلات مذکور از ردیف 1020516 (خدمات رفاهی کارکنان) قابل پرداخت و اعمال می‌باشد.

تبصره 7 الحاقی: مشمولین دستورالعمل حمایتی از کارکنان شهرداری می‌توانند معادل مبالغ مذکور به صورت وجه نقد جهت خرید ساختمان مسکونی هزینه و پس از ارایه سند رسمی خرید ساختمان به شهرداری، از محل ردیف 1020516 (خدمات رفاهی کارکنان) وفق مندرجات مصوبه توسط شهرداری قابل پرداخت و اعمال می‌باشد.»

در پاسخ به شکایت مذکور، نایب رییس شورای اسلامی شهر شیراز به موجب لایحه شماره 4275/95/ص ـ 1395/08/02 توضیح داده است که:

«احتراما، عطف به پرونده کلاسه 95/396 در خصوص دادخواست سازمان بازرسی کل کشور به طرفیت شورای اسلامی شهر شیراز مبنی بر تقاضای ابطال مصوبه شماره 30604ـ 1391/10/17 دفاعیات این شورا به شرح ذیل حضور حضرتعالی و قضات دیوان معروض می‌گردد:

1ـ تبصره 2 ماده 2 قانون تشکیل سازمان بازرسی کل کشور منحصر به گزارشات سازمان در خصوص آیین‌نامه، تصویب‌نامه ها و دستورالعمل‌های خلاف قانون صادره از طرف ادارات و سازمان‌های مندرج درماده 2 است که شورای اسلامی شهر از مصادیق مندرج در این ماده نمی باشد و مصوبات شوراهای اسلامی شهر، آیین‌نامه و تصویب‌نامه یا بخشنامه تلقی نمی گردند تا مشمول تبصره فوق‌الذکر گردند.

2ـ قانونگذار به استناد ماده 80 قانون تشکیلات، وظایف و انتخابات شوراهای اسلامی کشور و انتخاب شهرداران شورا مرجع خاصی را جهت تطبیق مصوبات شورا با قانون پیش بینی نموده است که متعاقب آن مصوبه معترض عنه به مرجع ذی‌صلاح ارسال و به دلیل عدم مغایرت مصوبه مذکور با قانون از سوی فرمانداری تایید و ابرام گردیده.

3ـ مصوبه شماره 306040 ـ 1391/10/17 و مصوبه شماره 452/94/ص ـ 1394/02/10 شورای اسلامی شهر تحت عنوان دستورالعمل حمایت از کارکنان شهرداری به تصویب رسیده است که طی آن اجازه داده می‌شود به کارکنان شهرداری مبالغی در زمان اخذ پروانه ساختمانی یا تحت عنوان هزینه خرید یا ساخت مسکن از محل اعتباراتی که در بودجه سالیانه شهرداری پیش بینی گردیده است منظور و پرداخت گردد. لازم به ذکر است شهرداری نیز همانند سایر دستگاه‌های اجرایی دارای سرفصل تسهیلات رفاهی کارکنان بوده و مبالغ موضوع مصوبه از محل سرفصل‌های مذکور پرداخت می‌گردد و هر ساله در ردیف بودجه جبران و جایگزین می‌گردد.

4ـ پرداخت تسهیلات مورد نظر در راستای اجرای قوانین جاری از جمله تبصره 3 ماده 36 قانون کار «که کارفرمایان را به پرداخت مزایای رفاهی و انگیزشی و تامین هزینه مسکن موظف نموده است» و همچنین ماده 149 قانون مذکور «که کارفرمایان را مکلف نموده است به صورت مستقیم با کارگران فاقد مسکن جهت تامین خانه شخصی مناسب همکاری نمایند». به تصویب شورای اسلامی رسیده است.

5 ـ برخلاف اعتقاد سازمان محترم بازرسی این تسهیلات تخفیف عوارض نمی باشد بلکه تسهیلاتی است که در راستای قوانین مندرج در بند 4 به کارگران و کارمندان زحمتکش شهرداری که شبانه روز در جهت خدمات رسانی به شهروندان تلاش می‌کنند، اعطا گردیده.

6 ـ سازمان بازرسی مصوبه شورا را مغایر با بند 9 اصل 3 قانون اساسی که قانونی عام و کلی و مشتمل بر عبارات کلی می‌باشد دانسته و این موضوع به عنوان تن ها دلیل غیرقانونی بودن مصوبه ذکر شده است کما اینکه در بسیاری از اصول قانون اساسی از جمله اصل 43 بر پاسخ به نیازهای اساسی مانند تامین مسکن تاکید شده است وکلیه بخش ها باید جهت تامین این نیازها در حیطه کاری خود بخشی از آن‌ها را پوشش دهند، که در پاسخ به ادعای آن سازمان قابل توضیح است که اولا: اصل 3 قانون اساسی وظایف دولت را در نیل به اهداف مندرج در اصل 2 برشمرده و در آن دولت را موظف نموده است تبعیضات ناروا را رفع و امکانات عادلانه برای همه را در تمام زمینه‌های مادی و معنوی در کل کشور گسترش دهد و ملاحظه می‌گردد اصل مذکور به هیچ عنوان این وظیفه را به شهرداری ها که موسسات عمومی غیردولتی هستند محول نکرده است. ضمن اینکه مساعدت و کمک دستگاه‌های اجرایی به کارکنان خود را نمی توان مصداق تبعیض ناروا دانست. ثانیا: تسهیلاتی که شورای اسلامی شهر در جهت رفع محرومیت‌های کارکنان و کارگران زحمتکش شهرداری از بودجه شهرداری و در راستای قوانین جاری اعطا نموده است از مصادیق تبعیض ناروا نمی باشد کما اینکه کلیه کارفرمایان، ادارات، سازمان ها جهت تشویق و ایجاد انگیزه در کارکنان خود تسهیلاتی را در اختیار آن‌ها می گذارند و این عین عدالت است نه تبعیض. ثالثا: چنانچه ادعای سازمان بازرسی در مورد تبعیض آمیز بودن تسهیلات رفاهی را درست بدانیم در این صورت پرداخت حقوق و مزایایی که کارمندان دریافت می‌نمایند را نیز می‌توان از مصادیق تبعیض ناروا دانست زیرا که بسیاری از اقشار جامعه بیکار هستند و حقوقی دریافت نمی کنند. رابعا: شهرداری بخش کوچکی از حاکمیت محسوب می‌شود نه دولت و تسهیلاتی را که در چارچوب مقررات و بودجه مصوب سالانه شهرداری به کارکنان اعطا می‌کند. کاملا معقول، قانونی و در مسیر عدالت اجتماعی و رفع محرومیت و کمک جهت خانه دار شدن قشر عظیمی از آحاد این جامعه می‌باشد.

لذا با عنایت به مراتب فوق تقاضای رد شکایت شاکی و صدور رای شایسته را دارد تا شورا و شهرداری قادر به ارایه خدمات بیشتر به کارکنان شهرداری باشند تا این قشر زحمتکش نیز بتوانند بدون دغدغه مسکن، خدمات عمومی را به همشهریان خویش ارایه نمایند.»

هیات عمومی دیوان عدالت اداری در تاریخ 1396/01/15 با حضور رییس و معاونین دیوان عدالت اداری و روسا و مستشاران و دادرسان شعب دیوان تشکیل شد و پس از بحث و بررسی با اکثریت آرا به شرح زیر به صدور رای مبادرت کرده است.

رای هیات عمومی

نظر به اینکه مقنن در تبصره 3 ماده 50 قانون مالیات بر ارزش افزوده مصوب سال 1387 قوانین و مقررات مربوط به اعطا تخفیف یا معافیت از پرداخت عوارض یا وجوه به شهرداری ها و دهیاری‌ها را لغو کرده است، بنابراین مصوبه شماره 30604ـ 1391/10/17 و اصلاحی 452/94/ص ـ 1394/02/10 شورای اسلامی شهر شیراز مبنی بر اعطا معافیت از پرداخت عوارض به کارکنان شهرداری مغایر قانون است و از حدود اختیارات شورای اسلامی شهر شیراز خارج می‌باشد و مستند به بند 1 ماده 12 و ماده 88 قانون تشکیلات و آیین دادرسی دیوان عدالت اداری مصوب سال 1392 ابطال می‌شود.