استعلام از کمیته فنی سازمان حسابرسی درباره نحوه اندازه‌گیری سرمایه‌گذاری‌های جاری سریع‌المعامله در صورت‌های مالی شرکت‌های فرعی و...

پاسخ به پرسش‌های فنی

پرسش:

در شرایطی که سال مالی شرکت اصلی از تاریخ 1405/01/01 شروع می‌شود لیکن سال مالی شرکت‌های فرعی آن قبل از تاریخ مذکور آغاز می‌شود، نحوه اندازه‌گیری سرمایه‌گذاری‌های جاری سریع‌المعامله در صورت‌های مالی شرکت‌های فرعی و صورت‌های مالی تلفیقی بر اساس الزامات استاندارد حسابداری 15 «حسابداری سرمایه‌گذاری‌ها» تجدیدنظر شده سال 1404 (لازم‌الاجرا از تاریخ 1405/01/01) چگونه باید باشد؟

پاسخ:

در استانداردهای حسابداران ایران، با هدف حفظ قابلیت مقایسه صورت‌های مالی واحدهای تجاری در دوره‌های مالی مشابه، به‌کارگیری پیش از موعد استانداردهای حسابداری مجاز نشده است. در چنین شرایطی جهت یکسان‌سازی رویه اندازه‌گیری سرمایه‌گذاری‌های جاری سریع‌المعامله در صورت‌های مالی شرکت‌های فرعی و صورت‌های مالی تلفیقی گروه، دو راهکار به شرح زیر مورد پذیرش است:

1- با توجه به این که در استاندارد حسابداری 15 (تا قبل از تجدیدنظر سال 1404) دو رویه «ارزش بازار» یا «اقل بهای تمام شده و خالص ارزش فروش» برای اندازه‌گیری سرمایه‌گذاری‌های جاری سریع‌المعامله در صورت‌های مالی مجاز بوده است لذا شرکت‌های فرعی که تا کنون رویه اقل بهای تمام شده و خالص ارزش فروش را به کار گرفته‌اند می‌توانند رویه خود را به ارزش بازار (ارزش منصفانه) تغییر دهند. در این صورت باید با موضوع تغییر در رویه حسابداری، در چهارچوب الزامات استاندارد حسابداری 34 «رویه‌های حسابداری، تغییر در برآوردهای حسابداری و اشتباهات» بر خورد شود و اقلام مقایسه‌ای شرکت‌های فرعی با توجه به تسری تغییر رویه فوق به گذشته، تجدید ارائه شوند. در این حالت رویه شرکت اصلی و شرکت‌های فرعی یکسان می‌شود و صورت‌های مالی تلفیقی گروه از این بابت نیاز به تعدیل ندارد.

2- شرکت‌های فرعی همچنان به استفاده از رویه «اقل بهای تمام شده و خالص ارزش فروش» برای اندازه‌گیری سرمایه‌گذاری‌های جاری سریع‌المعامله در صورت‌های مالی خود ادامه دهند لیکن شرکت اصلی باید در تهیه صورت‌های مالی تلفیقی، تعدیلات لازم را بابت یکسان‌سازی رویه‌ها در سطح گروه بر مبنای روش ارزش منصفانه در کار برگ‌های تعدیلات تلفیق به عمل آورد. در این حالت اطلاعات مربوط، در صورت‌های مالی شرکت‌های فرعی تغییر نیافته و صرفاً صورت‌های مالی تلفیقی تحت تأثیر این تغییر رویه قرار می‌گیرد. هم چنین با تبعیت از بند 63 استاندارد حسابداری 15 (تجدیدنظر شده سال 1404)، این تغییر رویه در دوره گذار، مشمول تسری به گذشته نیست و در نتیجه اصلاح اقلام مقایسه‌ای مربوط، در صورت‌های مالی تلفیقی ضرورت ندارد.