رای شماره 1710 هیات عمومی دیوان عدالت اداری با موضوع: ابطال تبصره 5 تعرفه عوارض شماره 13 شورای...

شماره 9802612 1399/12/10

بسمه تعالی

جناب آقای اکبرپور

رییس هیات مدیره و مدیرعامل محترم روزنامه رسمی جمهوری اسلامی ایران

یک نسخـه از رای هیـات عمـومی دیـوان عـدالت اداری بـه شمـاره دادنـامه 9909970905811710 مورخ 1399/11/14 با موضوع: «ابطال تبصره 5 تعرفه عوارض شماره 13 شورای اسلامی شهر گرمدره از تاریخ تصویب» جهت درج در روزنامه رسمی به پیوست ارسال می‌گردد.

مدیرکل هیات عمومی و هیاتهای تخصصی دیوان عدالت اداری ـ مهدی دربین

مرجع رسیدگی: هیات عمومی دیوان عدالت اداری

شاکی: آقای علی محمد صادقی

موضوع شکایت و خواسته: ابطال تبصره 5 تعرفه عوارض شماره 13 شورای اسلامی شهر گرمدره

گردش کار: شاکی به موجب دادخواست و لایحه تکمیلی ابطال تبصره 5 تعرفه عوارض شماره 13 شورای اسلامی شهر گرمدره را خواستار شده و در جهت تبیین خواسته اعلام کرده است که:

«احتراما به استحضار می رسانم شورای اسلامی گرمدره طی مصوبه‌ای که در اختیار اینجانب و سایر شهروندان نیز قرار نگرفته (که به موجب تبصره 2 ماده 20 قانون تشکیلات و آیین دادرسی دیوان عدالت اداری استعلام آن مورد درخواست است) اقدام به تعیین عوارض ارزش افزوده ناشی از تغییر کاربری می‌نماید و موجبات تضییع حق را فراهم آورده است. در فرم تعرفه شماره 13 در فرمول و نحوه محاسبه عوارض درج گردیده معادل 50% ارزش افزوده ناشی از تغییر یا تعیین کاربری طبق نظریه کارشناس عمل شود و در تبصره 1 آن به صراحت عنوان شده شهرداری مکلف است از کلیه کاربری‌هایی که در اثر تصویب طرح جامع تفصیلی با طرح مصوب قبلی به کاربری مسکونی تغییر یافته یا می یابند عوارض وصول گردد. در همین راستا موضوع پرونده اینجانب عطف به نامه شماره 8571/60 ـ 1396/07/30 به کارشناس رسمی دادگستری ارجـاع گردیده که به جهت مغایر بودن با قانون مورد تمکین بنده قرار نگرفته. علی ای حال چنانچه مستحضرید اخذ عوارض ناشی از تغییر کاربری به موجب آرا متعدد هیات عمومی دیوان عدالت اداری از جمله 354 الی 358 ـ 1380/11/14، 1836 و 1837 ـ 1397/11/09 و 2050 ـ 1397/11/23 و... غیرقانونی تشخیص داده شده و مصوبات در این خصوص ابطال گردیده و بر اساس ماده 92 قانون تشکیلات و آیین دادرسی دیوان عدالت اداری چنانچه مصوبه‌ای در هیات عمومی دیوان عدالت اداری ابطال گردد، رعایت مفاد رای هیات عمومی در مصوبات بعدی، الزامیست مع الاسف طرف شکایت بدون در نظر گرفتن قوانین جاریه کشور اقدام به تصویب مصوبه‌ای غیر قانونی نموده و موجبات تضییع حقوق اینجانب و عامه مردم را فراهم آورده لذا با عنایت به موارد معنونه و مدارک پیوستی اجابت خواسته به شرح ستون خواسته وفق مواد 10 و 11 قانون تشکیلات و آیین دادرسی دیوان عدالت اداری و مستندا به مواد 13 و بند 1 ماده 12 و مواد 88 و 92 قانون تشکیلات و آیین دادرسی دیوان عدالت اداری مصوب سال 1392 و نیز برای جلوگیری از اخذ عوارض غیر قانونی شهرداری گرمدره مبنی بر ابطال مصوبه تعیین عوارض ارزش افزوده ناشی از تغییر کاربری، از زمان تصویب و خارج از نوبت خواستارم.»

متن مقرره مورد اعتراض به شرح زیر است:

«تعرفه شماره 13:

تبصره 5: در صورت هرگونه تخلف ساختمانی توسط مالک یا مالکین یا نماینده قانونی مبنی بر احداث بنا در کاربری غیر و طرح آن در کمیسیون‌های ماده صد شهرداری و صدور رای بر ابقا توسط کمیسیون‌های مربوطه و موافقت کمیسیون‌های ماده 5 یا کارگروه امور زیربنایی شهرداری می‌بایستی نسبت به وصول ارزش افزوده ناشی از تغییر کاربری یا تعیین کاربری طبق فرمول بند (ج) اقدام نماید.»

رییس شورای اسلامی شهر گرمدره به موجب لایحه شماره 1339/ش/98 ـ 1398/11/14 توضیح داده است که:

«احتراما بازگشت به نسخه دوم دادخواست آقای علی محمد صادقی به شماره پرونده 9809980905802033 ـ 1398/09/04 ابلاغی در تاریخ 1398/10/16 به شورای اسلامی شهر گرمدره مبنی بر ابطال مصوبه تعیین عوارض ارزش افزوده ناشی از تغییر کاربری به استحضار می‌رساند ملک شاکی واقع در حریم شهر و فاقد کاربری بوده که نامبرده اقدام به ساخت و ساز غیرمجاز و تبدیل کاربری به صنعتی ـ اداری نموده، به همین منظور پرونده به کمیسیون ماده صد قانون شهرداری ها ارجاع و اعضای کمیسیون به جهت کمک به تولیدکننده، به استناد تبصره 3 ماده صد قانون مرقوم اقدام به اصدار رای مبنی بر جریمه نموده اند. در رابطه با ادعای دیگر شاکی مبنی بر غیرقانونی بودن اخذ عوارض متعلقه، همان گونه که حضرت عالی مستحضرند با عنایت به اهمیت خدمات رسانی مطلوب به شهروندان در مواد متعددی از قوانین موضوعه کشور، بر لزوم اخذ عوارض متنوع در سطح شهر یا منطقه، البته با ملحوظ نمودن ضوابط و شرایط مصرح در آن قوانین تاکید گردیده که از آن جمله می‌توان به بند 16 ماده 71 قانون تشکیلات، وظایف و انتخابات شوراهای اسلامی کشور و انتخاب شهرداران مصوب 1375/03/01 و اصلاحات بعدی آن و ماده 85 از همان قانون، مواد 42 و 43 قانون مالیات بر ارزش افزوده مصوب 1387/02/17، مواد 13 و 28 از قانون نوسازی و عمران شهری و تباصر مربوطه مصوب 1347/09/07 با اصلاحات بعدی، تبصره 1 ماده 50 قانون مالیات بر ارزش افزوده مصوب 1387/02/17 مجلس شورای اسلامی و لایحه موسوم به قانون تجمیع عوارض مصوب 1381/09/19 و موارد دیگری از جمله بند (الف) ماده 174 قانون برنامه پنجساله پنجم توسعه جمهوری اسلامی ایران اشاره نمود که همگی به صلاحیت و اختیار شوراهای اسلامی شهر در وضع و تعیین عوارض متناسب و قانونی به خصوص ارزش افزوده اذعان نموده اند.

در خصوص شکایت شاکی مبنی بر ابطال تعرفه شورای اسلامی شهر گرمدره در مورد وضع عوارض ارزش افزوده تغییر کاربری، آرای صادره از دیوان عدالت اداری که به عنوان دلیل از سوی شاکی ارایه گردیده تن ها مربوط به مواردی است که تعیین ارزش افزوده برای املاک واقع در محدوده شهرها بدون طرح کمیسیون ماده 5 قانون تاسیس شورای عالی شهرسازی و معماری، یا برای املاک خارج از محدوده قبل از طرح در کارگروه امور زیربنایی استانداری‌ها و کمیسیون تبصره 1 ماده 1 قانون حفظ اراضی کشاورزی و طرح در کمیسیون ماده 100 قانون شهرداری ها بدون توافق مالکین بوده که این موضوع با نقض آرای شماره 215 الی 220 ـ 1396/03/16 و 1310 ـ 1397/05/09 هیات عمومی دیوان عدالت اداری با این قید که «بنابراین صرفا اطلاق مصوبه مورد شکایت در مواردی که تصویب اخذ عوارض بدون طرح در کمیسیون ماده 5 و کمیسیون نیز به صراحت تصریح گردیده است.»

در اجرای ماده 84 قانون تشکیلات و آیین دادرسی دیوان عدالت اداری مصوب سال 1392، پرونده به هیات تخصصی شوراهای اسلامی دیوان عدالت اداری ارجاع می‌شود و هیات مذکور به موجب دادنامه شماره 103 ـ 1399/03/20 تعرفه شماره 13 شهرداری گرمدره تحت عنوان عوارض ارزش افزوده ناشی از تغییر کاربری مصوب شورای اسلامی شهر گرمدره به استثنا آن قسمت از تبصره 5 که به کارگروه امور زیربنایی شهرداری اشاره شده، مصوب شورای اسلامی شهر گرمدره را قابل ابطال تشخیص نداد و رای به رد شکایت صادر کرد. رای مذکور به علت عدم اعتراض از سوی رییس دیوان عدالت اداری و یا ده نفر از قضات دیوان عدالت اداری قطعیت یافت.

هیات عمومی دیوان عدالت اداری در تاریخ 1399/11/14 با حضور رییس و معاونین دیوان عدالت اداری و روسا و مستشاران و دادرسان شعب دیوان تشکیل شد و پس از بحث و بررسی با اکثریت آرا به شرح زیر به صدور رای مبادرت کرده است.

رای هیات عمومی

هر چند طبق آرا متعدد هیات عمومی دیوان عدالت اداری عوارض ارزش افزوده ناشی از طرح‌های توسعه شهری و تغییر کاربری در مصوبات شوراهای اسلامی شهرها مغایر قانون و خارج از حدود اختیارات قانونی تشخیص نگردیده است لکن طبق ماده 5 قانون تاسیس شورای عالی شهرسازی و معماری ایران بررسی و تصویب طرح‌های تفصیلی شهری و تغییرات آن‌ها در هر استان توسط کمیسیون مندرج در آن انجام می‌شود و تعیین عوارض ارزش افزوده برای املاک یا اراضی قبل از طرح در کمیسیون ماده 5 یا بدون اخذ مجوز از مراجع ذیربط قانونی مغایر قانون و خارج از حدود اختیارات بوده، بنابراین فقط آن قسمت از تبصره 5 تعرفه شماره 13 مبنی بر طرح موضوع در کارگروه امور زیربنایی شهرداری از تعرفه شهرداری گرمدره مغایر قانون و خارج از حدود اختیارات است و مستند به بند 1 ماده 12 و مواد 88 و 13 قانون تشکیلات و آیین دادرسی دیوان عدالت اداری مصوب سال 1392 از تاریخ تصویب ابطال می‌شود.

رییس هیات عمومی دیوان عدالت اداری ـ محمدکاظم بهرامی